Humanitext Reader

수에토니우스 · 네로전 §13-19

티리다테스의 대관과 치세 전반기의 대내외 정책

15개 구절 중 4번째 · 라틴어

요약

네로가 개최한 구경거리 중 하나로 티리다테스의 입성식을 묘사하고, 그의 집정관직 수행, 사법 및 행정 조치, 도시 계획, 기독교도 박해, 속주 재편 및 좌절된 원정 계획 등 대내외 정책을 기술한다。

§13Non immerito inter spectacula ab eo edita et Tiridatis in urbem introitum rettulerim.
그가 개최한 구경거리들 중에 티리다테스의 로마 시 입성을 내가 거론하는 것도 결코 부당하지는 않을 것이다.
quem Armeniae regem magnis pollicitationibus sollicitatum, cum destinato per edictum die ostensurus populo propter nubilum distulisset, produxit quo oportunissime potuit, dispositis circa fori templa armatis cohortibus, curuli residens apud rostra triumphantis habitu inter signa militaria atque uexilla.
큰 약속들로 유인된 이 아르메니아 왕에 대해, 포고령으로 정해진 날에 민중에게 선보이려다 흐린 날씨 때문에 연기한 후에, 네로는 가장 적절한 기회에 그를 이끌어 냈다. 그때 포룸의 신전들 주변에 무장한 코호르스를 배치하고, 자신은 로스트라 곁에서 개선장군의 복장을 한 채 군기와 깃발들 사이에서 쿠룰리스 의자에 앉아 있었다.
et primo per deuexum pulpitum subeuntem admisit ad genua adleuatumque dextra exosculatus est, dein precanti tiara deducta diadema inposuit, uerba supplicis interpretata praetorio uiro multitudini pronuntiante;
그리고 먼저 경사전 무대를 올라오는 그를 자신의 무릎 아래까지 나아가게 허용하고, 오른손으로 그를 일으켜 세워 입을 맞춘 뒤, 간청하는 그의 티아라를 벗기고 왕관을 씌워 주었는데, 이때 전직 프라이토르 신분의 자가 탄원자의 말을 통역하여 군중에게 고지했다.
perductum inde in theatrum ac rursus supplicantem iuxta se latere dextro conlocauit.
이어서 극장으로 인도되어 다시 탄원하는 그를 자신의 우측 옆자리에 앉혔다.
ob quae imperator consalutatus, laurea in Capitolium lata, Ianum geminum clausit, tamquam nullo residuo bello.
이 일들로 인해 임페라토르로 환호받고, 월계관이 카피톨리움으로 운반되자, 그는 마치 아무런 전쟁도 남아 있지 않은 것처럼 야누스 신전의 문을 닫았다.
§14Consulatus quattuor gessit: primum bimenstrem, secundum et nouissimum semenstres, tertium quadrimenstrem;
그는 네 번의 집정관직을 수행했다. 첫 번째는 두 달 동안, 두 번째와 마지막 것은 각각 여섯 달 동안, 세 번째는 네 달 동안이었다.
medios duos continuauit, reliquos inter annua spatia uariauit.
중간의 두 번은 연속해서 수행했고, 나머지는 연간 간격을 두고 번갈아 가며 배치했다.
§15in iuris dictione postulatoribus nisi sequenti die ac per libellos non temere respondit.
사법 집행에 있어서 그는 소송 당사자들에게 다음 날이 되거나 서면을 통하지 않고서는 좀처럼 답변하지 않았다.
cognoscendi morem eum tenuit, ut continuis actionibus omissis singillatim quaeque per uices ageret.
재판을 진행할 때는, 일괄적인 소송 절차를 생략하고 개별 사건들을 차례로 다루는 방식을 고수했다.
quotiens autem ad consultandum secederet, neque in commune quicquam neque propalam deliberabat, sed et conscriptas ab uno quoque sententias tacitus ac secreto legens, quod ipsi libuisset perinde atque pluribus idem uideretur pronuntiabat.
또한 그가 자문을 구하기 위해 퇴석할 때마다, 공동으로나 공개적으로 심의하지 않고, 각자가 작성한 의견서를 침묵 속에 비밀리 읽은 뒤, 마치 다수가 같은 의견인 것처럼 자신이 원하는 판결을 선고했다.
In curiam libertinorum filios diu non admisit;
원로원에는 해방노예의 아들들을 오랫동안 입장시키지 않았다.
admissis a prioribus principibus honores denegauit.
전임 황제들에 의해 입장 허가를 받은 자들에게는 공직의 명예를 거부했다.
candidatos, qui supra numerum essent, in solacium dilationis ac morae legionibus praeposuit.
