Humanitext Reader

수에토니우스 · 칼리굴라전 §57-60

죽음의 전조와 칼리굴라 암살의 전말 및 사후 혼란

15개 구절 중 15번째 · 라틴어

요약

칼리굴라 암살에 앞서 나타난 수많은 불길한 전조들과 암살 당일의 상세한 경과, 그리고 그의 사후 세상의 반응과 원로원의 자유 회복 시도에 대해 기술한다.

§57Futurae caedis multa prodigia extiterunt.
미래의 암살에 대한 많은 전조가 나타났다.
Olympiae simulacrum Iouis, quod dissolui transferrique Romam placuerat, tantum cachinnum repente edidit, ut machinis labefactis opifices diffugerint;
해체되어 로마로 이송하기로 결정되어 있었던 올림피아의 유피테르 상은 갑자기 너무나 큰 호탕한 웃음소리를 내어, 기계가 흔들리고 일꾼들이 사방으로 달아났다.
superuenitque ilico quidam Cassius nomine, iussum se somnio affirmans immolare taurum Ioui.
그리고 즉시 카시우스라는 이름의 어떤 남자가 다가와, 꿈속에서 유피테르에게 황소를 제물로 바치라는 명령을 받았다고 주장했다.
Capitolium Capuae Id. Mart. de caelo tactum est, item Romae cella Palatini atriensis.
3월 15일에 카푸아의 카피톨리움 신전이 벼락을 맞았고, 로마에서는 팔라티움 문지기의 방이 마찬가지로 벼락을 맞았다.
nec defuerunt qui coniectarent altero ostento periculum a custodibus domino portendi, altero caedem rursus insignem, qualis eodem die facta quondam fuisset.
한편의 전조로는 주인에게 닥칠 위험이 호위병들로부터 예고되고 있고, 다른 편 전조로는 과거에 같은 날에 일어났던 것과 같은 저명한 암살이 다시 일어날 것임을 추측하는 이들도 없지 않았다.
consulenti quoque de genitura sua Sulla mathematicus certissimam necem appropinquare affirmauit.
또한 그가 자신의 점성술 운명에 대해 문의했을 때, 점성술사 술라는 확실한 죽음이 다가오고 있다고 단언했다.
monuerunt et Fortunae Antiatinae, ut a Cassio caueret;
안티움의 포르투나 여신들의 신탁도 그에게 카시우스를 조심하라고 경고했다.
qua causa ille Cassium Longinum Asiae tum proconsulem occidendum delegauerat, inmemor Chaeream Cassium nominari.
그 때문에 그는 당시 아시아 속주 총독이었던 카시우스 롱기누스를 죽이도록 명령했는데, 카에레아의 이름이 카시우스라는 것을 망각하고 있었던 것이다.
pridie quam periret, somniauit consistere se in caelo iuxta solium Iouis impulsumque ab eo dextri pedis pollice et in terras praecipitatum.
죽기 전날, 그는 자신이 하늘에서 유피테르의 왕좌 곁에 서 있다가, 그의 오른발 엄지발가락에 밀려 땅으로 떨어지는 꿈을 꾸었다.
prodigiorum loco habita sunt etiam, quae forte illo ipso die paulo prius acciderant.
바로 그날 조금 전에 우연히 일어났던 일들도 전조로 여겨졌다.
sacrificans respersus est phoenicopteri sanguine;
그가 제사를 지내던 중 홍학의 피를 뒤집어썼다.
et pantomimus Mnester tragoediam saltauit, quam olim Neoptolemus tragoedus ludis, quibus rex Macedonum Philippus occisus est, egerat;
그리고 판토마임 배우 므네스테르는 과거 비극 배우 네오프톨레모스가 마케도니아의 필리포스 왕이 살해당했던 경기회에서 상연했던 비극을 춤추었다.
et cum in Laureolo mimo, in quo actor proripiens se ruina sanguinem uomit, plures secundarum certatim experimentum artis darent, cruore scaena abundauit.
그리고 배우가 파멸에서 뛰쳐나와 피를 토하는 마임극 '라우레올루스'에서 많은 조연 배우들이 다투어 연기력을 선보였기 때문에 무대는 피로 가득 찼다.
parabatur et in noctem spectaculum, quo argumenta inferorum per Aegyptios et Aethiopas explicarentur.
밤을 위해서 에집트인들과 에티오피아인들을 통해 저승의 이야기를 연출하는 구경거리도 준비되고 있었다.
§58VIIII. Kal. Febr. hora fere septima cunctatus an ad prandium surgeret marcente adhuc stomacho pridiani cibi onere, tandem suadentibus amicis egressus est.
1월 24일 제7시경, 전날 먹은 음식의 무게로 위가 여전히 더부룩하여 점심 식사를 하러 일어날지 망설이다가, 마침내 친구들의 권유로 밖으로 나왔다.
cum in crypta, per quam transeundum erat, pueri nobiles ex Asia ad edendas in scaena operas euocati praepararentur, ut eos inspiceret hortareturque restitit, ac nisi princeps gregis algere se diceret, redire ac repraesentare spectaculum uoluit.
지나가야 했던 지하 통로에서, 무대에서 연기를 선보이기 위해 아시아에서 소환된 귀족 소년들이 준비를 하고 있었는데, 그들을 살펴보고 격려하기 위해 멈춰 섰으며, 극단의 대표가 몸이 춥다고 말하지 않았다면 돌아가서 당장 공연을 시작하게 하려 했을 정도였다.
