Humanitext Reader

수에토니우스 · 카이사르전 §29-32

원로원과의 협상 결렬과 루비콘강 도하

19개 구절 중 7번째 · 라틴어

요약

카이사르는 자신의 특권을 지키기 위해 원로원의 압박에 온 힘을 다해 저항했으나, 협상이 결렬되자 결국 루비콘강을 건너 내란으로 나아가기로 결심한다.

§29Commotus his Caesar ac iudicans, quod saepe ex eo auditum ferunt, difficilius se principem ciuitatis a primo ordine in secundum quam ex secundo in nouissimum detrudi, summa ope restitit, partim per intercessores tribunos, partim per Seruium Sulpicium alterum consulem.
이 일들에 동요하고, 또한 (사람들이 전하는 바에 따르면 그에게서 자주 들렸다고 하듯이) 국가의 제일인자가 제1계급에서 제2계급으로 끌어내려지는 것이 제2계급에서 최하급으로 떨어지는 것보다 더 감당하기 어렵다고 판단한 카이사르는, 한편으로는 거부권을 행사하는 호민관들을 통해서, 다른 한편으로는 또 다른 집정관인 세르비우스 술피키우스를 통해서 온 힘을 다해 저항했다.
insequenti quoque anno Gaio Marcello, qui fratri patrueli suo Marco in consulatu successerat, eadem temptante collegam eius Aemilium Paulum Gaiumque Curionem uiolentissimum tribunorum ingenti mercede defensores parauit.
이듬해에도, 그의 사촌 마르쿠스의 뒤를 이어 집정관직에 오른 가이우스 마르켈루스가 같은 일을 시도하자, 카이사르는 그의 동료인 에밀리우스 파울루스와 호민관들 중 가장 격렬했던 가이우스 쿠리오를 막대한 보상으로 매수하여 자신의 옹호자로 확보했다.
sed cum obstinatius omnia agi uideret et designatos etiam consules e parte diuersa, senatum litteris deprecatus est, ne sibi beneficium populi adimeretur, aut ut ceteri quoque imperatores ab exercitibus discederent;
그러나 상황이 더욱 완고하게 진행되고 당선된 차기 집정관들마저 반대파 일색인 것을 보고, 그는 원로원에 편지를 보내 민중이 베푼 은혜를 빼앗기지 않게 해 주거나, 다른 장군들 역시 군대를 떠나게 해 달라고 간청했다.
confisus, ut putant, facilius se, simul atque libuisset, ueteranos conuocaturum quam Pompeium nouos milites.
사람들이 생각하듯이, 그는 자신이 원하기만 하면 폼페이우스가 신병을 모집하는 것보다 퇴역병들을 더 쉽게 소집할 수 있을 것이라 확신했기 때문이다.
cum aduersariis autem pepigit, ut dimissis octo legionibus Transalpinaque Gallia duae sibi legiones et Cisalpina prouincia uel etiam una legio cum Illyrico concederetur, quoad consul fieret.
또한 그는 적대자들과 타협하여, 8개 군단을 해산하고 알프스 이북 갈리아를 내놓는 대신, 자신이 집정관이 될 때까지 2개 군단과 알프스 이남 속주, 혹은 적어도 1개 군단과 일리리쿰을 인정받기로 협상했다.
§30uerum neque senatu interueniente et aduersariis negantibus ullam se de re publica facturos pactionem, transiit in citeriorem Galliam, conuentibusque peractis Rauennae substitit, bello uindicaturus si quid de tribunis plebis intercedentibus pro se grauius a senatu constitutum esset.
그러나 원로원이 중재에 나서지 않고 적대자들도 국가에 관한 어떠한 타협도 맺지 않겠다고 거부하자, 그는 알프스 이남 갈리아로 건너갔고, 사법 집회를 마친 후 라벤나에 머물렀다. 만약 원로원이 자신을 위해 거부권을 행사한 평민 호민관들에게 더 가혹한 결정을 내린다면, 전쟁을 통해 보복할 생각이었다.
Et praetextum quidem illi ciuilium armorum hoc fuit; causas autem alias fuisse opinantur.
그리고 이것이 그에게는 내란의 구실이었으나, 진짜 원인은 따로 있었다고 사람들은 생각한다.
Gnaeus Pompeius ita dictitabat, quod neque opera consummare, quae instituerat, neque populi expectationem, quam de aduentu suo fecerat, priuatis opibus explere posset, turbare omnia ac permiscere uoluisse.
그네우스 폼페이우스는 자주 이렇게 말하곤 했다. 카이사르는 자신이 착수한 공공사업을 완성할 수도 없고, 자신의 귀환에 대해 민중에게 품어준 기대를 개인 재산으로 채울 수도 없었기 때문에, 모든 것을 혼란에 빠뜨리고 뒤흔들기를 원했다는 것이다.
alii timuisse dicunt, ne eorum, quae primo consulatu aduersus auspicia legesque et intercessiones gessisset, rationem reddere cogeretur;
다른 이들은 그가 첫 번째 집정관 임기 동안 길조와 법률, 그리고 거부권을 거슬러 행했던 일들에 대해 책임을 추궁당할 것을 두려워했기 때문이라고 말한다.
cum M. Cato identidem nec sine iure iurando denuntiaret delaturum se nomen eius, simul ac primum exercitum dimisisset; cumque uulgo fore praedicarent, ut si priuatus redisset, Milonis exemplo circumpositis armatis causam apud iudices diceret.