정원을 초과한 후보자들에게는 임명 지연과 대기에 대한 위로로서 군단의 지휘를 맡겼다.
consulatum in senos plerumque menses dedit.
집정관직은 대개 여섯 달 임기로 수여했다.
defunctoque circa Kal. Ian. altero e consulibus neminem substituit improbans exemplum uetus Canini Rebili uno die consulis.
1월 1일 경에 집정관 중 한 명이 사망했을 때, 단 하루만 집정관을 지낸 카니니우스 레빌루스의 옛 전례를 부정적으로 여겨 아무도 그 자리에 대체하지 않았다.
triumphalia ornamenta etiam quaestoriae dignitatis et nonnullis ex equestri ordine tribuit nec utique de causa militari.
개선관의 휘장을 재무관 품계의 인물들에게도, 그리고 기사 계급의 몇몇 이들에게도 수여했는데, 결코 군사적 이유 때문은 아니었다.
de quibusdam rebus orationes ad senatum missas praeterito quaestoris officio per consulem plerumque recitabat.
특정 사안에 관해 원로원에 보내진 연설문을 재무관의 직무를 건너뛰고 대개 집정관을 통해 낭독하게 했다.
§16formam aedificiorum urbis nouam excogitauit et ut ante insulas ac domos porticus essent, de quarum solariis incendia arcerentur;
그는 도시 건물의 새로운 형태를 고안하여, 아파트와 저택 앞에 회랑을 세우고 그 테라스에서 화재를 막을 수 있도록 했다.
easque sumptu suo extruxit.
그리고 이 회랑들을 자비로 건설했다.
destinarat etiam Ostia tenus moenia promouere atque inde fossa mare ueteri urbi inducere.
그는 또한 오스티아에 이르기까지 성벽을 확장하고 그곳에서 운하를 통해 바닷물을 옛 도시로 끌어들일 계획을 세우고 있었다.
Multa sub eo et animaduersa seuere et coercita nec minus instituta: adhibitus sumptibus modus;
그의 치하에서 많은 일들이 엄격하게 처벌되고 억제되었으며, 마찬가지로 새로운 제도들이 제정되었다.
publicae cenae ad sportulas redactae; interdictum ne quid in popinis cocti praeter legumina aut holera ueniret, cum antea nullum non obsonii genus proponeretur;
즉, 사치에 대한 제한이 가해졌고, 공적인 연회는 간소한 배급 도시락인 스포르툴라로 축소되었으며, 이전에는 모든 종류의 찬거리가 제공되었던 것과 달리 대중 음식점에서는 두류나 채소 외에는 조리된 음식을 일절 판매하지 못하도록 금지되었다.
afflicti suppliciis Christiani, genus hominum superstitionis nouae ac maleficae; uetiti quadrigariorum lusus, quibus inueterata licentia passim uagantibus fallere ac furari per iocum ius erat; pantomimorum factiones cum ipsis simul relegatae;
또한 새롭고 해로운 미신을 믿는 인간 집단인 기독교도들이 처벌을 받았고, 오랜 방종으로 도처를 배회하며 장난삼아 속보고 훔치는 것을 권리로 삼던 전차 몰이꾼들의 유희가 금지되었으며, 판토마임 배우들의 유파가 배우 본인들과 동시에 추방되었다.
§17aduersus falsarios tunc primum repertum, ne tabulae nisi pertusae ac ter lino per foramina traiecto obsignarentur;
문서 위조범들에 맞서 그때 처음으로, 서판에 구멍을 뚫고 그 구멍 속으로 마실을 세 번 통과시키지 않고서는 봉인하지 못하도록 하는 방법이 고안되었다.
cautum ut testamentis primae duae cerae testatorum modo nomine inscripto uacuae signaturis ostenderentur, ac ne qui alieni testamenti scriptor legatum sibi ascriberet;
유언서에 있어서는 첫 두 페이지의 왁스 판에 유언자의 이름만을 적은 채 서명자들에게 보여주도록 하는 규정과, 타인의 유언서 작성자가 자신에게 남겨진 유증을 마음대로 적어 넣지 못하도록 하는 예방 조치가 마련되었다.
item ut litigatores pro patrociniis certam iustamque mercedem, pro subsellis nullam omnino darent praebente aerario gratuita;
또한 소송 당사자들은 변호에 대해서는 확실하고 정당한 보수를 지급하되, 방청석에 대해서는 국고가 무료로 제공하므로 일절 지급하지 않도록 했다.