duplex dehinc fama est: alii tradunt adloquenti pueros a tergo Chaeream ceruicem gladio caesim grauiter percussisse praemissa uoce: 'hoc age!' dehinc Cornelium Sabinum, alterum e coniuratis, tribunum ex aduerso traiecisse pectus;
이 이후의 소문은 분분하다. 한편에서는 그가 소년들에게 말을 건네고 있을 때, 카에레아가 등 뒤에서 "이 일을 행하라!"라는 말을 먼저 내뱉은 뒤 칼로 목을 깊이 내리쳤고, 이어 음모자들 중 한 명인 호민관 코르넬리우스 사비누스가 맞은편에서 가슴을 찔렀다고 전한다.
alii Sabinum summota per conscios centuriones turba signum more militiae petisse et Gaio 'Iouem' dante Chaeream exclamasse: 'accipe ratum!' respicientique maxillam ictu discidisse.
다른 편에서는 사비누스가 공모한 백인대장들을 통해 군중을 물리치고 군대의 관습에 따라 암호를 요청했고, 가이우스가 '유피테르'라고 답하자 카에레아가 "받아라, 실현된 것을!" 하고 외치며 돌아다보는 그의 턱을 일격에 쪼개버렸다고 전한다.
iacentem contractisque membris clamitantem se uiuere ceteri uulneribus triginta confecerunt;
그가 몸을 웅크린 채 누워 자신이 아직 살아있다고 소리치자, 나머지 자들이 서른 군데의 상처를 입히며 끝장내버렸다.
nam signum erat omnium: 'repete!' quidam etiam per obscaena ferrum adegerunt.
왜냐하면 그들 모두의 구호가 "한 번 더!"였기 때문이다. 어떤 이들은 그의 음부에까지 칼을 찔러 넣었다.
ad primum tumultum lecticari cum asseribus in auxilium accucurrerunt, mox Germani corporis custodes, ac nonnullos ex percussoribus, quosdam etiam senatores innoxios interemerunt.
첫 소동이 일자 가마꾼들이 가마 메는 막대기를 들고 도우러 달려왔고, 곧이어 게르만인 경호원들이 와서 저격자들 중 몇 명뿐만 아니라 아무 죄 없는 원로원 의원들까지도 살해했다.
§59Vixit annis uiginti nouem, imperauit triennio et decem mensibus diebusque octo.
그는 29세를 살았고, 3년 10개월 8일 동안 통치했다.
cadauer eius clam in hortos Lamianos asportatum et tumultuario rogo semiambustum leui caespite obrutum est, postea per sorores ab exilio reuersas erutum et crematum sepultumque.
그의 시신은 남모래 라미아 정원으로 옮겨져 임시 화장 장작더미에서 반쯤 태워진 채 얇은 잔디 흙으로 덮였으나, 나중에 유배지에서 돌아온 여동생들에 의해 발굴되어 제대로 화장되고 안장되었다.
satis constat, prius quam id fieret, hortorum custodes umbris inquietatos;
이 일이 행해지기 전에 정원의 관리인들이 유령들에게 시달렸다는 것은 충분히 알려진 사실이다.
in ea quoque domo, in qua occubuerit, nullam noctem sine aliquo terrore transactam, donec ipsa domus incendio consumpta sit.
또한 그가 숨진 그 저택에서도 저택 자체가 화재로 소실될 때까지는 어떤 공포도 없이 밤이 지나간 적이 단 하루도 없었다.
perit una et uxor Caesonia gladio a centurione confossa et filia parieti inlisa.
그의 아내 카에소니아도 백인대장의 칼에 찔려 함께 죽었고, 그의 딸은 벽에 부딪쳐 목숨을 잃었다.
§60Condicionem temporum illorum etiam per haec aestimare quiuis possit.
당시의 시대 상황이 어떠했는지는 다음의 사실들을 통해서도 누구나 짐작할 수 있을 것이다.
nam neque caede uulgata statim creditum est, fuitque suspicio ab ipso Gaio famam caedis simulatam et emissam, ut eo pacto hominum erga se mentes deprehenderet;
왜냐하면 암살 사실이 널리 알려졌음에도 즉시 믿어지지 않았고, 가이우스 자신이 사람들의 본심을 떠보기 위해 스스로 죽었다는 소문을 꾸며내어 퍼뜨린 것이라는 의심마저 있었기 때문이다.
neque coniurati cuiquam imperium destinauerunt;
또한 음모자들은 그 누구에게도 권력을 예정해 두지 않았다.
et senatus in asserenda libertate adeo consensit, ut consules primo non in curiam, quia Iulia uocabatur, sed in Capitolium conuocarent, quidam uero sententiae loco abolendam Caesarum memoriam ac diruenda templa censuerint.
그리고 원로원은 자유를 회복하는 데 너무나도 뜻을 같이하여, 집정관들이 처음에는 '유리아'라고 불리던 원로원 의사당이 아니라 카피톨리움으로 원로원을 소환했을 정도였고, 어떤 이들은 발언 순서에 카이사르들의 기억을 말살하고 그들의 신전들을 파괴해야 한다고 결의하기까지 했다.
obseruatum autem notatumque est in primis Caesares omnes, quibus Gai praenomen fuerit, ferro perisse, iam inde ab eo, qui Cinnanis temporibus sit occisus.
또한 특히 관찰되고 주목된 점은, '가이우스'라는 개인명을 가졌던 모든 카이사르가 신나 시대에 살해당한 자로부터 시작하여 모두 칼날에 쓰러졌다는 사실이다.

