§33Paulatim principem exeruit praestititque etsi uarium diu, commodiorem tamen saepius et ad utilitates publicas proniorem.
점차 그는 원수의 본색을 드러내고 입증해 보였는데, 오랫동안 변덕스럽기는 했으나 대개는 더 관대하고 공공의 이익에 더 기우는 편이었다.
ac primo eatenus interueniebat, ne quid perperam fieret.
그리고 처음에는 그릇된 일이 일어나지 않도록 하는 범위에서만 개입했다.
itaque et constitutiones senatus quasdam rescidit et magistratibus pro tribunali cognoscentibus plerumque se offerebat consiliarium assidebatque iuxtim uel exaduersum in parte primori;
그리하여 그는 원로원의 특정 결정을 취소하기도 했고, 재판석에서 심리하는 정무관들에게 대개 고문으로서 배석하여 옆자리나 맞은편 전면 좌석에 나란히 앉곤 했다.
et si quem reorum elabi gratia rumor esset, subitus aderat iudices que aut e plano aut e quaesitoris tribunali legum et religionis et noxae, de qua cognoscerent, admonebat;
또한 피고인 중 누군가가 청탁으로 모면하려 한다는 소문이 돌면, 불쑥 나타나 평지에서나 혹은 심문관의 재판석에서 배심원들에게 법률과 종교적 맹세, 그리고 그들이 심리하고 있는 죄상에 대해 상기시켰다.
atque etiam, si qua in publicis moribus desidia aut mala consuetudine labarent, corrigenda suscepit.
그리고 공공의 도덕에서 태만이나 악습으로 인해 해이해진 부분이 있으면 시정하는 일에 착수했다.
§34ludorum ac munerum impensas corripuit mercedibus scaenicorum recisis paribusque gladiatorum ad certum numerum redactis.
그는 연극배우들의 보수를 삭감하고 검투사의 쌍을 일정한 수로 제한함으로써, 경기와 볼거리의 비용을 축소했다.
Corinthiorum uasorum pretia in immensum exarsisse tresque mullos triginta milibus nummum uenisse grauiter conquestus, adhibendum supellectili modum censuit annonamque macelli senatus arbitratu quotannis temperandam, dato aedilibus negotio popinas ganeasque usque eo inhibendi, ut ne opera quidem pistoria proponi uenalia sinerent.
코린토스식 그릇의 가격이 터무니없이 폭등하고 히메지 세 마리가 3만 세스테르티우스에 팔린 것에 대해 강력히 불평하면서, 가구류에 제한을 두어야 한다고 제안했고, 식료품 시장의 물가를 원로원의 재량에 따라 매년 조율하도록 했으며, 조치관들에게는 제과류조차 판매용으로 내놓지 못하게 할 정도로 주점과 유흥업소를 규제하는 임무를 맡겼다.
et ut parsimoniam publicam exemplo quoque iuuaret, sollemnibus ipse cenis pridiana saepe ac semesa obsonia apposuit dimidiatumque aprum, affirmans omnia eadem habere, quae totum.
그리고 공공의 절약을 솔선수범하여 돕고자, 스스로 공식 만찬에 종종 전날 먹다 남은 음식과 반으로 자른 멧돼지를 상에 올리며, 반쪽이라도 온전한 한 마리와 똑같은 맛을 지니고 있다고 주장했다.
Cotidiana oscula edicto prohibuit, item strenarum commercium ne ultra Kal.
그는 고시를 통해 일상적인 입맞춤을 금지했고, 신년 선물의 교환 역시 1월 1일 이후에는 행해지지 않도록 했다.
Ian. exerceretur. consuerat quadriplam strenam, et de manu, reddere; sed offensus interpellari se toto mense ab iis qui potestatem sui die festo non habuissent, ultra non tulit.
그는 네 배에 달하는 신년 선물을 손수 답례하곤 했으나, 축제일에 그를 알현할 수 없었던 사람들에 의해 한 달 내내 방해받는 것에 불쾌해하여 더는 참지 않았다.
§35matronas prostratae pudicitiae, quibus accusator publicus deesset, ut propinqui more maiorum de communi sententia coercerent auctor fuit.
정조를 더럽힌 기혼 여성들 중 공적 고발자가 없는 자들에 대해서는 친족들이 조상의 관습에 따라 공동의 합의 하에 처벌하도록 권고했다.
eq(uiti) R(omano) iuris iurandi gratiam fecit, uxorem in stupro generi compertam dimitteret, quam se numquam repudiaturum ante iurauerat.
한 로마 기사에게는, 결코 이혼하지 않겠다고 이전에 맹세했으나 사위와의 간통이 들통난 아내를 내쫓을 수 있도록 선서의 의무를 면제해 주었다.
feminae famosae, ut ad euitandas legum poenas iure ac dignitate matronali exoluerentur, lenocinium profiteri coeperant, et ex iuuentute utriusque ordinis profligatissimus quisque, quominus in opera scaenae harenaeque edenda senatus consulto teneretur, famosi iudicii notam sponte subibant; eos easque omnes, ne quod refugium in tali fraude cuiquam esset, exilio adfecit.
악명 높은 여성들이 법의 처벌을 피하기 위해 기혼 여성의 권리와 품위에서 벗어나고자 매춘업을 공언하기 시작했고, 두 신분의 청년들 중 가장 방탕한 자들이 원로원 결의에 따른 무대나 경기장 출연 의무에 얽매이지 않으려고 자진해서 불명예스러운 재판의 낙인을 감수하곤 했는데, 그는 이러한 기만에 누구도 도피처를 찾지 못하도록 이들 남녀 모두를 유배형에 처했다.
senatori latum clauum ademit, cum cognosset sub Kal.
