Humanitext Reader

수에토니우스 · 클라우디우스전 §11-14

질서 회복과 친족에 대한 현창 및 국정 수행

13개 구절 중 4번째 · 라틴어

요약

제위를 확립한 클라우디우스는 가이우스 암살 이후 혼란의 기억을 지우고 친족들에게 경의를 표했다. 또한 겸손하고 시민적인 태도로 정무와 재판에 힘써 민중의 절대적인 지지를 얻었으나, 대내외적인 음모와 내란에 직면하기도 했다.

§11Imperio stabilito nihil antiquius duxit quam id biduum, quo de mutando rei p. statu haesitatum erat, memoriae eximere.
제위가 확립되자 그는 국가 체제의 변경에 대해 망설였던 그 이틀간의 기억을 지우는 것을 무엇보다도 우선적인 일로 여겼다.
omnium itaque factorum dictorumque in eo ueniam et obliuionem in perpetuum sanxit ac praestitit, tribunis modo ac centurionibus paucis e coniuratorum in Gaium numero interemptis, exempli simul causa et quod suam quoque caedem depoposcisse cognouerat. conuersus hinc ad officia pietatis ius iurandum neque sanctius sibi neque crebrius instituit quam per Augustum.
그리하여 그 기간 동안의 모든 언행에 대한 사면과 망각을 영구히 규정하고 실행하였으며, 다만 가이우스에 대한 음모자들 중 극소수의 호민관과 백인대장들만을 처형하였는데, 이는 본보기로 삼기 위함이자 그들이 자신마저 살해할 것을 요구했다는 사실을 알았기 때문이었다. 이어서 친족에 대한 경애(피에타스)의 의무로 관심을 돌려, 자신을 위해 아우구스트를 걸고 맹세하는 것보다 더 신성하고 빈번한 맹세를 제정하지 않았다.
auiae Liuiae diuinos honores et circensi pompa currum elephantorum Augustino similem decernenda curauit;
조모 리비아에게 신적인 영예와 함께, 서커스 행렬에서 아우구스투스의 것과 유사한 코끼리 전차를 의결하도록 조치했다.
parentibus inferias publicas, et hoc amplius patri circenses annuos natali die, matri carpentum, quo per circum duceretur, et cognomen Augustae ab uiua recusatum.
부모에게는 공적인 추모 제사를, 나아가 부친에게는 그 탄신일에 매년 열리는 서커스 경기 개최를, 모친에게는 경기장을 행진할 때 탈 이륜마차(카르펜툼)와 살아생전에 그녀가 거절했던 '아우구스타' 칭호의 수여를 조치했다.
†a fratris memoria per omnem occasionem celebratam comoediam quoque Graecam Neapolitano certamine docuit ac de sententia iudicum coronauit. ne Marcum quidem Antonium inhonoratum ac sine grata mentione transmisit, testatus quondam per edictum, tanto impensius petere se ut natalem patris Drusi celebrarent, quod idem esset et aui sui Antoni.
†형제의 기억이 모든 기회에 기념되었는데, 나폴리 경기 대회에서 그리스어 희극을 상연하게 하고 심사위원들의 결정에 따라 관을 씌워 주기도 했다. 마르쿠스 안토니우스조차 영예를 주지 않거나 감사하는 언급도 없이 지나치지 않았는데, 한번은 칙령을 통해 부친 드루수스의 탄신일을 기념하는 것을 한층 더 간곡히 청하는 까닭은 그날이 자신의 조부 안토니우스의 탄신일과도 같기 때문이라고 밝히기도 했다.
Tiberio marmoreum arcum iuxta Pompei theatrum, decretum quidem olim a senatu uerum omissum, peregit.
티베리우스에 대해서는 폼페이우스 극장 근처에 예전에 원로원에 의해 의결되었으나 방치되었던 대리석 아치(개선문)를 완공했다.
Gai quoque etsi acta omnia rescidit, diem tamen necis, quamuis exordium principatus sui, uetuit inter festos referri.
가이우스의 모든 행적을 폐지했음에도 불구하고, 그가 살해된 날은 비록 자신의 치세가 시작된 날이었지만 축일 중에 포함시키는 것을 금지했다.
§12At in semet augendo parcus atque ciuilis praenomine Imperatoris abstinuit, nimios honores recusauit, sponsalia filiae natalemque geniti nepotis silentio ac tantum domestica religione transegit.
그러나 자기 자신을 높이는 일에는 인색하고 시민적이어서 임페라토르(대원수)라는 개인명을 쓰는 것을 삼갔고, 과도한 영예를 거절했으며, 딸의 약혼과 새로 태어난 손자의 탄생일을 침묵 속에 오직 집안의 의례만으로 치렀다.
neminem exulum nisi ex senatus auctoritate restituit.
원로원의 승인 없이는 추방자 중 단 한 사람도 복귀시키지 않았다.
ut sibi in curiam praefectum praetori tribunosque militum secum inducere liceret utque rata essent quae procuratores sui in iudicando statuerent, precario exegit. ius nundinarum in priuata praedia a consulibus petit.
자신과 함께 근위대장과 군사 호민관들을 회의장에 동반할 수 있도록 허락해 줄 것과, 자신의 대리인들이 판결에서 결정한 사항들이 유효하게 승인되도록 해 줄 것을 청원을 통해 얻어냈다. 사유지에서의 정기시장 개최 권한을 집정관들에게 요청했다.
cognitionibus magistratuum ut unus e consiliariis frequenter interfuit; eosdem spectacula edentis surgens et ipse cum cetera turba uoce ac manu ueneratus est.
정무관들의 심리에 조언자 중 한 사람으로서 빈번히 참석했으며, 그들이 구경거리를 주최할 때에는 자신도 다른 군중과 함께 기립하여 목소리와 손으로 경의를 표했다.
