[ULPIANUS libro uicensimo sexto ad edictum. ] §12.1.13.prNam et si fur nummos tibi credendi animo dedit, accipientis non facit, sed consumptis eis nascitur condictio.
[울피아누스, 『고시 주해』 제26권] 왜냐하면 도둑이 당신에게 빌려줄 의도로 돈을 주었다 하더라도, 그것은 받는 사람의 소유가 되지 않지만, 그것이 소비되었을 때는 반환청구권이 발생하기 때문이다.
§12.1.13.1Unde Papinianus libro octauo quaestionum ait: si alienos nummos tibi mutuos dedi, non ante mihi teneris, quam eos consumpseris.
그리하여 파피니아누스는 『학설문답집』 제8권에서 다음과 같이 말한다. 만일 내가 타인의 돈을 당신에게 소비대차로 주었다면, 당신이 그것을 소비하기 전에는 나에게 의무를 지지 않는다.
quod si per partes eos consumpseris, an per partes tibi condicam, quaerit: et ait condicturum, si admonitus alienos nummos fuisse ideo per partem condico, quia nondum totos consumptos compereram.
그러나 만일 당신이 그것을 부분적으로 소비했다면, 내가 당신에게 부분적으로 반환청구할 수 있는지를 그는 묻고 있으며, 타인의 돈이었다는 사실을 알게 되어 아직 전부가 소비된 것은 아님을 알았기 때문에 내가 일부에 대해 반환청구하는 것이라면, 부분적으로 반환청구할 수 있을 것이라고 말한다.
§12.1.13.2Si seruus communis decem crediderit, puto, siue administratio seruo concessa est, siue non et consumantur nummi, quinum competere actionem: nam et si communes tibi nummos credidero centum, posse me quinquaginta condicere libro octauo quaestionum Papinianus scribit, etiamsi singula corpora communia fuerint.
만일 공동의 노예가 10을 빌려주었다면, 노예에게 관리권이 부여되었는지 여부와 무관하게, 그리고 돈이 소비된다면, 각각 5씩 소송권이 인정된다고 나는 생각한다. 왜냐하면 내가 당신에게 공동의 돈 100을 빌려주었다 하더라도, 개별 동전들이 공동의 것이었다 할지라도, 내가 50을 반환청구할 수 있다고 파피니아누스가 『학설문답집』 제8권에서 쓰고 있기 때문이다.