[POMPONIUS libro undecimo ad Sabinum. ] §13.6.13.prIs qui commodatum accepit si non apparentis rei nomine commodati condemnetur, cauendum ei est, ut repertam dominus ei praestet.
[폼포니우스, 사비누스 주석 제11권] 사용대차를 받은 자가 사용대차된 물건이 행방불명되었다는 명목으로 유죄 판결을 받는다면, 그는 그것이 발견되었을 때 소유자가 그것을 자신에게 인도하도록 보증을 받아두어야 한다.
§13.6.13.1Si quem quaestum fecit is qui experiendum quid accepit, ueluti si iumenta fuerint eaque locata sint, id ipsum praestabit qui experiundum dedit: neque enim ante eam rem quaestui cuique esse oportet, priusquam periculo eius sit.
시험 삼아 사용하기 위해 어떤 물건을 받은 자가 어떤 이익을 얻었다면, 예컨대 그것이 역축이었고 그것이 임대된 경우와 같이, 시험 삼아 사용하도록 준 자에게 바로 그 이익을 인도해야 한다. 왜냐하면 그 물건이 그 사람의 위험 부담이 되기 전에는 누구에게도 그것이 이익이 되어서는 안 되기 때문이다.
§13.6.13.2Si libero homini, qui mihi bona fide seruiebat, quasi seruo rem commodauero, uideamus, an habeam commodati actionem.
만약 나에게 선의로 봉사하고 있던 자유인에게, 마치 노예에게 하듯이 내가 물건을 사용대차했다면, 나에게 사용대차 소송의 소권이 있는지 살펴보자.
nam et Celsus filius aiebat, si iussissem eum aliquid facere, uel mandati cum eo uel praescriptis uerbis experiri me posse: idem ergo et in commodato erit dicendum.
왜냐하면 자(子) 켈수스도 만약 내가 그에게 무언가를 하도록 명령했다면 그에 대해 위임 소송이나 처방어 소송으로 다툴 수 있다고 말했기 때문이며, 따라서 사용대차에서도 같은 말을 해야 할 것이다.
nec obstat, quod non hac mente cum eo, qui liber bona fide nobis seruiret, contraheremus quasi eum obligatum habituri: plerumque enim id accidit, ut extra id quod ageretur tacita obligatio nascatur, ueluti cum per errorem indebitum soluendi causa datur.
그리고 선의로 우리에게 봉사하는 자유인과 사이에 그를 채무자로 삼으려는 의도로 계약을 맺은 것이 아니라는 사실은 장애가 되지 않는다. 왜냐하면 합의된 일 이외에 묵시적 채무가 발생하는 것은, 예컨대 착오로 인해 채무가 없음에도 변제를 위해 주어지는 경우처럼 자주 일어나는 일이기 때문이다.