어휘·문법 주석

  1. 57.1dissolui transferrique — 둘 다 현재 수동 부정사로, 비인칭적으로 사용된 `placuerat`(~으로 결정되어 있었다)의 주어가 된다.
  2. 57.2consulenti — 현재분사 여격. 지시대명사 `ei`가 생략되어 있어 문장 전체에서 시간이나 상황을 나타낸다("그가 상담했을 때").
  3. 57.3occidendum — 미래 수동 분사(형동사)로, 목적어인 `Cassium Longinum`과 성·수·격이 일치하며 `delegauerat`와 함께 쓰여 "죽이도록 위임했다(명령했다)"라는 의무나 의도를 나타낸다.
  4. 58.1marcente adhuc stomacho pridiani cibi onere — `marcente stomacho`(위가 더부룩하여)가 현재분사를 사용한 탈격 절대 구문으로 원인을 나타내며, `pridiani cibi onere`(전날 음식의 무게로 인해)는 탈격구로서 이를 수식한다.
  5. 58.2ex aduerso — 부사적으로 사용되는 전치사구로, "맞은편에서", "정면에서"라는 의미이다.
  6. 60.1quibus Gai praenomen fuerit — `quibus`는 소유의 여격("그들에게 가이우스라는 개인명이 있었다")이며, 동사 `fuerit`는 특징이나 간접 진술을 나타내는 관계절 안의 접속법(완료)이다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 칼리굴라전 §57-60. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo014.humanitext-lat2:57-60

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.