§74sed et in ulciscendo natura lenissimus piratas, a quibus captus est, cum in dicionem redegisset, quoniam suffixurum se cruci ante iurauerat, iugulari prius iussit, deinde suffigi;
그러나 또한 복수하는 데 있어서 본성적으로 매우 온화했던 카이사르는, 자신을 사로잡았던 해적들을 지배하에 두었을 때, 이전에 그들을 십자가에 처하겠다고 맹세했었기 때문에, 먼저 그들의 목을 베도록 명령한 후에 십자가에 매달았다.
Cornelio Phagitae, cuius quondam nocturnas insidias aeger ac latens, ne perduceretur ad Sullam, uix praemio dato euaserat, numquam nocere sustinuit;
자신이 병든 채 은신해 있으면서 술라에게 압송되지 않으려고 뇌물을 주고서야 겨우 그 야간 습격을 모면했던 상대였던 코르네리우스 파기타에게는 결코 해를 가하려 하지 않았다.
Philemonem a manu seruum, qui necem suam per uenenum inimicis promiserat, non grauius quam simplici morte puniit;
독을 써서 적들에게 그의 암살을 약속했던 그의 비서 노예 필레몬에 대해서는 단순한 죽음보다 더 무거운 벌을 내리지 않았다.
in Publium Clodium Pompeiae uxoris suae adulterum atque eadem de causa pollutarum caerimoniarum reum testis citatus negauit se quicquam comperisse, quamuis et mater Aurelia et soror Iulia apud eosdem iudices omnia ex fide rettulissent;
자신의 아내 폼페이아와 간통하고 같은 이유로 성스러운 의식을 더럽힌 혐의로 기소된 푸블리우스 클로디우스에 대한 재판에 증인으로 소환되었을 때, 어머니 아우렐리아와 누이 유리아가 동일한 재판관들 앞에서 모든 것을 진실하게 진술했음에도 불구하고, 자신은 아무것도 알아낸 바가 없다고 부인했다.
interrogatusque, cur igitur repudiasset uxorem: 'quoniam,' inquit, 'meos tam suspicione quam crimine iudico carere oportere. '
그리고 왜 그렇다면 아내를 이혼시켰느냐는 질문을 받자, "내 가족은 범죄뿐만 아니라 의혹으로부터도 자유로워야 마땅하다고 판단하기 때문이다"라고 대답했다.
§75moderationem uero clementiamque cum in administratione tum in uictoria belli ciuilis admirabilem exhibuit.
참으로 그는 내전의 수행에 있어서나 그 승리에 있어서나 놀랄 만한 절제와 관대함을 보여주었다.
denuntiante Pompeio pro hostibus se habiturum qui rei publicae defuissent, ipse medios et neutrius partis suorum sibi numero futuros pronuntiauit.
폼페이우스가 공화국에 헌신하지 않은 자들을 적으로 간주하겠다고 선언한 반면, 카이사르 자신은 중립을 지키며 어느 쪽에도 속하지 않은 자들을 자기 사람들의 수에 포함시키겠다고 선언했다.
quibus autem ex commendatione Pompei ordines dederat, potestatem transeundi ad eum omnibus fecit.
또한 폼페이우스의 추천으로 관직을 얻었던 자들 모두에게 폼페이우스 측으로 건너갈 수 있는 권한을 부여했다.
motis apud Ilerdam deditionis condicionibus, cum, assiduo inter utrasque partes usu atque commercio, Afranius et Petreius deprehensos intra castra Iulianos subita paenitentia interfecissent, admissam in se perfidiam non sustinuit imitari.
일레르다에서 항복 조건이 논의되던 중, 양측 간의 끊임없는 교류와 왕래 속에서 아프라니우스와 페트레이우스가 갑작스러운 변심으로 진영 내에서 사로잡힌 카이사르 측 병사들을 살해했을 때, 카이사르는 자신에게 행해진 그 배신 행위를 모방하려 하지 않았다.
acie Pharsalica proclamauit, ut ciuibus parceretur, deincepsque nemini non suorum quem uellet unum partis aduersae seruare concessit.
파르살루스 전투에서는 시민들을 구하라고 소리 높여 외쳤고, 그 후로는 아군 병사 누구에게나 그가 원하는 적대 측 사람 한 명을 구하는 것을 허용했다.
nec ulli perisse nisi in proelio reperientur, exceptis dum taxat Afranio et Fausto et Lucio Caesare iuuene;
또한 아프라니우스, 파우스투스, 그리고 젊은 루키우스 카이사르를 제외하고는 전투 외에 목숨을 잃은 자가 아무도 없음이 밝혀질 것이다.
ac ne hos quidem uoluntate ipsius interemptos putant, quorum tamen et priores post impetratam ueniam rebellauerant et Caesar libertis seruisque eius ferro et igni crudelem in modum enectis bestias quoque ad munus populi comparatas contrucidauerat.
그리고 이들조차 카이사르 자신의 뜻에 의해 살해된 것은 아니라고 여겨지는데, 이들 중 전자의 둘은 사면을 받은 후에도 다시 반란을 일으켰고, 루키우스 카이사르는 카이사르의 해방노예들과 노예들을 칼과 불로 잔인하게 학살하고 민중 축제를 위해 준비된 야수들까지 도살했기 때문이다.
denique tempore extremo etiam quibus nondum ignouerat, cunctis in Italiam redire permisit magistratusque et imperia capere;
결국 마지막 시기에는 자신이 아직 용서하지 않았던 모든 이들에게조차 이탈리아로 돌아와 관직과 군指揮權을 맡는 것을 허락했다.
sed et statuas Luci Sullae atque Pompei a plebe disiectas reposuit;
뿐만 아니라 평민들에 의해 무너졌던 루키우스 술라와 폼페이우스의 석상들을 다시 세웠다.
ac si qua posthac aut cogitarentur grauius aduersus se aut dicerentur, inhibere maluit quam uindicare.
