[POMPONIUS libro singulari enchiridii. ] §1.2.2.prNecessarium itaque nobis uidetur ipsius iuris originem atque processum demonstrare.
[폼포니우스, 『엔키리디온』 단권.] 그러므로 우리에게는 법 자체의 기원과 발전 과정을 보여주는 것이 필요하다고 여겨진다.
§1.2.2.1Et quidem initio ciuitatis nostrae populus sine lege certa, sine iure certo primum agere instituit omniaque manu a regibus gubernabantur.
실로 우리 시민사회의 초기에는, 민중은 처음에 구체적인 법률도 없고 구체적인 법도 없이 행동하기 시작했으며, 모든 일은 왕들에 의해 직접적인 지배하에 관리되었다.
§1.2.2.2Postea aucta ad aliquem modum ciuitate ipsum Romulum traditur populum in triginta partes diuisisse, quas partes curias appellauit propterea quod tunc reipublicae curam per sententias partium earum expediebat.
그 후, 시민사회가 어느 정도 성장했을 때, 로물루스 자신이 민중을 서른 개의 구역으로 나누었다고 전해진다. 그는 이 구역들을 '쿠리아'라고 불렀는데, 이는 그가 당시에 이들 구역의 결의를 통해 국가의 관리를 처리했기 때문이다.
et ita leges quasdam et ipse curiatas ad populum tulit: tulerunt et sequentes reges.
그리하여 그 자신도 민중에게 몇 가지 쿠리아 법을 제안했고, 뒤이은 왕들도 제안했다.
quae omnes conscriptae exstant in libro Sexti Papirii, qui fuit illis temporibus, quibus Superbus Demarati Corinthii filius, ex principalibus uiris.
이 법들은 모두 코린토스 사람 데마라투스의 아들 수페르부스가 유력한 인물들 중 하나로 재위하던 시절에 살았던 섹스투스 파피리우스의 책에 기록되어 전해진다.
is liber, ut diximus, appellatur ius ciuile Papirianum, non quia Papirius de suo quicquam ibi adiecit, sed quod leges sine ordine latas in unum composuit.
이 책은 우리가 이미 언급했듯이 '파피리우스 시민법'이라 불리는데, 이는 파피리우스가 거기에 자신의 것을 무엇이든 덧붙였기 때문이 아니라, 무질서하게 제정된 법률들을 하나로 모았기 때문이다.
§1.2.2.3Exactis deinde regibus lege tribunicia omnes leges hae exoleuerunt iterumque coepit populus Romanus incerto magis iure et consuetudine aliqua uti quam per latam legem, idque prope uiginti annis passus est.
그 후, 왕들이 호민관법에 의해 추방되자 이 법률들은 모두 폐지되었고, 로마 민중은 다시 제정된 법률에 의하기보다는 오히려 불확실한 법과 어떤 관습을 사용하기 시작했으며, 이 상태를 거의 이십 년 동안 감내했다.
§1.2.2.4Postea ne diutius hoc fieret, placuit publica auctoritate decem constitui uiros, per quos peterentur leges a Graecis ciuitatibus et ciuitas fundaretur legibus: quas in tabulas eboreas perscriptas pro rostris composuerunt, ut possint leges apertius percipi: datumque est eis ius eo anno in ciuitate summum, uti leges et corrigerent, si opus esset, et interpretarentur neque prouocatio ab eis sicut a reliquis magistratibus fieret.
그 후, 이러한 일이 더 오래 지속되지 않도록 공적 권위로 십인 위원회를 구성하고, 그들을 통해 그리스 도시국가들로부터 법률을 구하고 법률로써 국가를 세우기로 결정했다. 그들은 이 법률들을 상아판에 기록하여 연단 앞에 배치했는데, 이는 법률이 더 명확하게 이해될 수 있도록 하기 위함이었다. 그리고 그들에게는 그해 국가에서의 최고 권력이 주어졌으니, 필요하다면 법률을 수정하고 해석하며, 다른 정무관들과 달리 그들로부터는 상소가 제기되지 않도록 하기 위함이었다.
qui ipsi animaduerterunt aliquid deesse istis primis legibus ideoque sequenti anno alias duas ad easdem tabulas adiecerunt: et ita ex accedenti appellatae sunt leges duodecim tabularum.
그들 자신은 이 최초의 법률들에 무언가 결여되어 있음을 깨닫고, 그에 따라 이듬해 동일한 판에 다른 두 판을 덧붙였다. 그리하여 추가된 것으로부터 '십이표법'이라 불리게 되었다.
quarum ferendarum auctorem fuisse decemuiris Hermodorum quendam Ephesium exulantem in Italia quidam rettulerunt.
이 법률들을 제정함에 있어서, 이탈리아에 망명 중이던 에페소스의 에르모도루스라는 자가 십인 위원들에게 조언자였다고 어떤 이들은 전한다.
§1.2.2.5His legibus latis coepit (ut naturaliter euenire solet, ut interpretatio desideraret prudentium auctoritatem) necessariam esse disputatione fori.