tr(ibunis) pl(ebis) adeuntibus se pro tribunali excusauit, quod propter angustias non posset audire eos nisi stantes. quare in breui spatio tantum amoris fauorisque collegit, ut cum profectum eum Ostiam perisse ex insidiis nuntiatum esset, magna consternatione populus et militem quasi proditorem et senatum quasi parricidam diris execrationibus incessere non ante destiterit, quam unus atque alter et mox plures a magistratibus in rostra producti saluum et appropinquare confirmarent.
재판석에 있는 그에게 다가온 호민관들에게 공간의 협소함 때문에 서 있는 상태가 아니면 그들의 말을 들을 수 없음에 대해 양해를 구했다. 그리하여 짧은 기간 동안 엄청난 사랑과 지지를 모았기 때문에, 그가 오스티아로 출발한 뒤 음모에 의해 사망했다는 소문이 돌았을 때, 극심한 공포 속에 민중은 군인을 배신자로, 원로원을 친족 살해자로 규탄하며 무서운 저주를 퍼붓기를 멈추지 않았다. 마침내 한두 사람, 그리고 곧이어 더 많은 이들이 정무관들에 의해 연단(로스트라)으로 이끌려 나와 그가 무사히 다가오고 있음을 확인해 주고 나서야 비로소 진정되었다.
§13Nec tamen expers insidiarum usque quaque permansit, sed et a singulis et per factionem et denique ciuili bello infestatus est.
그러나 그가 어디서나 음모에서 완전히 벗어나 있었던 것은 아니었으며, 개인에 의해서나 당파를 통해서, 그리고 마침내는 내란에 의해서도 위협받았다.
e plebe homo nocte media iuxta cubiculum eius cum pugione deprehensus est;
평민 출신의 한 남자가 한밤중에 그의 침실 근처에서 단검을 소지한 채 체포되었다.
reperti et equestris ordinis duo in publico cum dolone ac uenatorio cultro praestolantes, alter ut egressum theatro, alter ut sacrificantem apud Martis aedem adoreretur. conspirauerunt autem ad res nouas Gallus Asinius et Statilius Coruinus, Pollionis ac Messalae oratorum nepotes, assumptis compluribus libertis ipsius atque seruis.
또한 기사 계급의 두 사람도 공공장소에서 숨겨둔 칼과 사냥용 칼을 지닌 채 기다리고 있는 것이 발견되었는데, 한 사람은 그가 극장에서 나올 때를, 다른 한 사람은 마르스 신전에서 희생 제사를 바칠 때 습격하기 위함이었다. 한편, 연설가 포external리오와 메살라의 손자들인 갈루스 아시니우스와 스타틸리우스 코르비누스는 클라우디우스 자신의 해방노예와 노예 여러 명을 포섭하여 정변을 음모했다.
bellum ciuile mouit Furius Camillus Scribonianus Delmatiae legatus;
달마티아 총독인 푸리우스 카밀루스 스크리보니아누스가 내란을 일으켰으나, 닷새 만에 군단들에 의해 진압되었다.
uerum intra quintum diem oppressus est legionibus, quae sacramentum mutauerant, in paenitentiam religione conuersis, postquam denuntiato ad nouum imperatorem itinere casu quodam ac diuinitus neque aquila ornari neque signa conuelli mouerique potuerunt.
이 군단들은 충성 서약을 변경했었으나 종교적 경외감으로 인해 회개로 돌아섰는데, 이는 새 황제에게로 행군하라는 명령이 내려진 후, 어떤 우연과 신의 섭리에 의해 독수리 기를 장식할 수도 없었고 군기를 뽑아 움직일 수도 없었기 때문이었다.
§14Consulatus super pristinum quattuor gessit;
이전의 집정관직에 더하여 네 차례 더 집정관을 지냈다.
ex quibus duos primos iunctim, sequentis per interuallum quarto quemque anno, semenstrem nouissimum, bimenstris ceteros, tertium autem nouo circa principem exemplo in locum demortui suffectus.
그중 처음 두 차례는 연속해서 지냈고, 다음 집정관직은 간격을 두고 4년째마다 지냈으며, 마지막 것은 6개월 동안, 나머지는 2개월 동안 지냈으나, 세 번째의 경우는 원수에 관한 새로운 선례로서 사망한 자의 후임으로 보완되어 임명되었다.
ius et consul et extra honorem laboriosissime dixit, etiam suis suorumque diebus sollemnibus, nonnumquam festis quoque antiquitus et religiosis.
그는 집정관일 때나 공직 밖에 있을 때나 매우 노고를 아끼지 않고 재판을 주재했으며, 자신과 가족의 축일은 물론 때로는 예로부터 전해 내려오는 축제일과 종교적 기피일에도 재판을 했다.
nec semper praescripta legum secutus duritiam lenitatemue multarum ex bono et aequo, perinde ut adficeretur, moderatus est;
또한 항상 법의 규정만을 따르지 않고, 자신이 느끼는 바에 따라 많은 형벌의 가혹함이나 완만함을 선과 정의에 입각하여 조절했다.
nam et iis, qui apud priuatos iudices plus petendo formula excidissent, restituit actiones et in maiore fraude conuictos legitimam poenam supergressus ad bestias condemnauit.
왜냐하면 사적 재판관들 앞에서 지나치게 많은 청구를 함으로써 방식서 절차상 권리를 잃어버린 이들에게 소권을 회복시켜 주었는가 하면, 더 큰 기망 행위로 유죄 판결을 받은 자들에게는 법정 형벌을 초과하여 야생수 형에 처했기 때문이다.

