Humanitext Reader

수에토니우스 · 도미티아누스전 §7-9

사회 관습 개혁과 엄격한 사법 및 치세 초기의 관대함

7개 구절 중 3번째 · 라틴어

요약

도미티아누스의 일상 관습 개혁, 사법 및 사회 풍속의 엄격한 교정, 그리고 치세 초기 보였던 재정적 관대함과 탐욕의 배제에 대해 기술한다.

§7Multa etiam in communi rerum usu nouauit: sportulas publicas sustulit reuocata rectarum cenarum consuetudine; duas circensibus gregum factiones aurati purpureique panni ad quattuor pristinas addidit;
그는 또한 일상생활의 관습에 있어서도 많은 개혁을 단행했다. 공적인 식료품 바구니(스포르툴라) 배부를 폐지하고 정식 저녁 식사의 관습을 부활시켰으며, 대경기장의 전차 구획에 기존의 네 가지 색상에 더해 금색과 자줏빛 천의 두 가지 구획을 추가했다.
interdixit histrionibus scaenam, intra domum quidem exercendi artem iure concesso;
배우들에게는 무대에 서는 것을 금지했으나, 사저 내부에서 그 기술을 닦는 권리는 허용했다.
castrari mares uetuit; spadonum, qui residui apud mangones erant, pretia moderatus est.
남성의 거세를 금지하고, 노예상인들의 손에 남아 있던 환관들의 가격을 통제했다.
ad summam quondam ubertatem uini, frumenti uero inopiam existimans nimio uinearum studio neglegi arua, edixit, ne quis in Italia nouellaret utque in prouinciis uineta succiderentur, relicta ubi plurimum dimidia parte;
한때 포도주는 극히 풍작이었던 반면 곡물이 부족해지자, 그는 사람들이 포도밭에 지나치게 몰두하는 바람에 경작지가 소홀히 다루어지고 있다고 생각하여, 이탈리아에서는 누구도 새로 포도를 심지 못하게 하고 속주에서는 기껏해야 절반만 남기고 포도밭을 베어버리도록 칙령을 내렸다.
nec exequi rem perseuerauit.
그러나 그는 이 조치를 끝까지 실행에 옮기지는 않았다.
quaedam ex maximis officiis inter libertinos equitesque R. communicauit.
몇몇 최고 관직들을 해방노예들과 로마 기사 신분 사이에 공동의 것으로 나누었다.
geminari legionum castra prohibuit nec plus quam mille nummos a quoquam ad signa deponi, quod L. Antonius apud duarum legionum hiberna res nouas moliens fiduciam cepisse etiam ex depositorum summa uidebatur.
그는 군단들의 숙영지를 이중으로 설치하는 것을 금지했으며, 누구든 군기 아래에 1000세스테르티우스가 넘는 액수를 예치해 두지 못하게 했다. 이는 루키우스 안토니우스가 두 군단의 겨울 숙영지에서 반란을 꾀할 때, 이 예치금 총액에서도 자신감을 얻었던 것으로 보였기 때문이다.
addidit et quartum stipendium militi aureos ternos.
그는 또한 군인들에게 네 번째 급료로 각각 3아우레우스씩을 추가해 주었다.
§8Ius diligenter et industrie dixit, plerumque et in foro pro tribunali extra ordinem;
그는 재판을 성실하고 정력적으로 집행했으며, 대개는 포룸의 재판단 위에서 특별 재판으로 처리했다.
ambitiosas centumuirorum sententias rescidit; reciperatores, ne se perfusoriis assertionibus accommodarent, identidem admonuit;
백인 법정의 편파적인 판결들을 취소했으며, 회수 재판관들에게는 겉치레뿐인 주장에 타협하지 말라고 누누이 경고했다.
nummarios iudices cum suo quemque consilio notauit.
매수된 재판관들을 각각의 자문단과 함께 수치 서명을 매겨 처벌했다.
auctor et tr. pl. fuit aedilem sordidum repetundarum accusandi iudicesque in eum a senatu petendi.
그는 호민관들에게 권유하여 독직을 저지른 조달관을 수뢰죄로 고발하게 하고, 그에 대한 재판관들을 원로원에 요청하도록 했다.
magistratibus quoque urbicis prouinciarumque praesidibus coercendis tantum curae adhibuit, ut neque modestiores umquam neque iustiores extiterint;
또한 로마 시의 정무관들과 속주 총독들을 단속하는 데 매우 큰 정성을 기울였기에, 그들이 그 어느 때보다도 절제 있고 공정하게 처신했다.
e quibus plerosque post illum reos omnium criminum uidimus.
실제로 그들 대부분이 그의 사후에는 온갖 죄목으로 기소되는 것을 우리는 보게 되었다.
suscepta correctione morum licentiam theatralem promiscue in equite spectandi inhibuit;
그는 풍속 교정에 나서며, 극장에서 기사 계급의 자리에 아무나 마구잡이로 섞여 관람하는 무질서함을 규제했다.
scripta famosa uulgoque edita, quibus primores uiri ac feminae notabantur, aboleuit non sine auctorum ignominia;
일류 남녀들을 모함하여 널리 퍼진 비방서들을 폐기시키고, 그 저자들에게 수치스러운 벌을 내렸다.
quaestorium uirum, quod gesticulandi saltandique studio teneretur, mouit senatu;
몸짓과 춤에 지나치게 빠져 있던 재무관 출신의 한 인물을 원로원에서 축출했다.
probrosis feminis lecticae usum ademit iusque capiendi legata hereditatesque;
행실이 나쁜 여성들에게서는 가마(렉티카)의 사용권과 유증 및 유산을 받을 권리를 박탈했다.
equitem R. ob reductam in matrimonium uxorem, cui dimissae adulterii crimen intenderat, erasit iudicum albo;
