Humanitext Reader

수에토니우스 · 칼리굴라전 §9-13

칼리굴라 별명의 유래와 청년기 및 제위 계승

15개 구절 중 3번째 · 라틴어

요약

가이우스가 군인들 사이에서 인기를 얻어 '칼리굴라'라는 별명을 얻게 된 경위와 티베리우스의 감시 아래 순종을 가장하면서도 잔혹한 본성을 감추고 있던 청년기, 그리고 티베리우스 사후 대중의 열렬한 환영 속에 제위를 계승하는 과정이 묘사된다.

§9Caligulae cognomen castrensi ioco traxit, quia manipulario habitu inter milites educabatur.
'칼리굴라'라는 별명은 그가 군인들 사이에서 평범한 병사의 복장을 하고 자랐기 때문에 군영의 농담에서 유래한 것이다.
apud quos quantum praeterea per hanc nutrimentorum consuetudinem amore et gratia ualuerit, maxime cognitum est, cum post excessum Augusti tumultuantis et in furorem usque praecipites solus haud dubie ex conspectu suo flexit.
이러한 양육 관습을 통해 그가 군인들 사이에서 얼마나 큰 사랑과 호의를 누렸는지는, 아우구스투스의 서거 이후 폭동을 일으키며 광기에 휩싸였던 군인들을 오직 자신의 모습만으로 의심할 여지 없이 돌려세웠을 때 가장 잘 드러났다.
non enim prius destiterunt, quam ablegari eum ob seditionis periculum et in proximam ciuitatem demandari animaduertissent;
왜냐하면 그들은 반란의 위험 때문에 가이우스가 다른 곳으로 보내져 인접한 도시로 이송되는 것을 알아차리고 나서야 비로소 폭동을 멈추었기 때문이다.
tunc demum ad paenitentiam uersi reprenso ac retento uehiculo inuidiam quae sibi fieret deprecati sunt.
그때에야 비로소 후회로 돌아선 그들은 가이우스의 마차를 가로막고 붙잡으며 자신들이 초래한 원망을 용서해 달라고 간청했다.
§10comitatus est patrem et Syriaca expeditione.
그는 아버지를 따라 시리아 원정에도 동행했다.
unde reuersus primum in matris, deinde ea relegata in Liuiae Augustae proauiae suae contubernio mansit;
그곳에서 돌아와 처음에는 어머니와 함께 지내다가, 어머니가 유배된 후에는 증조모 리비아 아우구스타의 처소에서 머물렀다.
quam defunctam praetextatus etiam tunc pro rostris laudauit.
그녀가 사망했을 때 그는 당시 아직 미성년의 토가를 입고 있었음에도 연단에서 그녀를 기리는 연설을 했다.
transitque ad Antoniam auiam et undeuicensimo aetatis anno accitus Capreas a Tiberio uno atque eodem die togam sumpsit barbamque posuit, sine ullo honore qualis contigerat tirocinio fratrum eius.
그리고 조모 안토니아의 집으로 옮겨갔으며, 19세에 티베리우스의 부름을 받아 카프레아에로 가던 날, 하루 만에 어른의 토가를 입고 수염을 깎았으나, 그의 형들의 성인식 때 있었던 것과 같은 어떠한 명예로운 의식도 없었다.
hic omnibus insidiis temptatus elicientium cogentiumque se ad querelas nullam umquam occasionem dedit, perinde obliterato suorum casu ac si nihil cuiquam accidisset, quae uero ipse pateretur incredibili dissimulatione transmittens tantique in auum et qui iuxta erant obsequii, ut non immerito sit dictum nec seruum meliorem ullum nec deteriorem dominum fuisse.
여기서 그는 자신에게서 불만의 말을 유도해 내거나 강요하려는 자들의 온갖 음모에 노출되었으나, 결코 그런 빌미를 주지 않았으며, 자신의 가족의 파멸을 마치 아무에게도 아무 일도 일어나지 않은 것처럼 완전히 잊어버린 듯 대했고, 자신이 겪은 부당한 대우를 믿기 힘들 정도의 위장술로 넘겨버렸으며, 조부와 주변 인물들에게 극도로 순종적이었기에, "이보다 더 나은 노예도 없었고, 이보다 더 나쁜 주인도 없었다"라는 말이 나온 것도 결코 무리가 아니었다.
§11naturam tamen saeuam atque probrosam ne tunc quidem inhibere poterat, quin et animaduersionibus poenisque ad supplicium datorum cupidissime interesset et ganeas atque adulteria capillamento celatus et ueste longa noctibus obiret ac scaenicas saltandi canendique artes studiosissime appeteret, facile id sane Tiberio patiente, si per has mansuefieri posset ferum eius ingenium.
그러나 그는 잔혹하고 비열한 본성을 그때조차 억누를 수 없어서, 사형에 처해지는 자들의 형벌과 처형 현장에 기꺼이 참석했고, 밤에는 가발로 변장하고 긴 옷을 입은 채 선술집과 간통 현장을 배회했으며, 춤과 노래 같은 무대 예술을 매우 열성적으로 갈구했다. 티베리우스는 이러한 방편을 통해 가이우스의 야수 같은 성정이 유순해질 수만 있다면 다행이라 여기며 이를 지극히 관대하게 묵인해 주었다.
quod sagacissimus senex ita prorsus perspexerat, ut aliquotiens praedicaret exitio suo omniumque Gaium uiuere et se natricem p(opulo) R(omano), Phaethontem orbi terrarum educare.
