[IDEM libro uicensimo septimo ad edictum. ] §13.3.3.prIn hac actione si quaeratur, res quae petita est cuius temporis aestimationem recipiat, uerius est, quod Seruius ait, condemnationis tempus spectandum: si uero desierit esse in rebus humanis, mortis tempus, sed ἐν πλάτει secundum Celsum erit spectandum: non enim debet nouissimum uitae tempus aestimari, ne ad exiguum pretium aestimatio redigatur in seruo forte mortifere uulnerato.
[동 저자, 고시 주해 제27권] 이 소송에서 청구된 물건이 어느 시점의 평가를 받아야 하는지가 문제된다면, 세르비우스가 말하듯 판결 시점을 고려해야 한다는 것이 더 타당하다. 그러나 만약 물건이 더 이상 인간의 사물 중에 존재하지 않게 되었다면 사망 시점을 고려해야 하지만, 켈수스에 따르면 이는 대략적으로 고려되어야 한다. 왜냐하면 예컨대 치명상을 입은 노예의 경우와 같이, 평가액이 아주 적은 금액으로 낮아지지 않도록 생의 마지막 순간이 평가되어서는 안 되기 때문이다.
in utroque autem, si post moram deterior res facta sit, Marcellus scribit libro uicensimo habendam aestimationem, quanto deterior res facta sit: et ideo, si quis post moram seruum eluscatum dederit, nec liberari eum: quare ad tempus morae in his erit reducenda aestimatio.
그러나 두 경우 모두에서, 만약 이행지체 후에 물건이 악화되었다면, 물건이 얼마나 악화되었는지에 대한 평가가 이루어져야 한다고 마르켈루스는 제20권에서 쓰고 있다. 따라서 만약 누군가가 이행지체 후에 애꾸눈이 된 노예를 인도하더라도 그는 채무에서 벗어나지 못한다. 그러므로 이들 사례에서는 평가가 이행지체 시점으로 소급되어야 할 것이다.