Humanitext Reader

수에토니우스 · 카이사르전 §33-37

내전의 여러 전역에서의 승리와 개선식

19개 구절 중 8번째 · 라틴어

요약

카이사르는 군대에 충성을 호소하여 내전을 시작했고 이탈리아, 히스파니아, 이집트, 폰토스, 아프리카에서 승리를 거둔 후 성대한 개선식을 거행했다.

§33atque ita traiecto exercitu, adhibitis tribunis plebis, qui pulsi superuenerant, pro contione fidem militum flens ac ueste a pectore discissa inuocauit.
그리고 이와 같이 군대를 건너가게 한 후, 쫓겨나서 찾아온 평민 호민관들을 대동하고 군중 집회에서 눈물을 흘리며 가슴의 옷을 찢고 병사들의 충성심에 호소했다.
existimatur etiam equestres census pollicitus singulis; quod accidit opinione falsa.
그는 또한 각자에게 기사 계급의 재산 액수를 약속했다고 여겨지나, 이는 잘못된 오해에서 비롯된 일이었다.
nam cum in adloquendo adhortandoque saepius digitum laeuae manus ostentans adfirmaret se ad satis faciendum omnibus, per quos dignitatem suam defensurus esset, anulum quoque aequo animo detracturum sibi, extrema contio, cui facilius erat uidere contionantem quam audire, pro dicto accepit, quod uisu suspicabatur;
왜냐하면 그가 연설하고 격려하는 와중에 왼손 손가락을 자주 가리키며, 자신의 존엄함을 지켜줄 모든 이들에게 보상하기 위해서라면 자신의 반지라도 기꺼이 뺄 것이라고 단언했을 때, 연설하는 모습을 보는 것이 목소리를 듣는 것보다 더 쉬웠던 집회 가장자리의 사람들이 눈으로 보고 짐작한 것을 들은 말로 받아들였기 때문이다.
promissumque ius anulorum cum milibus quadringenis fama distulit.
그리하여 40만 세스테르티우스의 자금과 함께 반지를 낄 수 있는 특권이 약속되었다는 소문이 널리 퍼졌다.
§34Ordo et summa rerum, quas deinceps gessit, sic se habent.
그가 그 뒤를 이어 행한 일들의 순서와 요약은 다음과 같다.
Picenum Vmbriam Etruriam occupauit et Lucio Domitio, qui per tumultum successor ei nominatus Corfinium praesidio tenebat, in dicionem redacto atque dimisso secundum Superum mare Brundisium tetendit, quo consules Pompeiusque confugerant quam primum transfretaturi.
피케눔, 움브리아, 에트루리아를 점령하고, 소란 속에서 그의 후임자로 지명되어 코르피니움을 수비대와 함께 지키고 있던 루키우스 도미티우스를 굴복시킨 뒤 석방하고서, 상해를 따라 브룬디시움으로 향했다. 그곳으로는 집정관들과 폼페이우스가 가능한 한 빨리 바다를 건너기 위해 도망쳐 있었다.
hos frustra per omnis moras exitu prohibere conatus Romam iter conuertit appellatisque de re publica patribus ualidissimas Pompei copias, quae sub tribus legatis M. Petreio et L. Afranio et M. Varrone in Hispania erant, inuasit, professus ante inter suos, ire se ad exercitum sine duce et inde reuersurum ad ducem sine exercitu.
온갖 지연 수단을 동원해 이들의 출항을 막으려다 실패하자 그는 로마로 방향을 돌렸고, 원로원 의원들에게 국가의 일에 대해 호소한 후, 히스파니아에서 세 명의 부관 마르쿠스 페트레이우스, 루키우스 아프라니우스, 마르쿠스 바로 휘하에 있던 폼페이우스의 가장 강력한 군대를 공격했다. 그 전에 그는 아군들 사이에서, 자신은 장수 없는 군대에게로 가며, 그곳에서 군대 없는 장수에게로 돌아올 것이라 공언한 바 있었다.
et quanquam obsidione Massiliae, quae sibi in itinere portas clauserat, summaque frumentariae rei penuria retardante breui tamen omnia subegit.
그리고 도중에 자신에게 문을 닫아걸었던 마실리아의 포위 공성전과 극심한 식량 부족으로 지체되었음에도, 결국 짧은 시간 안에 모두를 굴복시켰다.
§35hinc urbe repetita in Macedoniam transgressus Pompeium, per quattuor paene menses maximis obsessum operibus, ad extremum Pharsalico proelio fudit et fugientem Alexandriam persecutus, ut occisum deprehendit, cum Ptolemaeo rege, a quo sibi quoque insidias tendi uidebat, bellum sane difficillimum gessit, neque loco neque tempore aequo, sed hieme anni et intra moenia copiosissimi ac sollertissimi hostis, inops ipse omnium rerum atque inparatus.
그곳에서 다시 로마 시로 돌아온 뒤 마케도니아로 건너갔고, 거의 네 달 동안 거대한 토목 공사로 포위하고 있던 폼페이우스를 결국 파르살루스 전투에서 격파했다. 도망치는 그를 쫓아 알렉산드리아로 갔으나 그가 살해된 것을 알게 되었고, 자신에게도 음모를 꾸미고 있다고 판단한 프톨레마이오스 왕과 매우 어려운 전쟁을 치렀다. 이 전쟁은 장소도 시기도 유리하지 않은 채 한겨울에, 극도로 부유하고 기민한 적의 성벽 안에서 벌어졌으며, 자신은 모든 물자가 부족하고 준비도 되어 있지 않았다.