간통죄로 이혼을 요구했던 아내를 다시 데려와 결혼한 로마 기사를 재판원 명부에서 지워버렸다.
quosdam ex utroque ordine lege Scantinia condemnauit;
두 신분의 몇몇 인물들을 스칸티니아 법에 따라 처벌했다.
incesta Vestalium uirginum, a patre quoque suo et fratre neglecta, uarie ac seuere coercuit, priora capitali supplicio, posteriora more ueteri.
자신의 아버지와 형마저도 묵인했던 베스타 처녀들의 부정을 다양하고 엄격하게 제어했는데, 초기 위반은 사형으로, 후기 위반은 고대의 관습에 따른 처형으로 처벌했다.
nam cum Oculatis sororibus, item Varronillae liberum mortis permisisset arbitrium corruptoresque earum relegasset, mox Corneliam maximam uirginem absolutam olim, dein longo interuallo repetitam atque conuictam defodi imperauit stupratoresque uirgis in comitio ad necem caedi, excepto praetorio uiro, cui, dubia etiam tum causa et incertis quaestionibus atque tormentis de semet professo, exilium indulsit.
즉, 오쿨라타 자매와 바로닐라에게는 죽음의 방식을 자유롭게 선택하게 해주고 그들을 유혹한 자들을 추방하는 데 그쳤으나, 얼마 뒤 일찍이 무죄를 선언받았다가 오랜 시간이 흐른 후 다시 고발당해 유죄가 확정된 수석 처녀 코르넬리아에 대해서는 생매장하도록 명했고, 그녀를 범한 자들은 코미티움에서 죽을 때까지 회초리로 때리도록 했다. 다만 법무관 출신의 한 사람만은 예외로 두었는데, 당시에도 혐의가 모호하고 신문과 고문이 불확실한 상태에서 스스로 자백했기 때문에 유배형으로 감형해 주었다.
ac ne qua religio deum impune contaminaretur, monimentum, quod libertus eius e lapidibus templo Capitolini Iouis destinatis filio extruxerat, diruit per milites ossaque et reliquias quae inerant mari mersit.
그리고 신들에 대한 어떠한 독성도 처벌받지 않은 채 방치되지 않도록, 그의 해방노예가 카피톨리움의 유피테르 신전에 쓰일 예정이었던 석재들로 자기 아들을 위해 지은 기념묘를 군사들을 시켜 허물어 버리게 하고, 그 안에 들어 있던 뼈와 유해를 바다에 가라앉혔다.
§9Inter initia usque adeo ab omni caede abhorrebat, ut absente adhuc patre recordatus Vergili uersum: impia quam caesis gens est epulata iuuencis edicere destinarit, ne boues immolarentur.
치세의 초기에는 모든 살상을 극도로 혐오하여, 아직 아버지가 부재중일 때 베르길리우스의 시구 '도살된 어린 황소들을 탐식하는 불경한 세대여'를 떠올리고는 황소를 제물로 바치지 못하게 하는 칙령을 선언하려 결심했을 정도였다.
cupiditatis quoque atque auaritiae uix suspicionem ullam aut priuatus umquam aut princeps aliquamdiu dedit, immo e diuerso magna saepe non abstinentiae modo sed etiam liberalitatis experimenta.
또한 탐욕이나 강욕의 혐의는 사인이었을 때나 황제가 된 뒤 한동안이나 거의 주지 않았으며, 오히려 반대로 절제뿐만 아니라 관대함까지 보여주는 커다란 증거들을 자주 나타냈다.
omnis circa se largissime prosecutus nihil prius aut acrius monuit quam ne quid sordide facerent.
자신의 주변에 있는 모든 사람들에게 아주 넉넉하게 베풀어 주면서, 그는 사소하고 비열한 짓을 저지르지 말라는 것을 무엇보다 먼저, 또한 강력히 훈계했다.
relictas sibi hereditates ab iis, quibus liberi erant, non recepit.
자녀가 있는 자들이 자신에게 남긴 유산은 받지 않았다.
legatum etiam ex testamento Rusti Caepionis, qui cauerat ut quotannis ingredientibus curiam senatoribus certam summam uiritim praestaret heres suus, irritum fecit.
또한 루스투스 카에피오의 유언에 따른 유증으로서, 자신의 상속인이 매년 원로원 의사당에 들어가는 의원들에게 개인당 일정액을 지급하도록 규정해 놓았던 것도 무효로 만들었다.
reos, qui ante quinquennium proximum apud aerarium pependissent, uniuersos discrimine liberauit nec repeti nisi intra annum eaque condicione permisit, ut accusatori qui causam non teneret exilium poena esset.
직전 5년 전부터 국고에 계류되어 있던 피고인들 모두를 위험에서 해방시켜 주었으며, 1년 이내에만 재기소할 수 있게 허용하되, 기소자가 승소하지 못할 경우 유배형을 벌로 받는다는 조건을 붙였다.
scribas quaestorios negotiantis ex consuetudine sed contra Clodiam legem uenia in praeteritum donauit.
재무관의 서기들이 관습에 따랐으나 클로디우스 법을 위반하며 상행위를 해왔던 것에 대해 지난 일은 사면해 주었다.
subsiciua, quae diuisis per ueteranos agris carptim superfuerunt, ueteribus possessoribus ut usu capta concessit.
퇴역 군인들에게 토지를 분배한 뒤 군데군데 남은 자투리 땅은 원래의 점유자들에게 시효 취득한 것으로 간주하여 양도했다.
fiscales calumnias magna calumniantium poena repressit, ferebaturque uox eius: 'princeps qui delatores non castigat, irritat. '
국고를 상대로 한 무고를 무고 행위자에 대한 무거운 형벌로 제압했으며, 그의 다음과 같은 말이 전해졌다. '밀고자들을 벌하지 않는 황제는 그들을 부추기는 것이다.'