그리고 만일 이 이후에 자신에 대해 더 심하게 모의되거나 이야기되는 것이 있더라도, 처벌하기보다는 오히려 제지하는 편을 택했다.
itaque et detectas coniurationes conuentusque nocturnos non ultra arguit, quam ut edicto ostenderet esse sibi notas, et acerbe loquentibus satis habuit pro contione denuntiare ne perseuerarent, Aulique Caecinae criminosissimo libro et Pitholai carminibus maledicentissimis laceratam existimationem suam ciuili animo tulit.
그리하여 드러난 음모나 야간 집회에 대해서도 그것이 자신에게 알려져 있음을 고시로 보여주는 것 이상으로 규명하려 하지 않았고, 자신에 대해 신랄하게 말하는 자들에 대해서는 민회에서 더는 고집 피우지 말라고 선고하는 것으로 충분히 여겼으며, 아울루스 카이키나의 지극히 고발적인 책과 피톨라우스의 매우 비방적인 시에 의해 자신의 명예가 찢겼을 때에도 시민다운 관용으로 견뎌냈다.
§76Praegrauant tamen cetera facta dictaque eius, ut et abusus dominatione et iure caesus existimetur.
그러나 그의 다른 언행들이 이러한 행위들을 압도하므로, 그는 권력을 남용하였고 정당하게 살해당했다고 여겨진다.
non enim honores modo nimios recepit: continuum consulatum, perpetuam dictaturam praefecturamque morum, insuper praenomen Imperatoris, cognomen Patris patriae, statuam inter reges, suggestum in orchestra;
왜냐하면 그는 과도한 관직들만을 받아들인 것이 아니기 때문이다. 즉, 연속된 집정관직, 종신 독裁관직, 풍기감독관직, 게다가 '임페라토르'의 전명, '조국의 아버지'라는 가족명, 왕들의 석상 사이에 세워진 그의 상, 극장 오케스트라석의 특별석 등이 그것이다.
sed et ampliora etiam humano fastigio decerni sibi passus est: sedem auream in curia et pro tribunali, tensam et ferculum circensi pompa, templa, aras, simulacra iuxta deos, puluinar, flaminem, lupercos, appellationem mensis e suo nomine;
이에 더하여 그는 인간의 한계를 초월한 더 거대한 영예마저 자신에게 결의되는 것을 허용했다. 즉, 원로원 의장과 법정에서의 황금 의자, 키르쿠스 행렬에서의 축제용 수레와 가마, 신전, 제단, 신들과 나란히 놓인 신상, 신좌, 전임 사제, 루페르쿠스 사제단, 자신의 이름을 딴 달의 명칭 등이 그것이다.
ac nullos non honores ad libidinem cepit et dedit.
참으로 그는 제멋대로 모든 명예를 취하고 나누어 주었다.
tertium et quartum consulatum titulo tenus gessit contentus dictaturae potestate decretae cum consulatibus simul atque utroque anno binos consules substituit sibi in ternos nouissimos menses, ita ut medio tempore comitia nulla habuerit praeter tribunorum et aedilium plebis praefectosque pro praetoribus constituerit, qui apsente se res urbanas administrarent.
세 번째와 네 번째 집정관직은 명목상으로만 수행하였고, 집정관직과 동시에 결의된 독재관 권력에 만족하며 두 해 모두 마지막 세 달 동안 자신을 대신할 집정관 두 명씩을 지명했다. 그리하여 그 중간 기간에는 호민관과 평민안찰관 선거 외에는 어떠한 민회도 개최하지 않았고, 자신이 부재하는 동안 도시 사무를 관장할 법무관 대리의 권한을 가진 장관들을 임명했다.
pridie autem Kalendas Ianuarias repentina consulis morte cessantem honorem in paucas horas petenti dedit.
또한 1월 1일 전날에 집정관이 갑작스럽게 사망하자, 그 영예가 공석으로 남겨진 단 몇 시간 동안 이를 청원한 자에게 그 직을 주었다.
eadem licentia spreto patrio more magistratus in pluris annos ordinauit, decem praetoris uiris consularia ornamenta tribuit, ciuitate donatos et quosdam e semibarbaris Gallorum recepit in curiam.
이와 같은 방종함으로 조상의 관습을 무시하고 여러 해 뒤의 관직들을 미리 정했으며, 10명의 법무관 역임자들에게 집정관급 특권을 부여했고, 시민권을 얻은 자들과 가리아의 반야만인 중 일부를 원로원에 받아들였다.
praeterea monetae publicisque uectigalibus peculiares seruos praeposuit.
또한 조폐소와 공공 세금 관리에 자신의 사적인 노예들을 배치했다.
trium legionum, quas Alexandreae relinquebat, curam et imperium Rufioni liberti sui filio exoleto suo demandauit.
알렉산드리아에 남겨둔 세 군단에 대한 관리와 지휘권은 자신의 해방노예의 아들이자 한때 자신의 남색 상대였던 루피오에게 위임했다.