Humanitext Reader

수에토니우스 · 클라우디우스전 §24-25

신분 제도와 관직 개혁 및 제반 법령

13개 구절 중 8번째 · 라틴어

요약

클라우디우스가 단행한 원로원 및 기사 신분의 정리, 각종 군직과 행정직 개혁, 노예 처우, 그리고 도로, 속주, 외국 종교 및 시민권에 관한 조치들을 기술한다. 아울러 그의 통치가 실제로는 아내들과 해방노예들에게 지배당했다는 사실이 언급된다.

§24ornamenta consularia etiam procuratoribus ducenariis indulsit.
그는 연봉 20만 세스테르티우스의 속주 대리관들에게도 집정관의 장식 특권을 부여했다.
senatoriam dignitatem recusantibus equestrem quoque ademit.
원로원 신분을 거절하는 자들에게는 기사 신분 역시 박탈했다.
latum clauum, quamuis initio affirmasset non lecturum se senatorem nisi ciuis R. abnepotem, etiam libertini filio tribuit, sed sub condicione si prius ab equite R. adoptatus esset;
넓은 보라색 띠를, 비록 처음에는 로마 시민의 현손이 아니라면 누구도 원로원 의원으로 선출하지 않겠다고 공언했음에도 불구하고, 해방노예의 아들에게까지 부여했으나, 이는 먼저 로마 기사에게 입양되어야 한다는 조건 하에서였다.
ac sic quoque reprehensionem uerens, et Appium Caecum censorem, generis sui proauctorem, libertinorum filios in senatum adlegisse docuit, ignarus temporibus Appi et deinceps aliquamdiu libertinos dictos non ipsos, qui manu emitterentur, sed ingenuos ex his procreatos.
그리고 이렇게 하고도 비난을 두려워하여, 자신의 가문의 선조인 검찰관 아피우스 카이쿠스가 해방노예의 아들들을 원로원에 입조시켰음을 지적했으나, 그는 아피우스 시절과 그 후 한동안은 '리벨티누스(해방노예)'라 불린 이들이 직접 해방된 자들이 아니라 그들에게서 태어난 자유민을 가리켰다는 사실을 알지 못했다.
collegio quaestorum pro stratura uiarum gladiatorium munus iniunxit detractaque Ostiensi et Gallica prouincia curam aerari Saturni reddidit, quam medio tempore praetores aut, uti nunc, praetura functi sustinuerant.
재무관단에게 도로 포장 대신에 검투사 경기 개최 의무를 부과하고 오스티아와 갈리아 속주를 박탈하여 사투르누스 국고의 관리권을 그들에게 돌려주었는데, 그사이에는 법무관들이나 현재처럼 법무관을 지낸 자들이 이를 맡아왔었다.
Triumphalia ornamenta Silano, filiae suae sponso, nondum puberi dedit, maioribus uero natu tam multis tamque facile, ut epistula communi legionum nomine extiterit petentium, ut legatis consularibus simul cum exercitu et triumphalia darentur, ne causam belli quoquo modo quaererent.
그는 자신의 딸의 약혼자로서 아직 성년에 이르지 않은 실라누스에게 개선식 장식 특권을 주었다. 하지만 나이가 더 든 자들에게는 너무나 많고 쉽게 이를 주었기에, 군단들의 공동 명의로, 집정관급 군단장들에게 군대 지휘권과 동시에 개선식 특권도 미리 부여함으로써 그들이 어떻게든 전쟁의 구실을 찾으려 애쓰지 않게 해달라고 청원하는 편지가 존재할 정도였다.
Aulo Plautio etiam ouationem decreuit ingressoque urbem obuiam progressus et in Capitolium eunti et inde rursus reuertenti latus texit.
그는 아울루스 플라우티우스에게는 소개선식을 의결해 주었고, 그가 시내로 들어왔을 때는 마중을 나가 카피톨리움으로 올라갈 때와 거기서 다시 돌아올 때 그의 곁을 지키며 걸었다.
Gabinio Secundo Cauchis gente Germanica superatis cognomen Cauchius usurpare concessit.
게르만 부족인 카우키족을 정벌한 가비니우스 세쿤두스에게는 '카우키우스'라는 가문명을 사용하는 것을 허락했다.
§25Equestris militias ita ordinauit, ut post cohortem alam, post alam tribunatum legionis daret;
그는 기사 신분의 군직을 다음과 같이 조정했다. 즉, 보병대 지휘관 다음에는 기병대 지휘관을, 기병대 다음에는 군단 호민관 직을 주도록 했다.
stipendiaque instituit et imaginariae militiae genus, quod uocatur 'supra numerum,' quo absentes et titulo tenus fungerentur.
그리고 수당을 제정하고, '정원 외'라 불리는 가상의 군직 제도를 만들어서, 부재중인 자들이 명목상으로만 직무를 수행할 수 있게 했다.
milites domus senatorias salutandi causa ingredi etiam patrum decreto prohibuit.
군인들이 인사를 하기 위해 원로원 의원의 저택에 들어가는 것을 원로원 결의를 통해 금지하기까지 했다.
libertinos, qui se pro equitibus R. agerent, publicauit, ingratos et de quibus patroni quererentur reuocauit in seruitutem aduocatisque eorum negauit se aduersus libertos ipsorum ius dicturum.
자신이 로마 기사인 것처럼 행동하는 해방노예들의 재산을 몰수했고, 은혜를 모르고 후견인들에게 불평의 대상이 된 자들은 다시 노예 신분으로 환원시켰으며, 그들의 변호인들에게는 그들 자신의 해방노예에 맞서서 재판을 진행하지 않겠다고 선언했다.
