Humanitext Reader

수에토니우스 · 티베리우스전 §72-76

티베리우스의 죽음과 민중의 반응 및 유언

18개 구절 중 18번째 · 라틴어

요약

티베리우스는 로마 귀환을 시도하다 회항한 후, 병세가 악화되어 루쿨루스 별장에서 사망한다. 그의 죽음에 민중은 환호하며, 유언장을 통해 가이우스와 티베리우스 게멜루스가 공동 상속인으로 지정된다.

§72Bis omnino toto secessus tempore Romam redire conatus, semel triremi usque ad proximos naumachiae hortos subuectus est disposita statione per ripas Tiberis, quae obuiam prodeuntis submoueret, iterum Appia usque ad septimum lapidem;
그는 은거 기간을 통틀어 로마로 돌아가려고 시도한 것이 겨우 두 번뿐이었다. 한 번은 삼단노선에 몸을 싣고 테베레 강변을 따라 모의해전장 근처의 정원까지 거슬러 올라갔는데, 강변에 경비병들을 배치하여 영접하러 나오는 사람들을 멀리 쫓아내게 했다. 두 번째는 아피아 가도를 따라 일곱 번째 이정표까지 나아갔다.
sed prospectis modo nec aditis urbis moenibus rediit, primo incertum qua de causa, postea ostento territus.
그러나 도성의 성벽을 그저 바라만 보았을 뿐 들어가지 않고 되돌아갔는데, 처음에는 무슨 이유 때문인지 불분명했으나 나중에는 흉조에 겁을 먹었기 때문으로 밝혀졌다.
erat ei in oblectamentis serpens draco, quem ex consuetudine manu sua cibaturus cum consumptum a formicis inuenisset, monitus est ut uim multitudinis caueret.
그의 즐거움 중에는 애완용 뱀 한 마리가 있었는데, 평소처럼 자기 손으로 먹이를 주려다가 그것이 개미들에게 파먹힌 것을 발견했을 때, 군중의 힘을 경계하라는 경고를 받았다.
rediens ergo propere Campaniam Asturae in languorem incidit, quo paulum leuatus Cerceios pertendit.
그리하여 급히 캄파니아로 돌아가던 중 아스투라에서 병에 걸렸고, 병세가 조금 가라앉자 체르체이로 향했다.
ac ne quam suspicionem infirmitatis daret, castrensibus ludis non tantum interfuit, sed etiam missum in harenam aprum iaculis desuper petit;
그리고 자신의 쇠약함에 대해 조금의 의심도 사지 않으려고 군영 경기를 관전했을 뿐만 아니라, 경기장 안으로 풀려난 멧돼지를 위에서 투창으로 겨냥하기까지 했다.
statimque latere conuulso et, ut exaestuarat, afflatus aura in grauiorem recidit morbum.
그러자 즉시 옆구리가 결렸고, 몸이 달아오른 상태에서 바람을 맞는 바람에 더 심한 병에 되걸리고 말았다.
sustentauit tamen aliquamdiu, quamuis Misenum usque deuectus nihil ex ordine cotidiano praetermitteret, ne conuiuia quidem aut ceteras uoluptates partim intemperantia partim dissimulatione.
그럼에도 그는 얼마 동안은 버텨냈는데, 미세눔까지 운반된 뒤에도 일상의 일과를 전혀 거르지 않았고, 일부는 무절제함 때문에, 일부는 병을 숨기기 위해 연회나 다른 즐거움조차 마다하지 않았다.
nam Chariclen medicum, quod commeatu afuturus e conuiuio egrediens manum sibi osculandi causa apprehendisset, existimans temptatas ab eo uenas, remanere ac recumbere hortatus est cenamque protraxit.
왜냐하면 휴가를 받아 떠나려던 의사 카리클레스가 연회장을 나서며 작별의 입맞춤을 하려고 자신의 손을 잡았을 때, 그가 맥을 짚었다고 생각하여, 그에게 남아 자리에 다시 앉으라고 권하며 저녁 식사를 길게 끌었기 때문이다.
nec abstinuit consuetudine quin tunc quoque instans in medio triclinio astante lictore singulos ualere dicentis appellaret.
그리고 그때도 식당 한가운데에 리토르를 곁에 세워둔 채, 작별 인사를 건네는 이들에게 일일이 안부를 묻는 습관을 그만두지 않았다.
§73interim cum in actis senatus legisset dimissos ac ne auditos quidem quosdam reos, de quibus strictim et nihil aliud quam nominatos ab indice scripserat, pro contempto se habitum fremens repetere Capreas quoquo modo destinauit, non temere quicquam nisi ex tuto ausurus.
그러는 사이 원로원의 의사록에서 고발자의 정보에 따라 자신이 단지 이름만 짤막하게 적어 보냈던 몇몇 피고인들이 심리도 받지 않은 채 석방되었다는 사실을 읽고, 자신이 무시당했다고 분개하며 무슨 수를 써서라도 카프리로 돌아가기로 결심했다. 안전이 확보되지 않는 한 무모하게 어떤 일도 시도하지 않으려 했기 때문이다.
sed tempestatibus et ingrauescente ui morbi retentus paulo post obiit in uilla Lucullana octauo et septuagesimo aetatis anno, tertio et uicesimo imperii, XVII. Kal. Ap. Cn. Acerronio Proculo C. Pontio Nigrino conss.
그러나 폭풍우와 깊어가는 병세에 발이 묶여 얼마 지나지 않아 루쿨루스 별장에서 세상을 떠났으니, 그의 나이 일흔여덟 세, 재위 스물세 번째 해였고, 크나이우스 아세로니우스 프로쿨루스와 가이우스 폰티우스 니그리누스가 집정관이던 해의 4월 카렌다에 전 제17일(3월 16일)이었다.
Sunt qui putent uenenum ei a Gaio datum lentum atque tabificum;
어떤 이들은 가이우스가 그에게 서서히 몸을 망가뜨리는 독을 먹였다고 생각한다.
alii, in remissione fortuitae febris cibum desideranti negatum; nonnulli, puluinum iniectum, cum extractum sibi deficienti anulum mox resipiscens requisisset.