이 법률들이 제정되자 (해석이 법학자의 권위를 필요로 하게 되는 것은 자연스럽게 일어나는 일이지만) 법정에서의 변론이 필수적인 것이 되기 시작했다.
haec disputatio et hoc ius, quod sine scripto uenit compositum a prudentibus, propria parte aliqua non appellatur, ut ceterae partes iuris suis nominibus designantur, datis propriis nominibus ceteris partibus, sed communi nomine appellatur ius ciuile.
이 변론과, 성문화되지 않은 채 법학자들에 의해 구축되어 전해진 이 법은, 법의 다른 부분들이 제각기 고유한 명칭으로 지칭되고 다른 부분들에 고유한 명칭이 부여된 것과 달리, 어떤 고유한 부분으로 불리지 않고 공통의 명칭인 '시민법'이라 불린다.
§1.2.2.6Deinde ex his legibus eodem tempore fere actiones compositae sunt, quibus inter se homines disceptarent: quas actiones ne populus prout uellet institueret, certas sollemnesque esse uoluerunt: et appellatur haec pars iuris legis actiones, id est legitimae actiones.
그 후, 거의 같은 시기에 이 법률들로부터 사람들이 서로 다투기 위한 소송절차가 만들어졌다. 민중이 원하는 대로 이 소송을 제기하지 않도록, 그것들이 일정하고 엄격한 형식을 갖추기를 그들은 원했다. 그리하여 법의 이 부분은 '법률 소송', 즉 합법적인 소송이라 불린다.
et ita eodem paene tempore tria haec iura nata sunt: lege duodecim tabularum ex his fluere coepit ius ciuile, ex isdem legis actiones compositae sunt.
이처럼 거의 같은 시기에 이 세 가지 법이 태어났다. 십이표법에 의해 시민법이 그로부터 흘러나오기 시작했고, 동일한 법으로부터 법률 소송이 만들어졌다.
omnium tamen harum et interpretandi scientia et actiones apud collegium pontificum erant, ex quibus constituebatur, quis quoquo anno praeesset priuatis.
그러나 이 모든 것의 해석 지식과 소송절차는 신관단에 속해 있었으며, 그들 중에서 매년 누가 사인간의 소송을 주재할지가 결정되었다.
et fere populus annis prope centum hac consuetudine usus est.
그리고 민중은 거의 백 년 동안 이 관습을 따랐다.
§1.2.2.7Postea cum Appius Claudius proposuisset et ad formam redegisset has actiones, Gnaeus Flauius scriba eius libertini filius subreptum librum populo tradidit, et adeo gratum fuit id munus populo, ut tribunus plebis fieret et senator et aedilis curulis.
그 후, 아피우스 클라우디우스가 이 소송절차들을 제시하고 정형화했을 때, 그의 서기이자 해방노예의 아들이었던 그네우스 플라비우스가 훔친 책을 민중에게 제공했고, 이 선물은 민중에게 매우 환영받아 그는 호민관, 원로원 의원, 그리고 상급 안찰관이 되었다.
hic liber, qui actiones continet, appellatur ius ciuile Flauianum, sicut ille ius ciuile Papirianum: nam nec Gnaeus Flauius de suo quicquam adiecit libro.
소송절차를 담고 있는 이 책은 저 파피리우스 시민법처럼 '플라비우스 시민법'이라 불린다. 그네우스 플라비우스 역시 자신의 책에 스스로 무언가를 덧붙인 것이 아니기 때문이다.
augescente ciuitate quia deerant quaedam genera agendi, non post multum temporis spatium Sextus Aelius alias actiones composuit et librum populo dedit, qui appellatur ius Aelianum.
시민사회가 확대됨에 따라 어떤 소송 유형들이 결여되어 있었기에, 그리 오래지 않아 섹스투스 에일리우스가 다른 소송절차들을 만들고 책을 민중에게 주었으니, 이는 '에일리우스법'이라 불린다.
§1.2.2.8Deinde cum esset in ciuitate lex duodecim tabularum et ius ciuile, essent et legis actiones, euenit, ut plebs in discordiam cum patribus perueniret et secederet sibique iura constitueret, quae iura plebi scita uocantur.
그 후, 국가에 십이표법과 시민법이 존재하고 법률 소송도 존재했을 때, 평민이 귀족과 불화에 빠져 철수하여 스스로를 위해 법을 제정하는 일이 일어났는데, 이 법들은 '평민회 결의'라 불린다.
mox cum reuocata est plebs, quia multae discordiae nascebantur de his plebis scitis, pro legibus placuit et ea obseruari lege Hortensia: et ita factum est, ut inter plebis scita et legem species constituendi interesset, potestas autem eadem esset.
머잖아 평민이 복귀했을 때, 이 평민회 결의에 대해 많은 불화가 생겨났기 때문에, 호르텐시우스법에 의해 이 결의들도 법률과 마찬가지로 준수되기로 결정되었다. 그리하여 평민회 결의와 법률 사이에는 제정 형태의 차이는 있을지언정 그 권능은 동일하게 되었다.