regnum Aegypti uictor Cleopatrae fratrique eius minori permisit, ueritus prouinciam facere, ne quandoque uiolentiorem praesidem nacta nouarum rerum materia esset.
승리자가 된 그는 이집트 왕국을 클레오파트라와 그녀의 남동생에게 맡겼는데, 이는 에지프트를 속주로 만들 경우 언젠가 탐욕스러운 총독을 만나 반란의 구실이 될까 두려워했기 때문이다.
ab Alexandria in Syriam et inde Pontum transiit urgentibus de Pharnace nuntiis, quem Mithridatis Magni filium ac tunc occasione temporum bellantem iamque multiplici successu praeferocem, intra quintum quam adfuerat diem, quattuor quibus in conspectum uenit horis, una profligauit acie;
알렉산드리아에서 시리아를 거쳐 폰토스로 건너간 것은 파르나케스에 관한 급박한 보고 때문이었다. 그는 대 미트리다테스의 아들로 당시 정세를 틈타 전쟁을 일으켜 이미 여러 차례의 성공으로 매우 오만해져 있었는데, 카이사르는 도착한 지 5일 만에, 그리고 서로 시야에 들어온 지 4시간 만에 단 한 번의 전투로 그를 격파했다.
crebro commemorans Pompei felicitatem, cui praecipua militiae laus de tam inbelli genere hostium contigisset.
그러면서 이토록 전쟁에 약한 부류의 적을 상대로 군사적 명성의 대부분을 얻었던 폼페이우스의 행운을 자주 언급했다.
dehinc Scipionem ac Iubam reliquias partium in Africa refouentis deuicit, Pompei liberos in Hispania.
그 후 아프리카에서 잔당을 모아 재기하려던 스키피오와 유바를 꺾었고, 히스파니아에서는 폼페이우스의 아들들을 격파했다.
§36omnibus ciuilibus bellis nullam cladem nisi per legatos suos passus est, quorum C. Curio in Africa periit, C. Antonius in Illyrico in aduersariorum deuenit potestatem, P. Dolabella classem in eodem Illyrico, Cn. Domitius Caluinus in Ponto exercitum amiserunt.
모든 내전에서 그는 오직 자신의 부관들을 통해서만 패배를 겪었을 뿐인데, 부관들 중 가이우스 쿠리오는 아프리카에서 전사했고, 가이우스 안토니우스는 일리리쿰에서 적들의 수중에 떨어졌으며, 푸블리우스 돌라벨라는 같은 일리리쿰에서 함대를, 그네우스 도미티우스 칼비누스는 폰토스에서 군대를 잃었다.
ipse prosperrime semper ac ne ancipiti quidem umquam fortuna praeterquam bis dimicauit: semel ad Dyrrachium, ubi pulsus non instante Pompeio negauit eum uincere scire, iterum in Hispania ultimo proelio, cum desperatis rebus etiam de consciscenda nece cogitauit.
그 자신은 언제나 극도로 순조롭게 싸웠고, 단 두 번을 제외하고는 전황이 불투명한 적조차 한 번도 없었다. 한 번은 디라키움에서였는데, 패퇴했음에도 폼페이우스가 밀어붙이지 않자 그는 폼페이우스가 이기는 법을 모른다고 말했다. 다른 한 번은 히스파니아에서의 마지막 전투로, 절망적인 상황 속에서 스스로 목숨을 끊을 생각까지 했다.
§37Confectis bellis quinquiens triumphauit, post deuictum Scipionem quater eodem mense, sed interiectis diebus, et rursus semel post superatos Pompei liberos.
전쟁이 종결되자 그는 다섯 번의 개선식을 거행했는데, 스키피오를 굴복시킨 후 같은 달에 며칠 간격을 두고 네 번을, 그리고 폼페이우스의 아들들을 제압한 후 다시 한 번을 행했다.
primum et excellentissimum triumphum egit Gallicum, sequentem Alexandrinum, deinde Ponticum, huic proximum Africanum, nouissimum Hispaniensem, diuerso quemque apparatu et instrumento.
첫 번째이자 가장 훌륭한 개선식은 갈리아 개선식이었고, 다음은 알렉산드리아 개선식, 이어서 폰토스 개선식, 그리고 이에 가장 인접한 아프리카 개선식, 마지막은 히스파니아 개선식으로, 각각 서로 다른 장식과 도구를 갖추었다.
Gallici triumphi die Velabrum praeteruehens paene curru excussus est axe diffracto ascenditque Capitolium ad lumina quadraginta elephantis dextra sinistraque lychnuchos gestantibus.
갈리아 개선식 날에 벨라브룸을 지나가던 중 차축이 부러져 마차에서 거의 떨어질 뻔했으나, 좌우로 촛대를 든 마흔 마리의 코끼리들의 불빛을 받으며 카피톨리움 언덕에 올랐다.
Pontico triumpho inter pompae fercula trium uerborum praetulit titulum "veni" ·
폰토스 개선식에서는 행렬의 전시물 사이에 세 단어로 된 명판을 앞세웠다.
vidi·
"왔노라" 보았노라, 이겼노라.
vici non acta belli significantem sicut ceteris, sed celeriter confecti notam.
이는 다른 개선식처럼 전쟁의 행적을 나타내는 것이 아니라 신속하게 끝마쳤음을 나타내는 표식이었다.

