Humanitext Reader

수에토니우스 · 티베리우스전 §68-71

티베리우스의 외모와 성격 및 학식과 신앙

18개 구절 중 17번째 · 라틴어

요약

티베리우스 황제의 당당한 체구와 밤에 사물을 보는 기이한 시력, 무뚝뚝한 태도 및 건강 상태가 묘사되며, 아울러 그의 점성술에 대한 경도, 그리스·라틴 학예에 대한 편애, 공적인 자리에서 그리스어 사용을 자제한 일화가 다루어진다.

§68Corpore fuit amplo atque robusto, statura quae iustam excederet;
그는 풍채가 당당하고 건장했으며 키는 보통 기준을 넘어서는 정도였다.
latus ab umeris et pectore, ceteris quoque membris usque ad imos pedes aequalis et congruens;
어깨와 가슴이 넓었고 다른 지체들 역시 발끝까지 균형이 맞고 조화를 이루었다.
sinistra manu agiliore ac ualidiore, articulis ita firmis, ut recens et integrum malum digito terebraret, caput pueri uel etiam adulescentis talitro uulneraret.
왼손은 더 민첩하고 힘이 셌으며 관절이 매우 단단하여 싱싱하고 흠집 없는 사과를 손가락으로 뚫을 수 있었고 소년이나 청년의 머리를 꿀밤으로 상처 입힐 수 있을 정도였다.
colore erat candido, capillo pone occipitium summissiore ut ceruicem etiam obtegeret, quod gentile in illo uidebatur;
피부색은 하얗고 후두부의 머리카락은 목덜미를 덮을 정도로 길게 내려왔는데, 이는 그의 가문 고유의 습속으로 보였다.
facie honesta, in qua tamen crebri et subiti tumores, cum praegrandibus oculis et qui, quod mirum esset, noctu etiam et in tenebris uiderent, sed ad breue et cum primum e somno patuissent; deinde rursum hebescebant.
이목구비는 준수했으나 얼굴에 자주 갑작스러운 종기가 돋았고, 눈이 매우 커서 놀랍게도 밤이나 어둠 속에서도 사물을 볼 수 있었는데, 다만 짧은 시간 동안이자 막 잠에서 깨어났을 때뿐이었고 그 후에는 다시 침침해졌다.
incedebat ceruice rigida et obstipa, adducto fere uultu, plerumque tacitus, nullo aut rarissimo etiam cum proximis sermone eoque tardissimo, nec sine molli quadam digitorum gesticulatione.
그는 목을 뻣뻣하게 세우고 숙인 채, 거의 찌푸린 얼굴로 걸었으며, 대체로 침묵을 지켰고 가장 가까운 이들과도 대화가 없거나 극히 드물었으며 그나마도 매우 느렸고 손가락을 부드럽게 까딱이는 특유의 몸짓을 동반했다.
quae omnia ingrata atque arrogantiae plena et animaduertit Augustus in eo et excusare temptauit saepe apud senatum ac populum professus naturae uitia esse, non animi.
이 모든 불쾌하고 오만함이 가득한 거동을 아우구스투스는 그에게서 알아차렸고, 원로원과 민중 앞에서 이것이 마음씨 때문이 아니라 천성적인 결함일 뿐이라고 말하며 자주 변호해 주려 애썼다.
ualitudine prosperrima usus est, tempore quidem principatus paene toto prope inlaesa, quamuis a tricesimo aetatis anno arbitratu eam suo rexerit sine adiumento consilioue medicorum.
그는 매우 훌륭한 건강 상태를 누렸으며 재위 기간 중 거의 대부분의 기간 동안 건강이 상하지 않았는데, 비록 서른 살 때부터는 의사들의 도움이나 조언 없이 자신의 판단에 따라 건강을 돌보았음에도 그러했다.
§69Circa deos ac religiones neglegentior, quippe addictus mathematicae plenusque persuasionis cuncta fato agi, tonitrua tamen praeter modum expauescebat et turbatiore caelo numquam non coronam lauream capite gestauit, quod fulmine afflari negetur id genus frondis.
신들과 종교에 관해서는 다소 소홀한 편이었는데, 점성술에 몰두하여 모든 일이 운명에 의해 움직인다는 확신에 차 있었기 때문이다. 하지만 천둥에 대해서는 도를 넘어 두려워했으며 하늘이 흐려지면 머리에 월계관을 쓰지 않은 적이 없었는데, 이 종류의 잎은 벼락을 맞지 않는다고 일컬어지기 때문이었다.
§70Artes liberales utriusque generis studiosissime coluit.
그는 라틴어와 그리스어 양쪽의 자유 학예를 매우 열성적으로 닦았다.
in oratione Latina secutus est Coruinum Messalam, quem senem adulescens obseruarat.
라틴어 연설에서는 젊은 시절 그 노년을 지켜보았던 코르비누스 메살라를 따랐다.
sed adfectatione et morositate nimia obscurabat stilum, ut aliquanto ex tempore quam a cura praestantior haberetur.
그러나 지나친 멋부림과 까다로움 때문에 문체를 모호하게 만들어, 공들여 쓴 것보다 임시변통으로 말한 것이 얼마간 더 뛰어나다고 여겨질 정도였다.
composuit et carmen lyricum, cuius est titulus 'conquestio de morte L. Caesaris.
그는 또한 '루키우스 카이사르의 죽음에 대한 애가'라는 제목의 서정시를 지었다.
' fecit et Graeca poemata imitatus Euphorionem et Rhianum et Parthenium, quibus poetis admodum delectatus scripta omnium et imagines publicis bibliothecis inter ueteres et praecipuos auctores dedicauit;
또한 에우포리온, 리아누스, 파르테니오스를 모방하여 그리스어 시도 지었으며, 이 시인들을 매우 좋아하여 고대 및 주요 작가들 사이에 그들 모두의 저작과 초상화를 공공 도서관에 헌정하였다.
et ob hoc plerique eruditorum certatim ad eum multa de his ediderunt.
이 때문에 많은 학자들이 앞다투어 그에게 이 시인들에 관한 많은 저작을 헌정했다.
maxime tamen curauit notitiam historiae fabularis usque ad ineptias atque derisum;
그러나 그가 가장 마음을 쓴 것은 어리석고 웃음거리가 될 정도로 신화적 역사에 관한 지식이었다.
nam et grammaticos, quod genus hominum praecipue, ut diximus, appetebat, eius modi fere quaestionibus experiebatur: 'quae mater Hecubae, quod Achilli nomen inter uirgines fuisset, quid Sirenes cantare sint solitae. ' et quo primum die post excessum Augusti curiam intrauit, quasi pietati simul ac religioni satis facturus Minonis exemplo ture quidem ac uino uerum sine tibicine supplicauit, ut ille olim in morte filii.
왜냐하면 그가 특히 가까이하고자 했던 문법학자들을 대체로 다음과 같은 질문들로 시험했기 때문이다. "헤쿠바의 어머니는 누구인가", "아킬레우스가 처녀들 사이에 있을 때의 이름은 무엇이었나", "세이렌들은 대개 무엇을 노래했는가." 그리고 아우구스투스가 사망한 후 처음으로 원로원 회의장에 들어선 날, 경건함과 종교적 의무를 동시에 다하려는 듯이 미노스의 예를 따라 향과 포도주로 기도하되 피리 부는 사람 없이 제사를 올렸다. 그것은 옛날 미노스가 아들의 죽음 때 했던 것과 같았다.
§71sermone Graeco quamquam alioqui promptus et facilis, non tamen usque quaque usus est abstinuitque maxime in senatu;
그리스어 대화에 있어서는 다른 한편으로 매우 유창하고 막힘이 없었음에도 언제 어디서나 사용하지는 않았으며 특히 원로원에서는 지극히 자제했다.
adeo quidem, ut monopolium nominaturus ueniam prius postularet, quod sibi uerbo peregrino utendum esset.
참으로 '독점'이라는 단어를 말하려 할 때는 외래어를 사용해야 한다는 것에 대해 먼저 용서를 구할 정도였다.
atque etiam cum in quodam decreto patrum ἔμβλημα recitaretur, commutandam censuit uocem et pro peregrina nostratem requirendam aut, si non reperiretur, uel pluribus et per ambitum uerborum rem enuntiandam.
또한 원로원의 어떤 결의안에서 '엠블레마'가 낭독되었을 때, 그는 그 표현을 바꾸어야 한다고 생각하여 외래어 대신 자국어를 찾아 쓰거나, 만약 찾을 수 없다면 여러 단어를 늘어놓아 완곡하게 설명하도록 요구했다.
militem quoque Graece testimonium interrogatum nisi Latine respondere uetuit.
그리스어로 신문을 받은 군인에게도 라틴어로 대답하지 않으면 증언하는 것을 금지했다.