cum quidam aegra et adfecta mancipia in insulam Aesculapi taedio medendi exponerent, omnes qui exponerentur liberos esse sanxit, nec redire in dicionem domini, si conualuissent;
어떤 이들이 병들고 쇠약해진 노예들을 치료하기가 귀찮다는 이유로 에스쿨라피우스 섬에 내다 버리자, 그는 그렇게 버려진 자들은 모두 자유인이 되며, 병이 낫더라도 주인의 지배권으로 돌아가지 않는다고 규정했다.
quod si quis necare quem mallet quam exponere, caedis crimine teneri.
만약 누구든 노예를 내다 버리기보다 죽이는 쪽을 택한다면 살인죄로 처벌받도록 했다.
uiatores ne per Italiae oppida nisi aut pedibus aut sella aut lectica transirent, monuit edicto.
여행자들이 이탈리아의 마을들을 통과할 때는 도보나 가마, 혹은 침대형 가마를 이용하지 않고는 지나가지 말라고 고시를 통해 경고했다.
Puteolis et Ostiae singulas cohortes ad arcendos incendiorum casus collocauit.
푸테올리와 오스티아에는 화재를 방지하기 위해 각각 한 개 보병대씩을 배치했다.
Peregrinae condicionis homines uetuit usurpare Romana nomina dum taxat gentilicia.
외국인 신분의 사람들이 로마의 이름, 적어도 씨족명을 도용하는 것을 금지했다.
ciuitatem R. usurpantes in campo Esquilino securi percussit.
로마 시민권을 사칭하는 자들은 에스퀼리누스 광장에서 도끼로 참수했다.
prouincias Achaiam et Macedoniam, quas Tiberius ad curam suam transtulerat, senatui reddidit.
티베리우스가 자신의 직할로 돌렸던 아카이아 속주와 마케도니아 속주를 원로원에 반환했다.
Lyciis ob exitiabiles inter se discordias libertatem ademit, Rhodiis ob paenitentiam ueterum delictorum reddidit.
리키아인들에게는 자기들끼리의 파멸적인 내분 때문에 자유를 박탈했고, 로도스인들에게는 과거의 잘못을 뉘우쳤다는 이유로 자유를 돌려주었다.
Iliensibus quasi Romanae gentis auctoribus tributa in perpetuum remisit recitata uetere epistula Graeca senatus populique R. Seleuco regi amicitiam et societatem ita demum pollicentis, si consanguineos suos Ilienses ab omni onere immunes praestitisset.
일리온 사람들에게는 로마 민족의 조상이라는 명목으로 세금을 영구히 면제해 주었는데, 이때 로마 원로원과 민중이 셀레우코스 왕에게 자신들의 동포인 일리온인들을 모든 부담에서 면제해 준다는 조건 하에서만 우호와 동맹을 약속했던 그리스어로 쓰인 옛 편지를 낭독했다.
Iudaeos impulsore Chresto assidue tumultuantis Roma expulit.
크레스투스의 선동으로 끊임없이 소요를 일으키던 유대인들을 로마에서 추방했다.
Germanorum legatis in orchestra sedere permisit, simplicitate eorum et fiducia commotus, quod in popularia deducti, cum animaduertissent Parthos et Armenios sedentis in senatu, ad eadem loca sponte transierant, nihilo deteriorem uirtutem aut condicionem suam praedicantes.
게르만인 사절들에게는 오케스트라 석에 앉는 것을 허용했는데, 그들의 소박함과 자신감에 감동했기 때문이다. 그들은 일반 대중석으로 안내받았을 때, 파르티아인들과 아르메니아인들이 원로원 의원석에 앉아 있는 것을 보고는, 자신들의 용맹이나 지위가 결코 뒤지지 않는다고 단언하며 스스로 그 자리로 자리를 옮겼던 것이다.
Druidarum religionem apud Gallos dirae immanitatis et tantum ciuibus sub Augusto interdictam penitus aboleuit;
갈리아인들 사이에서 행해지던 드루이드교는 소름 끼치도록 잔인한 종교로서 아우구스투스 치하에서는 로마 시민들에게만 금지되어 있었는데, 그는 이를 완전히 폐지했다.
contra sacra Eleusinia etiam transferre ex Attica Romam conatus est, templumque in Sicilia Veneris Erycinae uetustate conlapsum ut ex aerario pop. R. reficeretur, auctor fuit.
반대로 엘레우시스의 비의를 아티카에서 로마로 이전하려는 시도까지 했다. 또한 시칠리아에 있는 에릭스의 웨누스 신전이 노후화로 무너져 내린 것을 로마 민중의 국고를 들여 복구하도록 발의하고 추진했다.
cum regibus foedus in foro icit porca caesa ac uetere fetialium praefatione adhibita.
여러 왕들과의 동맹을 포룸에서 암돼지를 도살하고 페티알리스 신관의 옛 축문을 읊조리며 체결했다.
sed et haec et cetera totumque adeo ex parte magna principatum non tam suo quam uxorum libertorumque arbitrio administrauit, talis ubique plerumque, qualem esse eum aut expediret illis aut liberet.
그러나 이러한 일들과 그 외의 다른 일들, 그리고 실로 그의 통치 전체를 대부분 자신의 뜻이라기보다는 아내들과 해방노예들의 처분에 따라 운영했으며, 매사 거의 모든 곳에서 그들에게 이롭거나 그들이 바라는 대로 행동했다.