마르쿠스 카토가 카이사르가 군대를 해산하자마자 그를 고발하겠다고 맹세와 함께 거듭 선언했기 때문이며, 또한 만약 그가 사인으로 돌아간다면 밀로의 예처럼 무장한 병사들에게 둘러싸인 채 재판관들 앞에서 변론을 해야 할 것이라고 세상에 널리 예견되었기 때문이다.
quod probabilius facit Asinius Pollio, Pharsalica acie caesos profligatosque aduersarios prospicientem haec eum ad uerbum dixisse referens: 'hoc uoluerunt;
아시니우스 폴리오는 이 점을 더욱 그럴듯하게 만드는데, 그는 카이사르가 파르살루스 전투에서 쓰러지고 궤멸한 적대자들을 바라보며 말 그대로 다음과 같이 말했다고 전한다.
tantis rebus gestis Gaius Caesar condemnatus essem, nisi ab exercitu auxilium petissem. ' quidam putant captum imperii consuetudine pensitatisque suis et inimicorum uiribus usum occasione rapiendae dominationis, quam aetate prima concupisset.
"그들이 이것을 원했다. 이토록 위대한 업적을 남긴 나 가이우스 카이사르는, 군대에 도움을 청하지 않았더라면 유죄 판결을 받았을 것이다." 어떤 이들은 그가 권력의 관습에 사로잡혀 자신과 적들의 힘을 저울질한 끝에, 젊은 시절부터 갈망해 마지않던 지배권을 찬탈할 기회를 이용한 것이라 생각한다.
quod existimasse uidebatur et Cicero scribens de Officiis tertio libro semper Caesarem in ore habuisse Euripidis uersus, quos sic ipse conuertit: " nam si uiolandum est ius, regnandi gratia uiolandum est: aliis rebus pietatem colas. "
키케로 역시 《의무론》 제3권에서 그렇게 생각한 듯한데, 카이사르가 늘 에우리피데스의 시구를 입에 담았다고 썼으며, 키케로 스스로는 그것을 다음과 같이 번역했다. "정의를 깨뜨려야 한다면, 왕이 되기 위해 깨뜨려야 하리라. 다른 일에서는 경건함을 지키라.
§31Cum ergo sublatam tribunorum intercessionem ipsosque urbe cessisse nuntiatum esset, praemissis confestim clam cohortibus, ne qua suspicio moueretur, et spectaculo publico per dissimulationem interfuit et formam, qua ludum gladiatorium erat aedificaturus, considerauit et ex consuetudine conuiuio se frequenti dedit.
"그리하여 호민관의 거부권이 박탈되고 그들이 직접 로마 시를 떠났다는 소식이 전해지자, 그는 의혹을 사지 않도록 서둘러 은밀히 코호르스들을 먼저 출발시킨 뒤, 자신은 위장을 위해 공공의 구경거리에 참석했고, 새로 지으려던 검투사 훈련소의 설계도를 검토했으며, 평소대로 많은 사람들이 모인 연회에 참석했다.
dein post solis occasum mulis e proximo pistrino ad uehiculum iunctis occultissimum iter modico comitatu ingressus est;
그 후 일몰이 지나자 근처 방앗간에서 노새들을 마차에 매어, 소수의 수행원만을 거느리고 극비의 여정에 올랐다.
et cum luminibus extinctis decessisset uia, diu errabundus tandem ad lucem duce reperto per angustissimos tramites pedibus euasit.
불빛이 꺼져 길을 잃은 뒤 한참을 헤매다 마침내 동틀 무렵 안내인을 찾아내어, 매우 좁은 오솔길을 통해 걸어서 겨우 빠져나왔다.
consecutusque cohortis ad Rubiconem flumen, qui prouinciae eius finis erat, paulum constitit, ac reputans quantum moliretur, conuersus ad proximos: 'etiam nunc,' inquit, 'regredi possumus;
자신의 속주 경계였던 루비콘강에서 선발 코호르스들을 따라잡은 그는 잠시 멈추어 섰고, 자신이 얼마나 엄청난 일을 꾀하고 있는지 숙고하며 곁에 있던 이들을 돌아보며 말했다. "지금이라도 우리는 돌아갈 수 있네.
quod si ponticulum transierimus, omnia armis agenda erunt. ' §32cunctanti ostentum tale factum est.
하지만 저 작은 다리를 건넌다면, 모든 것은 무기로 해결해야만 할 것이네." 망설이는 그에게 다음과 같은 기이한 징조가 나타났다.
quidam eximia magnitudine et forma in proximo sedens repente apparuit harundine canens;
유달리 거대하고 아름다운 용모를 가진 누군가가 근처에 앉아 갈대 피리를 부는 모습이 갑자기 나타났다.
ad quem audiendum cum praeter pastores plurimi etiam ex stationibus milites concurrissent interque eos et aeneatores, rapta ab uno tuba prosiliuit ad flumen et ingenti spiritu classicum exorsus pertendit ad alteram ripam.
그의 연주를 듣기 위해 목자들뿐만 아니라 초소의 아주 많은 군인들이 모여들었고, 그들 중에는 나팔수들도 있었는데, 그 정체불명의 존재가 한 나팔수에게서 나팔을 움켜채어 강으로 뛰어들더니, 엄청난 숨결로 진군 나팔 소리를 울리며 반대편 기슭으로 나아갔다.
tunc Caesar: 'eatur,' inquit, 'quo deorum ostenta et inimicorum iniquitas uocat.
그때 카이사르가 말했다. "신들의 징조와 적들의 불의가 부르는 곳으로 가자.
iacta alea est,' inquit.
주사위는 던져졌다."라고 말했다.