어휘·문법 주석

  1. 68.2qui, quod mirum esset, noctu etiam et in tenebris uiderent — 관계대명사 'qui'가 이끄는 관계절은 앞의 묘사적 탈격 및 전치사구들(colore candido / facie honesta / cum praegrandibus oculis)과 병렬 관계를 이룬다. 'qui'의 선행사는 'oculi'(복수)이며, 접속법 'uiderent'는 성질이나 특징을 나타내는 묘사적 접속법이다. 삽입절 'quod mirum esset'의 접속법은 화자의 주관적 평가나 부연 설명을 나타낸다.
  2. 70.1aliquanto ex tempore quam a cura praestantior — 비교급 'praestantior'를 수식하는 'aliquanto'는 차이의 정도를 나타내는 '정도의 탈격'이다. 대조되는 'ex tempore'(즉흥적으로)와 'a cura'(정성을 들여, 준비하여. 전치사 'a'는 원천이나 원인을 나타냄)는 부사구와 전치사구의 비대칭적 구조로 결합되어 있다.
  3. 70.3quod genus hominum — 관계대명사 끌림(attraction)의 일례. 논리적 선행사는 앞 문장의 'grammaticos'(대격 복수 남성)이지만, 관계대명사 'quod'는 관계절 내부의 술어 명사 'genus'(단수 중성)에 성과 수를 일치시키고 있다.
  4. 71.1militem quoque Graece testimonium interrogatum — 'interrogatum'은 'militem'(대격 단수)을 수식하는 완료 수동 분사이다. 동사 'interrogare'는 이중대격(~에게 ~을 묻다)을 취하므로, 수동태 분사가 된 후에도 사물을 나타내는 대격 'testimonium'이 그대로 보존되어 있다. 'militem'은 'uetuit'가 지배하는 대격과 부정사 구문에서 부정사 'respondere'의 의미상 주어이다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 티베리우스전 §68-71. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo013.humanitext-lat2:68-71

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.