어휘·문법 주석

  1. §24 ¦1¦ignarus temporibus Appi et deinceps aliquamdiu libertinos dictos non ipsos, qui manu emitterentur, sed ingenuos ex his procreatos — 형용사 `ignarus`(~을 알지 못하는)에 의해 이끌리는 대격 부정사 구문 `libertinos dictos [esse] non ipsos... sed ingenuos...`이다. 초기 아피우스 시절에는 '리벨티누스(libertinus)'라는 단어가 해방된 노예 본인이 아니라 그들에게서 태어난 자유민 자녀를 가리켰다는 역사적·언어학적 사실을 클라우디우스가 오해하고 있었음을 지적하는 부분이다.
  2. §25 ¦1¦advocatisque eorum negauit se aduersus libertos ipsorum ius dicturum — 해석상 논란이 많은 까다로운 구절이다. `eorum`은 앞서 언급된 은혜를 모르는 해방노예들을 가리키며, `advocatis eorum`은 그들의 변호인들을 뜻한다. 만약 `ipsorum`이 변호인 자신들을 가리킨다면, `se adversus libertos ipsorum ius dicturum`은 "그들(변호인) 자신의 해방노예를 상대로 그들을 위해 법을 집행하지(재판을 해주지) 않겠다"는 의미가 된다. 즉, 배은망덕한 해방노예들을 변호하는 이들에게 "당신들 자신의 해방노예가 똑같은 문제를 일으켜도 황제는 당신들의 편을 들어주지 않겠다"고 경고한 것으로 해석된다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 클라우디우스전 §24-25. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo015.humanitext-lat2:24-25

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.