어휘·문법 주석

  1. §33quod accidit opinione falsa — 관계대명사 quod는 앞 문장 전체(카이사르가 개개인에게 기사 계급의 재산 액수를 약속했다는 소문)를 선행사로 삼아, 이것이 오해에서 비롯된 일임을 보여준다.
  2. §33ad satis faciendum omnibus, per quos dignitatem suam defensurus esset, anulum quoque aequo animo detracturum sibi — 주어 se가 생략된 대격과 부정사 구문(detracturum [esse])이다. 'ad satis faciendum...'은 목적을 나타내는 형동사(gerundive) 구문이며, 'per quos...' 관계절(접속법 defensurus esset는 예정·가정을 나타냄)이 omnibus를 수식한다.
  3. §34professus ante inter suos, ire se ad exercitum sine duce et inde reuersurum ad ducem sine exercitu — 'professus'는 디포넌트 동사 profiteri의 완료 능동 분사로 주절의 주어(카이사르)와 일치한다. 그 뒤에 이어지는 'ire se...'와 'reuersurum [esse]...'는 professus의 목적어가 되는 대격과 부정사 구문이다.
  4. §35ueritus prouinciam facere, ne quandoque uiolentiorem praesidem nacta nouarum rerum materia esset — 'ueritus'는 디포넌트 동사 uereri의 분사로 주어에 일치하며, 'prouinciam facere'를 부정사 목적어로 취한다. 'ne... esset'는 우려를 나타내는 접속법 명사절이다.
  5. §35intra quintum quam adfuerat diem, quattuor quibus in conspectum uenit horis — 시간 표현이다. 'intra quintum... diem quam adfuerat'는 quam을 사용해(postquam과 유사) '그가 도착한 지 5일 이내에'를 뜻하고, 'quattuor quibus... horis'는 처소탈격으로 관계대명사 quibus가 선행사 quattuor horis를 받아 '시야에 들어온 지 4시간 이내에'를 의미한다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 카이사르전 §33-37. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:33-37

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.