다른 이들은 우연히 열이 내렸을 때 음식을 원하는 그에게 음식을 주지 않았다고 하며, 또 어떤 이들은 기절해 있던 그가 깨어나 마자 아까 빼앗겼던 반지를 찾으려 하자 베개를 덮어버렸다고 한다.
Seneca eum scribit intellecta defectione exemptum anulum quasi alicui traditurum parumper tenuisse, dein rursus aptasse digito et compressa sinistra manu iacuisse diu immobilem;
세네카는 다음과 같이 적고 있다. 그는 기력이 다한 것을 깨닫고 반지를 빼서 마치 누군가에게 건네주려는 듯이 잠시 쥐고 있다가, 다시 손가락에 끼우고는 왼손을 꽉 쥔 채 오랫동안 미동도 없이 누워 있었다.
subito uocatis ministris ac nemine respondente consurrexisse nec procul a lectulo deficientibus uiribus concidisse.
그러다 갑자기 시종들을 불렀으나 아무도 대답하지 않자 일어섰으나, 힘이 다해 침대에서 멀지 않은 곳에 쓰러졌다고 한다.
§74Supremo natali suo Apollinem Temenitem et amplitudinis et artis eximiae, aduectum Syracusis ut in bibliotheca templi noui poneretur, uiderat per quietem affirmantem sibi non posse se ab ipso dedicari.
그의 마지막 생일에, 그는 꿈속에서 시라쿠사에서 새로 지은 신전의 도서관에 모셔두기 위해 들여온, 크기도 엄청나고 예술성도 뛰어난 테메니테스 아폴론 상이 자신은 그에 의해 봉헌될 수 없다고 단언하는 것을 보았다.
et ante paucos quam obiret dies, turris Phari terrae motu Capreis concidit.
그리고 그가 죽기 불과 며칠 전, 카프리의 등대 탑이 지진으로 무너졌다.
ac Miseni cinis e fauilla et carbonibus ad calficiendum triclinium inlatis, extinctus iam et diu frigidus, exarsit repente prima uespera atque in multam noctem pertinaciter luxit.
또한 미세눔에서는 식당을 데우기 위해 들여온, 이미 꺼진 지 오래되어 차갑게 식어 있던 숯과 재의 잔해가 저녁 무렵에 갑자기 다시 타올라 밤늦도록 끈질기게 빛을 뿜었다.
§75Morte eius ita laetatus est populus, ut ad primum nuntium discurrentes pars: 'Tiberium in Tiberim!' clamitarent, pars Terram matrem deosque Manes orarent, ne mortuo sedem ullam nisi inter impios darent, alii uncum et Gemonias cadaueri minarentur, exacerbati super memoriam pristinae crudelitatis etiam recenti atrocitate.
그의 죽음으로 민중은 매우 기뻐하여, 첫 소식이 들리자마자 이리저리 뛰어다니며 일부는 "티베리우스는 테베레 강으로!"라고 외쳤고, 일부는 대지의 어머니 신과 마네스 신들에게 죽은 이에게 사악한 자들 틈 외에는 어떤 거처도 주지 말라고 기도했으며, 다른 이들은 옛 잔학 행위의 기억에 더해 최근의 끔찍함에 한층 격분하여 시신에게 갈고리와 게모니아 계단을 들이대며 위협했다.
nam cum senatus consulto cautum esset, ut poena damnatorum in decimum semper diem differretur, forte accidit ut quorundam supplicii dies is esset, quo nuntiatum de Tiberio erat.
왜냐하면 원로원 결의에 의해 유죄 판결을 받은 자들의 처형은 항상 열흘 뒤로 미루도록 규정되어 있었는데, 우연히도 몇몇 사람들의 처형 날짜가 티베리우스에 관한 소식이 보고된 바로 그날이었기 때문이다.
hos implorantis hominum fidem, quia absente adhuc Gaio nemo extabat qui adiri interpellarique posset, custodes, ne quid aduersus constitutum facerent, strangulauerunt abieceruntque in Gemonias.
그들은 사람들의 구원을 애원했으나, 가이우스가 아직 부재중이어서 찾아가거나 호소할 수 있는 사람이 아무도 없었으므로, 간수들은 규정에 어긋나는 행동을 하지 않기 위해 그들을 교살하여 게모니아 계단에 내버렸다.
creuit igitur inuidia, quasi etiam post mortem tyranni saeuitia permanente.
그리하여 폭군이 죽은 뒤에도 그 잔혹함이 지속되는 것처럼 보여 원망이 커졌다.
corpus ut moueri a Miseno coepit, conclamantibus plerisque Atellam potius deferendum et in amphitheatro semiustilandum, Romam per milites deportatum est crematumque publico funere.
유해가 미세눔으로부터 옮겨지기 시작하자 대부분의 사람들이 아텔라로 보내어 원형경기장에서 절반만 태워버려야 한다고 아우성쳤으나, 군인들에 의해 로마로 이송되어 국장으로 화장되었다.
§76Testamentum duplex ante biennium fecerat, alterum sua, alterum liberti manu, sed eodem exemplo, obsignaueratque etiam humillimorum signis.
그는 2년 전에 두 가지遺言書를 작성해 두었는데, 하나는 자신의 필체로, 다른 하나는解放奴隷의 필체로 썼으나 내용은 동일했으며, 아주 미천한 자들의 인장으로도 봉인해 두었다.
eo testamento heredes aequis partibus reliquit Gaium ex Germanico et Tiberium ex Druso nepotes substituitque in uicem;
그 유언장에서 그는 게르마니쿠스의 아들 가이우스와 드루수스의 아들 티베리우스 두 손자를 동등한 지분으로 후계자로 남겼으며, 서로를 대체 상속인으로 지정했다.
dedit et legata plerisque, inter quos uirginibus Vestalibus, sed et militibus uniuersis plebeique Romanae uiritim atque etiam separatim uicorum magistris.
또한 많은 사람들에게 유증을 남겼는데, 그중에는 베스타 처녀들이 있었으며, 전 군인들과 로마 평민들에게 개별적으로, 그리고 구역의 관리들에게도 따로따로 상속을 남겼다.

