Humanitext Reader

유스티니아누스 1세 · 학설휘찬 §10.2.25.pr-10.2.25.12

유산 분할 소권과 불가분 채권·채무의 처리

9271개 구절 중 1662번째 · 라틴어

요약

바울루스는 유산 분할의 소에 관해 설명하며, 적국에서 사망한 자의 상속인의 소 제기, 진중재산의 특례, 공유 지분의 처분 및 점유 권원에 따른 소송 대상 여부, 그리고 통행권 등 불가분 채권·채무가 공동상속인들에게 미치는 법적 효과와 법관의 직무상 처치에 대해 상세히 논하고 있다.

[PAULUS libro uicensimo tertio ad edictum. ] §10.2.25.prHeredes eius, qui apud hostes decessit, hoc iudicio experiri possunt.
[바울루스, 고시 주해 제23권] 적의 수중에서 사망한 자의 상속인들도 이 소를 제기할 수 있다.
§10.2.25.1Si miles alium castrensium, alium ceterorum bonorum heredem fecerit, non est locus familiae erciscundae iudicio: diuisum est enim per constitutiones inter eos patrimonium.
군인이 일방을 진중재산의 상속인으로, 타방을 그 밖의 재산의 상속인으로 지정한 경우, 유산 분할의 소가 제기될 여지는 없다. 칙법들에 의해 그들 사이에 상속재산이 분할되어 있기 때문이다.
quemadmodum cessat familiae erciscundae iudicium, cum nihil in corporibus, sed omnia in nominibus sunt.
유체물에는 아무것도 없고 모든 것이 채권(명의)으로만 존재할 때 유산 분할의 소가 적용되지 않는 것과 마찬가지이다.
§10.2.25.2Quantum uero ad accipiendum familiae erciscundae iudicium nihil interest, possideat quis hereditatem nec ne.
그러나 유산 분할의 소를 받아들이는 것에 관해서는, 누군가가 유산을 점유하고 있는지 여부는 전혀 중요하지 않다.
§10.2.25.3De pluribus hereditatibus, quae inter eosdem ex diuersis causis communes sint, unum familiae erciscundae iudicium sumi potest.
동일한 사람들 사이에 다양한 원인으로 공유되는 여러 유산에 대하여, 하나의 유산 분할의 소를 제기할 수 있다.
§10.2.25.4Si inter me et te Titiana hereditas communis sit, inter me autem et te et Titium Seiana, posse unum iudicium accipi inter tres Pomponius scribit.
만약 나와 너 사이에 티티우스의 유산이 공유이고, 나와 너 그리고 티티우스 사이에 세이우스의 유산이 공유라면, 세 사람 사이에 하나의 소가 받아들여질 수 있다고 폼포니우스는 적고 있다.
§10.2.25.5Item si plures hereditates inter nos communes sunt, possumus de una familiae erciscundae iudicium experiri.
마찬가지로 우리 사이에 여러 유산이 공유되어 있는 경우, 우리는 그중 하나의 유산에 관하여 유산 분할의 소를 제기할 수 있다.
§10.2.25.6Si testator rem communem cum extraneo habebat siue rei suae partem alicui legauit aut heres ante iudicium familiae erciscundae acceptum partem suam alienauit, ad officium iudicis pertinet, ut eam partem, quae testatoris fuit, alicui iubeat tradi.
만약 유언자가 제3자와 공유물을 가지고 있었거나, 혹은 자기 물건의 일부를 누군가에게 유증하였거나, 또는 상속인이 유산 분할의 소가 수리되기 전에 자기 지분을 처분하였다면, 유언자의 것이었던 지분을 누군가에게 인도하도록 명령하는 것은 법관의 직무에 속한다.
§10.2.25.7Quod pro emptore uel pro donato puta coheres possidet, in familiae erciscundae iudicium uenire negat Pomponius.
공동상속인이 예를 들어 매수인으로서 혹은 수증자로서 점유하고 있는 것은 유산 분할의 소의 대상에 포함되지 않는다고 폼포니우스는 부정한다.
§10.2.25.8Idem scribit, cum ego et tu heredes Titio extitissemus, si tu partem fundi, quem totum hereditarium dicebas, a Sempronio petieris et uictus fueris, mox eandem partem a Sempronio emero et traditus mihi fuerit, agente te familiae erciscundae iudicio non ueniet non solum hoc quod pro herede possidetur, sed nec id quod pro emptore: cum enim per iudicem priorem apparuit totam non esse hereditatis, quemadmodum in familiae erciscundae iudicium ueniat?