한 원로원 의원이 7월 1일 직전에 교외 정원으로 이사한 것을 알게 되자, 그는 그의 넓은 자줏빛 띠를 박탈했다.
Iul. demigrasse in hortos, quo uilius post diem aedes in urbe conduceret.
이는 그 기일이 지난 뒤에 시내의 저택을 더 싸게 임차하기 위함이었다.
alium e quaestura remouit, quod uxorem pridie sortitionem ductam postridie repudiasset.
또 다른 이는 재무관직에서 파면했는데, 임지 추첨 전날에 혼인한 아내를 바로 다음 날에 소외시켰기 때문이었다.
§36externas caerimonias, Aegyptios Iudaicosque ritus compescuit, coactis qui superstitione ea tenebantur religiosas uestes cum instrumento omni comburere.
그는 외래 의식, 즉 이집트와 유대교의 의식을 억제했으며, 그 미신에 사로잡힌 자들에게 종교 의복을 모든 도구와 함께 불태우도록 강제했다.
Iudaeorum iuuentutem per speciem sacramenti in prouincias grauioris caeli distribuit, reliquos gentis eiusdem uel similia sectantes urbe summouit, sub poena perpetuae seruitutis nisi obtemperassent.
유대인 청년들을 군사 서약이라는 명목 하에 기후가 혹독한 속주들로 분산시켰고, 해당 민족의 나머지 사람들이나 유사한 신앙을 따르는 자들을 로마 시에서 퇴거시켰는데, 복종하지 않을 경우 종신 노예형에 처한다는 조건이었다.
expulit et mathematicos, sed deprecantibus ac se artem desituros promittentibus ueniam dedit.
그는 점성술사들도 추방했으나, 간청하며 그 기술을 그만두겠다고 약속하는 자들에게는 사면을 베풀었다.
§37In primis tuendae pacis a grassaturis ac latrociniis seditionumque licentia curam habuit.
무엇보다 그는 폭한과 강도, 그리고 폭동의 방종으로부터 평화를 수호하는 데 세심한 주의를 기울였다.
stationes militum per Italiam solito frequentiores disposuit.
이탈리아 전역에 평소보다 더 조밀하게 군 초소를 배치했다.
Romae castra constituit, quibus praetorianae cohortes uagae ante id tempus et per hospitia dispersae continerentur.
로마에는 그전까지 이곳저곳을 떠돌며 민가에 흩어지던 친위대를 한데 모아 수용할 병영을 건설했다.
Populares tumultus et ortos grauissime coercuit et ne orerentur sedulo cauit.
민중의 폭동에 대해서는 이미 일어난 것은 지극히 엄중하게 진압했고, 새로이 일어나지 않도록 세심하게 예방했다.
caede in theatro per discordiam admissa capita factionum et histriones, propter quos dissidebatur, relegauit, nec ut reuocaret umquam ullis populi precibus potuit euinci.
극장에서 분파 간의 갈등으로 살인 사건이 발생했을 때, 그는 분파의 주동자들과 그 갈등의 원인이 된 배우들을 추방했으며, 그들을 소환해 달라는 민중의 어떠한 간청에도 결코 굴복하지 않았다.
cum Pollentina plebs funus cuiusdam primipilaris non prius ex foro misisset quam extorta pecunia per uim heredibus ad gladiatorium munus, cohortem ab urbe et aliam a Cotti regno dissimulata itineris causa detectis repente armis concinentibusque signis per diuersas portas in oppidum immisit ac partem maiorem plebei ac decurionum in perpetua uincula coiecit.
폴렌티아의 평민들이 어느 수석 백인대장의 장례식에서 상속인들로부터 검투사 경기를 위한 자금을 폭력으로 갈취하기 전에는 광장에서 시신을 내보내려 하지 않자, 그는 행군 목적을 숨긴 채 로마 시에서 한 대대를, 그리고 코티우스 왕국에서 다른 한 대대를 파견하여, 갑자기 무기를 드러내고 군호를 울리며 서로 다른 성문들을 통해 마을로 진입하게 한 뒤, 평민과 지방 의원들의 대부분을 종신형에 처했다.
aboleuit et ius moremque asylorum, quae usquam erant.
그는 또한 도처에 존재하던 피난처의 권리와 관습을 폐지했다.
Cyzicenis in ciues R. uiolentius quaedam ausis publice libertatem ademit, quam Mithridatico bello meruerant.
키지쿠스 인들이 로마 시민들에게 다소 폭력적인 짓을 저지르자, 그는 그들이 미트리다테스 전쟁 때 획득했던 자유를 공적으로 박탈했다.
Hostiles motus nulla postea expeditione suscepta per legatos compescuit, ne per eos quidem nisi cunctanter et necessario.
그 후 적대적인 움직임에 대해서는 스스로 원정을 일으키지 않고 레가투스들을 통해 진압했으며, 그마저도 머뭇거리며 부득이한 경우에만 그렇게 했다.
reges infestos suspectosque comminationibus magis et querelis quam ui repressit;
적대적이거나 의심스러운 왕들을 무력보다는 주로 위협과 항의를 통해 억제했다.
quosdam per blanditias atque promissa extractos ad se non remisit, ut Marobodum Germanum, Rhascuporim Thracem, Archelaum Cappadocem, cuius etiam regnum in formam prouinciae redegit.
어떤 왕들은 감언이설과 약속으로 자신에게 유인해 낸 뒤 돌려보내지 않았으니, 게르만인 마로보두스, 트라키아인 라스쿠포리스, 카파도키아인 아르켈라오스가 그들이었으며, 심지어 아르켈라오스의 왕국은 속주의 형태로 개편하기까지 했다.