어휘·문법 주석

  1. §11.1nihil antiquius duxit quam — '~보다 더 중요한 것은 없다고 생각했다'라는 관용 표현. 형용사 antiquus가 시간적인 '오래된'에서 '더 중요한, 우선해야 할'이라는 의미로 전성된 것이다. 주어는 클라우디우스이며, quam 이하가 비교의 대상이 되는 부정사구이다.
  2. §11.2†a fratris memoria — 텍스트에 손상(단검표 †)이 있어 필사본 전승에 혼란이 있음을 보여준다. 일반적으로 전후 문맥상 형 게르마니쿠스의 기억을 기리기 위한 클라우디우스의 조치(나폴리 경기회에서의 희극 상연 등)를 기술한 것으로 해석된다.
  3. §12.3non ante destiterit, quam — non ante... quam (~하기 전에는 ...하지 않았다, ~하고서야 비로소 ...했다)의 상관 구문. 접속법 완료형 destiterit 및 미완료형 confirmarent(quam 이하의 시간절)는 결과의 ut절 내에 위치하여 역사적 사실의 긴박한 전개를 나타낸다.
  4. §14.1plus petendo formula excidissent — 로마법상 '과대 청구(plus petitio)'로 인한 패소를 가리킨다. 포르물라(formula, 방식서) 소송 절차에서 원고가 본래 권리를 초과하여 과대하게 청구할 경우 소송 자체가 무효가 되어 권리를 상실하게 된다(formula excidere). 클라우디우스는 이러한 엄격한 법 집행에 대한 구제 조치로서 소권의 회복(restituit actiones)을 단행했다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 클라우디우스전 §11-14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo015.humanitext-lat2:11-14

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.