같은 이는 다음과 같이 적고 있다. 나와 네가 티티우스의 상속인이 되었을 때, 네가 전체가 상속재산에 속한다고 주장하던 토지의 일부를 셈프로니우스에게 청구하였다가 패소하고, 그 후 내가 그 동일한 일부를 셈프로니우스로부터 매수하여 인도를 받은 경우, 네가 유산 분할의 소를 제기하더라도 상속인으로서 점유하는 것뿐만 아니라 매수인으로서 점유하는 것 또한 유산 분할의 소에 포함되지 않는다. 왜냐하면 이전 법관을 통해 그 토지 전체가 상속재산에 속하지 않음이 밝혀졌는데, 어떻게 그것이 유산 분할의 소에 포함될 수 있겠는가?
§10.2.25.9An ea stipulatio, qua singuli heredes in solidum habent actionem, ueniat in hoc iudicium, dubitatur: ueluti si is qui uiam iter actus stipulatus erat decesserit, quia talis stipulatio per legem duodecim tabularum non diuiditur, quia nec potest.
개개의 상속인이 전부(연대)하여 소권을 가지는 문답약정이 이 소의 대상에 포함되는지는 의문시된다. 예컨대 통행권, 우마통행권, 차마통행권을 약정받았던 자가 사망한 경우이다. 왜냐하면 그러한 문답약정은 12표법에 의해서도 분할되지 않으며, 실제로 분할될 수도 없기 때문이다.
sed uerius est non uenire eam in iudicium, sed omnibus in solidum competere actionem et, si non praestetur uia, pro parte hereditaria condemnationem fieri oportet.
그러나 그것이 소의 대상에 포함되지 않고 오히려 모든 상속인에게 전부를 위한 소권이 귀속되며, 만약 통행권이 급부되지 않는다면 상속 지분에 따라 손해배상(유죄판결 금액 산정)이 이루어져야 한다는 것이 더 타당하다.
§10.2.25.10Contra si promissor uiae decesserit pluribus heredibus institutis, nec diuiditur obligatio nec dubium est quin duret, quoniam uiam promittere et is potest, qui fundum non habet.
반대로 통행권의 약정자가 여러 상속인을 지정하고 사망한 경우, 채무는 분할되지 않으며 그것이 존속함도 의문의 여지가 없다. 토지를 소유하지 않은 자도 통행권을 약정할 수 있기 때문이다.
igitur quia singuli in solidum tenentur, officio iudicis cautiones interponi debere, ut, si quis ex his conuentus litis aestimationem praestiterit, id pro parte a ceteris consequatur.
따라서 개개의 상속인이 전부에 대해 채무를 부담하므로, 법관의 직무로서 보증(맹약)이 체결되어야 하며, 그리하여 이들 중 누군가가 소송을 당해 소송물의 평가액(배상금)을 지급한 경우, 그 지급액을 지분에 따라 다른 자들로부터 회수할 수 있도록 해야 한다.
§10.2.25.11Idem dicendum est et si testator uiam legauerit.
유언자가 통행권을 유증한 경우에 대해서도 같은 말을 해야 한다.
§10.2.25.12In illa quoque stipulatione prospiciendum est coheredibus, si testator promiserat 'neque per se neque per heredem suum fieri, quo minus ire agere possit', quoniam uno prohibente in solidum committitur stipulatio, ne unius factum ceteris damnosum sit.
저 문답약정에서도 공동상속인들은 대비를 해두어야 한다. 즉, 유언자가 '자신에 의해서도 그 상속인에 의해서도 통행하고 운행하는 것이 방해받지 않을 것'을 약정했던 경우이다. 한 사람의 금지만으로도 전부에 대해 문답약정이 위반되며, 한 사람의 행위가 다른 이들에게 손해를 끼쳐서는 안 되기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. 10.2.25.1non est locus familiae erciscundae iudicio — 여기서 'iudicio'는 여격(소지·적용의 여격)으로, '유산 분할의 소가 적용될 여지는 없다'는 뜻이다. 군인의 진중재산과 일반재산은 칙법들에 의해 처음부터 별개의 몫으로 분할되어 있기 때문에 사법적 분할의 여지가 없다.
  2. 10.2.25.8agente te familiae erciscundae iudicio — 현재분사 탈격 'agente', 대명사 탈격 'te', 명사 탈격 'iudicio'로 이루어진 탈격 독립 구문으로, '네가 유산 분할의 소를 제기할 때'라는 시간적·상황적 조건을 나타낸다.
  3. 10.2.25.8totam non esse hereditatis — 'hereditatis'는 소유의 속격으로 '그 토지 전체가 유산에 속하는 것이 아니다'라는 판정을 나타낸다. 이전 재판에서 피고 셈프로니우스가 승소했기 때문에, 토지 전체가 피상속인 티티우스의 유산 구성 부분이 아님이 실질적으로 확정되었음을 의미한다.
  4. 10.2.25.12prospiciendum est coheredibus — 동명사적 형용사(미래 수동분사)의 비인칭 표현 'prospiciendum est'에 행위자를 나타내는 여격 'coheredibus'가 결합하여 의무·필요를 나타내는 우회 구문이다. '공동상속인들은 (사전에) 대비를 해두어야 한다'로 해석된다.

이 구절 인용하기

유스티니아누스 1세, 학설휘찬 §10.2.25.pr-10.2.25.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:10.2.25.pr-10.2.25.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.