이 매우 영민한 노황제는 가이우스의 본성을 완전히 꿰뚫어 보고 있어서, 가끔씩 가이우스가 자신과 모든 이들의 파멸을 위해 살아 있는 것이며, 자신이 로마 인민을 위해서는 수사(水蛇)를, 전 세계를 위해서는 파에톤을 키우고 있는 것이라고 공언하곤 했다.
§12Non ita multo post Iuniam Claudillam M. Silani nobilissimi uiri f(iliam) duxit uxorem.
그 후 얼마 지나지 않아 그는 지극히 고귀한 가문 출신인 마르쿠스 실라누스의 딸 유니아 클라우디라를 아내로 맞이했다.
deinde augur in locum fratris sui Drusi destinatus, prius quam inauguraretur ad pontificatum traductus est insigni testimonio pietatis atque indolis, cum deserta desolataque reliquis subsidiis aula, Seiano †uete suspecto mox et oppresso, ad spem successionis paulatim admoueretur.
이어서 형 드루수스의 뒤를 이어 점술관으로 내정되었으나, 임명되기도 전에 신관장 직위로 옮겨가게 되었는데, 이는 그의 효심과 자질을 보여주는 현저한 증거였다. 세야누스가 의심을 받다가 이윽고 몰락한 후, 다른 조력자들이 떠나가고 황량해진 궁정에서 그가 점차 후계자로서의 희망에 다가서게 되었기 때문이다.
quam quo magis confirmaret, amissa Iunia ex partu Enniam Naeuiam, Macronis uxorem, qui tum praetorianis cohortibus praeerat, sollicitauit ad stuprum, pollicitus et matrimonium suum, si potitus imperio fuisset; deque ea re et iure iurando et chirographo cauit.
이 입지를 더욱 확고히 하기 위해, 유니아를 출산 중에 잃은 후, 그는 당시 근위대 대대들을 지휘하고 있던 마크로의 아내 엔니아 나에비아를 유혹하여 간통을 저질렀고, 자신이 제위에 오르면 그녀와 결혼하겠다는 약속을 맹세와 자필 서명문서로 보증하기까지 했다.
per hanc insinuatus Macroni ueneno Tiberium adgressus est, ut quidam opinantur, spirantique adhuc detrahi anulum et, quoniam suspicionem retinentis dabat, puluinum iussit inici atque etiam fauces manu sua oppressit, liberto, qui ob atrocitatem facinoris exclamauerat, confestim in crucem acto.
그녀를 통해 마크로에게 접근한 그는 티베리우스에게 독으로 해를 가했는데, 어떤 이들이 생각하는 바에 따르면, 티베리우스가 아직 숨을 쉬고 있을 때 반지를 빼앗았고, 티베리우스가 반지를 놓지 않으려는 기색을 보이자 베개를 덮어 씌우라 명령했으며, 심지어 자신의 손으로 목을 조르기까지 했다. 그리고 그 범행의 잔혹함에 비명을 질렀던 해방노예를 즉시 십자가형에 처했다.
nec abhorret a ueritate, cum sint quidam auctores, ipsum postea etsi non de perfecto, at certe de cogitato quondam parricidio professum;
이것이 사실과 동떨어진 것은 아닌데, 그가 나중에 스스로 완수하지는 못했더라도 한때 계획했던 존속살해에 대해 고백했다고 전하는 일부 기록자들이 있기 때문이다.
gloriatum enim assidue in commemoranda sua pietate, ad ulciscendam necem matris et fratrum introisse se cum pugione cubiculum Tiberi dormientis et misericordia correptum abiecto ferro recessisse; nec illum, quanquam sensisset, aut inquirere quicquam aut exequi ausum.
그는 자신의 효성을 기릴 때마다, 어머니와 형들의 원수를 갚기 위해 잠들어 있는 티베리우스의 침실에 단검을 들고 들어갔으나 측은한 마음이 들어 칼을 던져버리고 물러나왔으며, 티베리우스는 비록 이를 눈치챘음에도 어떠한 조사도 보복도 감히 실행하지 못했다고 끊임없이 자랑하곤 했다.
§13Sic imperium adeptus, p(opulum) R(omanum), uel dicam hominum genus, uoti compotem fecit, exoptatissimus princeps maximae parti prouincialium ac militum, quod infantem plerique cognouerant, sed et uniuersae plebi urbanae ob memoriam Germanici patris miserationemque prope afflictae domus.
이처럼 제위를 차지한 그는 로마 인민, 아니 인류 전체의 염원을 이루어 주었다. 그는 속주민들과 군인들의 대부분에게 가장 갈망받는 프린케프스였는데, 그들 중 다수가 그를 아기 때부터 알고 있었기 때문이었으며, 도시의 모든 평민에게도 그의 아버지 게르마니쿠스에 대한 기억과 거의 몰락해 버린 가문에 대한 동정심 때문에 간절한 대상이었다.
itaque ut a Miseno mouit quamuis lugentis habitu et funus Tiberi prosequens, tamen inter altaria et uictimas ardentisque taedas densissimo et laetissimo obuiorum agmine incessit, super fausta nomina 'sidus' et 'pullum' et 'pupum' et 'alumnum' appellantium;
그리하여 그가 미세눔을 떠날 때 상복을 입고 티베리우스의 장례 행렬을 따랐음에도 불구하고, 그는 제단과 희생 제물, 그리고 타오르는 횃불 사이를 헤치며 자신을 마주하러 나온 이들의 매우 조밀하고도 기쁨에 찬 무리 속을 나아갔고, 사람들은 그에게 경사스러운 이름들 외에도 '별', '병아리', '아기', '사랑둥이'라 불렀다.

