§22Et super cenam autem et semper alias comissimus multa ioco transigebat;
또한 그는 저녁 식사 때나 그 외의 모든 때에도 지극히 싹싹하여 많은 일들을 농담으로 처리했다.
erat enim dicacitatis plurimae, etsi scurrilis et sordidae, ut ne praetextatis quidem uerbis abstineret.
사실 그는 매우 익살스러웠는데, 비록 야비하고 저속한 면이 있어 품위 없는 말조차도 삼가지 않을 정도였다.
et tamen nonnulla eius facetissima extant, in quibus et haec.
그럼에도 그의 아주 우스꽝스러운 일화들이 몇 가지 전해지는데, 그중에는 이런 것도 있다.
Mestrium Florum consularem, admonitus ab eo 'plaustra' potius quam 'plostra' dicenda, postero die 'Flaurum' salutauit.
집정관 출신인 메스트리우스 플로루스로부터 '플로스트라'가 아니라 '플라우스트라'라고 발음해야 한다는 지적을 받은 다음 날, 그는 플로루스에게 '플라우루스'라고 인사했다.
expugnatus autem a quadam, quasi amore suo deperiret, cum perductae pro concubitu sestertia quadringenta donasset, admonente dispensatore, quem ad modum summam rationibus uellet inferri: 'Vespasiano,' inquit, 'adamato. '
또한 어떤 여인에게서 그녀가 자신을 죽도록 사랑하는 듯한 태도로 구애를 받아, 동침을 위해 데려온 그녀에게 40만 세스테르티우스를 주고 나자, 회계관이 이 금액을 장부에 어떻게 기입하기를 원하는지 묻자, 그는 "웨스파시아누스에게 반했기 때문"이라고 답했다.
§23utebatur et uersibus Graecis tempestiue satis, et de quodam procerae staturae improbiusque nato:
μακρὰ βιβάς, κραδάων δολιχόσκιον ἔγχος, et de Cerylo liberto, qui diues admodum ob subterfugiendum quandoque ius fisci ingenuum se et Lachetem mutato nomine coeperat ferre:
ὦ Λάχης, Λάχης,
ἐπὰν ἀποθάνῃς, αὖθισ ἐξ ἀρχῆσ ἔσει
σὺ Κηρύλος. maxime tamen dicacitatem adfectabat in deformibus lucris, ut inuidiam aliqua cauillatione dilueret transferretque ad sales.
그는 그리스어 시구도 제때에 맞추어 잘 사용했는데, 키가 크고 신분에 어울리지 않게 태어난 어떤 인물에 대해서는 다음과 같이 읊었다. "큰 걸음으로 걸으며, 긴 그림자를 드리우는 창을 흔들며," 또한 매우 부유해져서 언젠가 황제 사금고의 의무를 회피하기 위해 이름을 라케스로 바꾸고 자신이 자유민 출신이라고 자처하기 시작했던 해방노예 케릴루스에 대해서는 다음과 같이 읊었다. "오 라케스여, 라케스여, 그대가 죽을 때에는, 다시 처음부터 그대는 케릴루스가 되리라." 그러나 그는 무엇보다도 비열한 이득을 취할 때 익살을 부리곤 했는데, 이는 어떤 조롱 섞인 농담으로 원성을 희석시키고 그것을 웃음거리로 돌리기 위함이었다.
Quendam e caris ministris dispensationem cuidam quasi fratri petentem cum distulisset, ipsum candidatum ad se uocauit;
자신이 아끼는 하인 중 한 명이 자신의 형제 같은 사람을 위해 관리직 자리를 청해 왔을 때 이를 미루고 있던 중, 그는 그 후보자 본인을 자신에게 불러들였다.
exactaque pecunia, quantam is cum suffragatore suo pepigerat, sine mora ordinauit;
그리고 그가 주선인과 약속했던 만큼의 돈을 직접 징수하고서 지체 없이 임명했다.
interpellanti mox ministro: 'alium tibi,' ait, 'quaere fratrem;
곧이어 하인이 와서 따져 묻자 그는 말했다.
hic, quem tuum putas, meus est.
"그대에게 다른 형제를 찾으시오.
' mulionem in itinere quodam suspicatus ad calciandas mulas desiluisse, ut adeunti litigatori spatium moramque praeberet, interrogauit quanti calciasset, et pactus est lucri partem.