어휘·문법 주석

  1. 7.2ad summam quondam ubertatem uini, frumenti uero inopiam — 전치사 `ad`는 여기에서 '일어난 일의 계기나 배경'을 의미하며, '~에 직면하여, ~의 즈음에'로 해석된다. 뒤따르는 분사 `existimans`를 수식한다.
  2. 8.1cum suo quemque consilio — `quemque`(대격)는 직접목적어인 `iudices`에 분배적으로 동격이 되어 '각자'를 나타내며, 이에 따라 재귀소유형용사 `suo`도 각각의 재판관에 속한 '자신의' 자문단을 가리킨다.
  3. 8.3ob reductam in matrimonium uxorem, cui dimissae adulterii crimen intenderat — 전치사 `ob`는 명사 `uxorem`을 지배하고 있으나, 완료분사 `reductam`이 결합하여 '아내를 다시 결혼 생활로 데려온 것'이라는 우위분사(dominant participle) 구문을 이룬다. 관계대명사 `cui`(여격)는 `intenderat`의 간접목적어이며, 여격 분사 `dimissae`가 `cui`를 수식하여 '이혼당한 그녀에게'라는 의미가 된다.
  4. 8.4defodi imperauit stupratoresque uirgis in comitio ad necem caedi — 동사 `imperauit`는 대격과 부정사 구문(A.C.I.)을 지배하며, 수동 부정사 `defodi`('생매장당하는 것')의 의미상 주어는 `Corneliam`(대격), 수동 부정사 `caedi`('매질당하는 것')의 의미상 주어는 `stupratores`(대격)이다.
  5. 9.1edicere destinarit — `destinarit`는 `destinauerit`(완료 접속법)의 축약형으로, `usque adeo... ut` 구조에서 유도된 결과 접속법 절의 술어동사이다. 보충 부정사 `edicere`를 동반한다.
  6. 9.2ingredientibus curiam senatoribus — `senatoribus`는 `praestaret`가 지배하는 여격(간접목적어)이며, 현재분사 여격 복수형 `ingredientibus`가 이를 수식하여 '의사당으로 들어가는 원로원 의원들에게'라는 의미가 된다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 도미티아누스전 §7-9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo022.humanitext-lat2:7-9

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.