어휘·문법 주석

  1. 72.1quae obuiam prodeuntis submoueret — 관계대명사 quae의 선행사는 statione이며, 관계절 내의 동사 submoueret는 접속법 미완료 과거이다. 이는 목적을 나타내는 관계절('마중 나오는 사람들을 쫓아내기 위한 경비병')로 기능한다.
  2. 72.3nec abstinuit consuetudine quin tunc quoque instans in medio triclinio astante lictore singulos ualere dicentis appellaret — 부정을 동반한 abstinere 뒤에 quin + 접속법(여기서는 appellaret)이 이어지는 구문으로, '~하는 습관을 그만두지 않았다'는 강한 부정의 제한을 나타낸다. astante lictore는 탈격 절대구문이다.
  3. 74.1ante paucos quam obiret days — 접속사 antequam(~하기 전에)이 paucos... dies를 사이에 두고 분리되어 놓인 형태(tmesis: 어간 분리)이다. '그가 죽기 불과 며칠 전에'로 해석한다. obiret는 시간적 관계를 나타내는 접속법 미완료 과거이다.
  4. 76.1substituitque in uicem — 로마법의 '공동 상속인의 상호 대체(substitutio reciproca)'를 가리키는 법률 전문 용어이다. 한쪽 상속인이 모종의 이유로 상속을 받지 못할 경우, 다른 한쪽이 그 유산 지분까지 자동으로 상속하도록 지정하는 절차를 의미한다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 티베리우스전 §72-76. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo013.humanitext-lat2:72-76

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.