그대가 그대의 것이라고 생각하는 이 사람은 나의 사람이오." 여행 중에 마부가 라바의 편자를 박기 위해 뛰어내린 것을 두고, 다가오는 소송인에게 대화할 시간과 기회를 제공하기 위함이 아닌가 의심한 그는 편자 박는 데 얼마를 받았는지 묻고서 그 이익의 일부를 나누기로 약속했다.
reprehendenti filio Tito, quod etiam urinae uectigal commentus esset, pecuniam ex prima pensione admouit ad nares, sciscitans num odore offenderetur;
아들 티투스가 오줌에까지 세금을 고안해 낸 것을 비난하자, 그는 첫 세수에서 나온 동전을 아들의 코에 갖다 대며 냄새로 인해 불쾌한지 물었다.
et illo negante: 'atquin,' inquit, 'e lotio est. ' nuntiantis legatos decretam ei publice non mediocris summae statuam colosseam, iussit uel continuo ponere, cauam manum ostentans et paratam basim dicens.
그리고 아들이 불쾌하지 않다고 하자, "하지만 이것은 오줌에서 나온 것이란다" 하고 말했다. 사절단이 그에게 공공의 비용으로 적지 않은 금액의 거대한 석상을 세우기로 결의했다고 보고하자, 그는 움켜쥔 손을 보여주며 좌대가 준비되었다고 말하고서 당장이라도 세우라고 명령했다.
ac ne in metu quidem ac periculo mortis extremo abstinuit iocis.
그리고 죽음의 공포와 극단적인 위험 속에서도 그는 농담을 멈추지 않았다.
nam cum inter cetera prodigia Mausoleum derepente patuisset et stella crinita in caelo apparuisset, alterum ad Iuniam Caluinam e gente Augusti pertinere dicebat, alterum ad Parthorum regem qui capillatus esset;
다른 불길한 징조들 중에 아우구스투스 묘의 문이 갑자기 열리고 하늘에 혜성이 나타났을 때, 전자는 아우구스투스 가문 출신인 유니아 칼비나와 관련된 것이고, 후자는 머리가 긴 파르티아 왕과 관련된 것이라고 말했다.
prima quoque morbi accessione: 'uae,' inquit, 'puto deus fio. '
또한 병세의 첫 발작이 일어났을 때도 "아이고, 나는 신이 되어가는 모양이군" 하고 말했다.
§24Consulatu suo nono temptatus in Campania motiunculis leuibus protinusque urbe repetita, Cutilias ac Reatina rura, ubi aestiuare quotannis solebat, petit.
그의 아홉 번째 집정관 임기 중에 캄파니아에서 가벼운 미열에 걸려 즉시 로마 시로 돌아온 후, 그는 매년 여름을 보내곤 하던 쿠틸리아에와 레아테의 시골 영지로 향했다.
hic cum super urgentem ualitudinem creberrimo frigidae aquae usu etiam intestina uitiasset nec eo minus muneribus imperatoriis ex consuetudine fungeretur, ut etiam legationes audiret cubans, aluo repente usque ad defectionem soluta, imperatorem ait stantem mori oportere;
여기서 점차 악화되는 병세에 더해 찬물을 너무 자주 사용하여 장까지 상하게 되었으나, 그럼에도 누운 채로 사절들을 접견할 정도로 평소처럼 황제의 직무를 수행했다. 그러다 갑자기 설사로 인해 실신할 지경에 이르자, 그는 황제란 서서 죽어야 하는 법이라고 말했다.
dumque consurgit ac nititur, inter manus subleuantium extinctus est VIIII. Kal. Iul. annum agens aetatis sexagensimum ac nonum superque mensem ac diem septimum.
그리고 그가 일어나 몸을 일으키려고 애쓰는 동안, 그를 부축하던 이들의 손안에서 6월 24일에 69세와 1개월 그리고 7일의 생애를 마감하고 숨을 거두었다.
§25Conuenit inter omnis, tam certum eum de sua suorumque genitura semper fuisse, ut post assiduas in se coniurationes ausus sit adfirmare senatui aut filios sibi successuros aut neminem.
그가 자신과 가족의 점성술적 운명을 항상 너무나 확신하고 있었기 때문에, 자신에 대한 끈질긴 음모들 이후에도 원로원을 향해 자신의 아들들이 승계하거나 그렇지 않으면 아무도 승계하지 못할 것이라고 감히 단언했다는 점에 대해서는 모든 이들의 의견이 일치한다.
dicitur etiam uidisse quondam per quietem stateram media parte uestibuli Palatinae domus positam examine aequo, cum in altera lance Claudius et Nero starent, in altera ipse ac filii.
또한 그가 언젠가 꿈속에서 팔라티움 저택의 현관 한가운데에 천칭이 양쪽 무게가 똑같이 균형을 이룬 채 놓여 있는 것을 보았는데, 한쪽 접시에는 클라우디우스와 네로가 서 있고 다른 쪽에는 자신과 아들들이 서 있었다고 전해진다.
nec res fefellit, quando totidem annis parique temporis spatio utrique imperauerunt.
그리고 일은 과연 빗나가지 않았으니, 두 가문이 정확히 같은 햇수와 동등한 기간 동안 통치했기 때문이다.