어휘·문법 주석

  1. §29difficilius — 비교급 중성 형용사로, 대격-부정사 구문(difficilius se ... detrudi)에서 술어로 기능한다. 여기서는 카이사르에게 '더 어렵다' 또는 '더 받아들이기 어렵다'는 의미를 나타낸다.
  2. §30bello uindicaturus — 미래 능동 분사 uindicaturus가 주어(카이사르)의 의도나 목적(~할 생각으로)을 나타낸다. 여기서 uindicare는 침해된 권리를 '수호하다' 또는 '보복하다'라는 의미이다.
  3. §30delaturum se nomen eius — 사법 전문 용어인 nomen deferre(기소하다, 직역하면 '이름을 제출하다')를 사용한 대격-부정사 구문이다(se가 주격 대격, nomen이 목적어, delaturum [esse]가 미래 부정사). 카토가 카이사르를 기소하겠다고 선언했음을 나타낸다.
  4. §30fore praedicarent, ut si priuatus redisset... causam apud iudices diceret — 간접 화법에서 미래를 나타내는 구문으로, fore(esse의 미래 부정사)와 미완료 과거 접속법 diceret를 수반하는 ut 절로 이루어져 있다. 이 우회적 표현은 미래에 '결국 ~하는 일이 일어날 것'이라는 예측이나 결과를 강조하기 위해 사용된다.
  5. §30condemnatus essem, nisi ab exercitu auxilium petissem — 과거 사실에 반대되는 가정을 나타내는 가정법 과거완료 조건문이다. 조건절(petissem)과 귀결절(condemnatus essem) 모두에 접속법 과거완료가 사용되었다.
  6. §32iacta alea est — 완료 수동 분사 iacta와 est로 이루어진 직설법 완료 수동태이다. 카이사르가 인용한 그리스어 원문은 명령형('주사위가 던져지게 하라')이었던 것으로 전해지나, 라틴어 번역에서는 직설법 완료형('주사위는 던져졌다')으로 정착되었다.

이 구절 인용하기

수에토니우스, 카이사르전 §29-32. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo011.humanitext-lat2:29-32

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.