Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §12.6.23.pr-12.6.23.4

무효 또는 불성립된 화해에 기초한 급부의 반환청구

9271개 구절 중 1998번째 · 라틴어

요약

화해(transactio)가 실제로는 존재하지 않거나, 무효·해제·미준수된 경우에 비채변제 반환청구권(condictio)의 성립 여부, 그리고 이와 관련된 항변 및 판결과의 관계에 대해 논한다.

[ULPIANUS libro quadragensimo tertio ad Sabinum. ] §12.6.23.prEleganter Pomponius quaerit, si quis suspicetur transactionem factam uel ab eo cui heres est uel ab eo cui procurator est et quasi ex transactione dederit, quae facta non est, an locus sit repetitioni.
[울피아누스, 사비누스 주해 제43권] 폼포니우스는 만약 누군가가 자신이 상속인인 사람에 의해서든 또는 자신이 대리인인 사람에 의해서든 화해가 이루어졌다고 짐작하고, 실제로는 이루어지지 않은 화해에 기한 것처럼 급부한 경우, 반환청구의 여지가 있는지에 대해 우아한 의문을 제기한다.
et ait repeti posse: ex falsa enim causa datum est.
그리고 그는 반환청구할 수 있다고 말한다. 왜냐하면 잘못된 원인에 기해 급부되었기 때문이다.
idem puto dicendum et si transactio secuta non fuerit, propter quam datum est: sed et si resoluta sit transactio, idem erit dicendum.
나는 그 급부의 원인이 된 화해가 그 후 성립하지 않은 경우에도 마찬가지로 말해야 한다고 생각한다. 그러나 화해가 해제된 경우에도 마찬가지로 말해야 할 것이다.
§12.6.23.1Si post rem iudicatam quis transegerit et soluerit, repetere poterit idcirco, quia placuit transactionem nullius esse momenti: hoc enim imperator Antoninus cum diuo patre suo rescripsit.
판결이 확정된 후에 누군가 화해하고 변제했다면, 그는 반환을 청구할 수 있을 것이다. 왜냐하면 그러한 화해는 무효라는 점이 결정되었기 때문이다. 이는 안토니누스 황제가 그의 신격화된 부친과 함께 칙답으로 제시한 바이다.
retineri tamen atque compensari in causam iudicati, quod ob talem transactionem solutum est, potest.
그러나 그러한 화해로 인해 변제된 것은 확정판결상의 채무를 위해 유치되거나 상계될 수 있다.
quid ergo si appellatum sit uel hoc ipsum incertum sit, an iudicatum sit uel an sententia ualeat? magis est, ut transactio uires habeat: tunc enim rescriptis locum esse credendum est, cum de sententia indubitata, quae nullo remedio adtemptari potest, transigitur.
그렇다면 만약 상소가 제기되었거나, 혹은 판결이 있었는지 또는 그 판결이 유효한지 자체가 불확실한 경우는 어떠한가? 화해가 효력을 가진다고 보는 것이 더 타당하다. 왜냐하면 어떤 구제 수단으로도 번복될 수 없는 명백한 판결에 대해 화해가 이루어지는 때에 비로소 칙답이 적용될 여지가 있다고 믿어야 하기 때문이다.
§12.6.23.2Item si ob transactionem alimentorum testamento relictorum datum sit, apparet posse repeti quod datum est, quia transactio senatus consulto infirmatur.
마찬가지로, 유언으로 남겨진 부양료의 화해로 인하여 급부된 것이라면, 급부된 것은 반환을 청구할 수 있음이 분명하다. 왜냐하면 그러한 화해는 원로원 결의에 의해 무효가 되기 때문이다.
§12.6.23.3Si quis post transactionem nihilo minus condemnatus fuerit, dolo quidem id fit, sed tamen sententia ualet.
만약 누군가가 화해 후에 그럼에도 불구하고 패소 판결을 받았다면, 그것은 참으로 기망에 의해 행해진 것이지만, 그럼에도 불구하고 판결은 유효하다.
potuit autem quis, si quidem ante litem contestatam transegerit, uolenti litem contestari opponere doli exceptionem: sed si post litem contestatam transactum est, nihilo minus poterit exceptione doli uti post secuti: dolo enim facit, qui contra ansactionem expertus amplius petit.
그러나 만약 소송계속 전에 화해했다면, 소송을 제기하려는 자에 대해 기망의 항변을 대항할 수 있었을 것이다. 그러나 소송계속 후에 화해가 이루어졌다면, 그럼에도 불구하고 그 후에 뒤따르는 것에서 기망의 항변을 사용할 수 있을 것이다. 왜냐하면 화해에 반하여 소송을 제기하고 더 많은 것을 요구하는 자는 기망으로 행하는 것이기 때문이다.
ideo condemnatus repetere potest, quod ex causa transactionis dedit.
따라서 패소 판결을 받은 자는 화해의 원인에 기해 급부한 것을 반환청구할 수 있다.
sane quidem ob causam dedit neque repeti solet quod ob causam datum est causa secuta: sed hic non uidetur causa secuta, cum transactioni non stetur.
참으로 그는 원인에 기해 급부한 것이며, 원인이 실현된 경우 원인에 기해 급부된 것은 반환청구되지 않는 것이 상례이다. 그러나 여기서는 화해가 준수되지 않으므로 원인이 실현된 것으로 보이지 않는다.
cum igitur repetitio oritur, transactionis exceptio locum non habet: neque enim utrumque debet locum habere et repetitio et exceptio.
그러므로 반환청구가 발생할 때 화해의 항변은 적용될 여지가 없다. 반환청구와 항변 둘 다 적용될 여지가 있어서는 안 되기 때문이다.
§12.6.23.4Si qua lex ab initio dupli uel quadrupli statuit actionem, dicendum est solutum ex falsa eius causa repeti posse.
만약 어떤 법률이 처음부터 2배 또는 4배의 소송을 규정하고 있다면, 그 잘못된 원인에 기해 변제된 것은 반환청구될 수 있다고 말해야 한다.

어휘·문법 주석

  1. 12.6.23.prcui heres est ... cui procurator est — 관계대명사 cui는 각각 heres 및 procurator가 취하는 여격 격지배 보어로, 선행사 eo를 수식하여 '그가 상속인(또는 대리인)인 사람'을 뜻한다.
  2. 12.6.23.1quod ob talem transactionem solutum est — 관계대명사 quod가 이끄는 명사절로, 비인칭적으로 사용된 수동태 부정사구 retineri ... atque compensari ... potest의 주어 역할을 한다.
  3. 12.6.23.3post secuti — post 뒤에 iudicii 등의 명사가 생략된 중성 속격 구조이거나, 복합명사 postsecutum의 속격이다. exceptione doli uti와 결합하여 '후속 절차(집행 등)가 발생한 후에 기망의 항변을 사용하는 것'을 의미한다.
  4. 12.6.23.3expertus — 디포넌트 동사 experior(소송을 제기하다, 법적 절차를 밟다)의 완료분사 주격 단수 남성형으로, 주어인 관계대명사 qui를 수식하며 화해에 반하여 법적 절차를 개시했음을 나타낸다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §12.6.23.pr-12.6.23.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:12.6.23.pr-12.6.23.4

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.