utque rerum actu ab aerario causae ad forum ac reciperatores transferrentur et ut omnes appellationes a iudicibus ad senatum fierent.
그리고 국고와 관련된 소송 사건들은 국고의 관리하에서 포룸과 회복 재판관들에게로 이송되도록 했으며, 재판관들의 모든 상소는 원로원으로 제기되도록 했다.
§18Augendi propagandique imperii neque uoluntate ulla neque spe motus umquam, etiam ex Britannia deducere exercitum cogitauit, nec nisi uerecundia, ne obtrectare parentis gloriae uideretur, destitit.
제국을 확장하고 전파하려는 의지나 희망에 결코 움직인 적이 없었기에, 그는 브리타니아에서조차 군대를 철수시킬 생각을 했으나, 양아버지의 영광을 깎아내리는 것처럼 보일까 염려하는 신중함이 아니었다면 마음을 돌리지 않았을 것이다.
Ponti modo regnum concedente Polemone, item Alpium defuncto Cottio in prouinciae formam redegit.
폰투스 왕국은 폴레몬이 양도함에 따라, 알프스 왕국은 코티우스가 사망함에 따라 단지 속주의 형태로 재편했다.
§19Peregrinationes duas omnino suscepit, Alexandrinam et Achaicam; sed Alexandrina ipso profectionis die destitit turbatus religione simul ac periculo.
그는 통틀어 두 번의 여행, 즉 알렉산드리아 여행과 아카이아 여행을 계획했으나, 알렉산드리아 여행은 출발 당일에 불길한 징조와 위험에 동시에 흔들려 단념했다.
nam cum circumitis templis in aede Vestae resedisset, consurgenti ei primum lacinia obhaesit, dein tanta oborta caligo est, ut dispicere non posset.
그가 신전들을 둘러본 뒤 베스타 신전에 앉아 있다가 일어서려 할 때, 먼저 그의 옷자락이 걸렸고, 이어서 앞을 볼 수 없을 정도로 짙은 어둠이 일어났기 때문이다.
in Achaia Isthmum perfodere adgressus praetorianos pro contione ad incohandum opus cohortatus est tubaque signo dato primus rastello humum effodit et corbulae congestam umeris extulit.
아카이아에서는 지협 굴착에 착수하여 집회에서 근위대에게 공사를 시작하라고 격려했고, 나팔 소리로 신호가 울리자 자신이 가장 먼저 괭이로 흙을 파내고 바구니에 담긴 흙을 어깨에 메고 날랐다.
parabat et ad Caspias portas expeditionem conscripta ex Italicis senum pedum tironibus noua legione, quam Magni Alexandri phalanga appellabat.
그는 또한 이탈리아인들 중에서 키가 6페스인 신병들로 구성되어 자신이 '알렉산드로스 대왕의 방진'이라 부르던 새로운 군단을 징모하여 카스피해 관문으로의 원정 또한 준비하고 있었다.
Haec partim nulla reprehensione, partim etiam non mediocri laude digna in unum contuli, ut secernerem a probris ac sceleribus eius, de quibus dehinc dicam.
이러한, 어떤 것은 비난받을 일이 없고 어떤 것은 적지 않은 찬사를 받을 만한 일들을 내가 한데 모은 것은, 그의 치욕과 범죄 행위들로부터 이를 구별하기 위함이며, 그것들에 대해서는 이제부터 서술하겠다.

어휘·문법 주석

  1. 13.1rettulerim — 1인칭 단수 접속법 완료형. 여기서는 잠재 접속법(subjunctivus potentialis)으로 기능하여 저자 자신의 조심스러운 판단이나 주장("내가 ~로 분류하는 것도 무리는 아닐 것이다")을 나타낸다.
  2. 15.1perinde atque pluribus idem uideretur — 접속법 미완료 과거 `uideretur`를 수반하는 비유적 비교 표현("마치 다수가 같은 의견인 것처럼"). 네로가 실제로는 독단적으로 결정을 내렸음에도 불구하고 마치 다수의 합의에 기반한 것처럼 가장하여 판결을 선고했던 반사실적인 상황을 나타낸다.
  3. 18.1nec nisi uerecundia ... destitit — 이중 부정 구조인 `nec nisi ... destitit`("~ 때문이 아니었다면 단념하지 않았을 것이다")는 강력한 긍정의 의미를 형성하여, "오직 [양아버지의 영광을 깎아내리는 것처럼 보일까 두려워하는] 조심스러움 때문에 비로소 [철군 계획을] 단념했다"는 뜻을 나타낸다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 네로전 §13-19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo016.humanitext-lat2:13-19

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.