어휘·문법 주석

  1. §9.1tumultuantis et in furorem usque praecipites — 동사 flexit의 목적어 역할을 하며 생략된 대격 명사 milites(군인들)를 수식하는 현재분사 및 형용사이다. 바로 앞의 Augusti는 명사 excessum을 수식하는 속격이며, tumultuantis는 속격 단수가 아니라 대격 복수형(-īs)이다.
  2. §10.2perinde obliterato suorum casu ac si nihil cuiquam accidisset — 'obliterato... casu'는 독립탈격 구문이다. 접속사 'ac si'(마치 ~인 것처럼)는 반사실적 가정을 나타내는 접속사 과거완료 'accidisset'를 이끌어, 과거의 가족적 비극에 대한 완전한 망각과 위장을 강조한다.
  3. §11.1quin et animaduersionibus poenisque ad supplicium datorum cupidissime interesset — 앞서 나오는 'non poterat inhibere'(억누를 수 없었다)에 걸려 접속법을 이끄는 quin절(~하지 않을 수 없었다)이다. 여기서 'et'은 '조차도' 또는 '또한'을 뜻하는 강조 부사로 기능한다.
  4. §12.1Seiano †uete suspecto mox et oppresso — 독립탈격 구문이다. 필사본의 훼손이 있는 부분(†uete†)으로, 통상 'ante'(이전에)나 'ubi'(~했을 때) 같은 부사, 혹은 'uelut'(마치 ~처럼) 등으로 재건을 시도하지만, 문맥상 세야누스가 의심을 받다가 이윽고 타도된 정치적 배경을 묘사한다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 칼리굴라전 §9-13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo014.humanitext-lat2:9-13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.