[Gaius libro primo ad legem duodecim tabularum. ] §1.2.1.prFacturus legum uetustarum interpretationem necessario prius ab urbis initiis repetendum existimaui, non quia uelim uerbosos commentarios facere, sed quod in omnibus rebus animaduerto id perfectum esse, quod ex omnibus suis partibus constaret: et certe cuiusque rei potissima pars principium est.
[가이우스 『12표법 주해』 제1권] 오래된 법률의 해석을 수행하려 함에 있어서, 도시의 기원으로부터 거슬러 올라가 시작하는 것이 필연적으로 먼저 요구된다고 나는 생각했다. 이는 내가 장황한 주석서를 만들고 싶어서가 아니라, 모든 일에서 그 모든 부분들로 이루어진 것이 완전한 것이라는 점을 깨닫고 있기 때문이며, 또한 진실로 모든 일에서 가장 중요한 부분은 시작이기 때문이다.
deinde si in foro causas dicentibus nefas ut ita dixerim uidetur esse nulla praefatione facta iudici rem exponere: quanto magis interpretationem promittentibus inconueniens erit omissis initiis atque origine non repetita atque illotis ut ita dixerim manibus protinus materiam interpretationis tractare? namque nisi fallor istae praefationes et libentius nos ad lectionem propositae materiae producunt et cum ibi uenerimus, euidentiorem praestant intellectum.
다음으로, 만약 법정에서 소송을 제기하는 이들에게 아무런 머리말도 없이 판사에게 사건을 설명하는 것이 이른바 상서롭지 못한 일로 여겨진다면, 시작을 생략하고 기원을 거슬러 올라가지도 않은 채, 이른바 손도 씻지 않은 채로 즉시 해석의 대상을 다루는 것은, 해석을 약속하는 이들에게 얼마나 더 부적절한 일이 되겠는가? 왜냐하면 내가 틀리지 않았다면, 이러한 머리말들은 제시된 대상의 독해로 우리를 더 기꺼이 이끌어 줄 뿐만 아니라, 우리가 그곳에 도달했을 때 더 분명한 이해를 제공해 주기 때문이다.