§92.19Invenitur, qui dicat sapientem corpore parum prospero usum nec miserum esse nec beatum.
육체가 그다지 순탄하지 못한 상태에 있는 현자는 불행하지도 행복하지도 않다고 말하는 사람이 있습니다.
Hic quoque fallitur, exaequat enim fortuita virtutibus et tantundem tribuit honestis quantum honestate carentibus.
이 사람 역시 잘못을 범하고 있으니, 우연한 것들을 덕들과 동등하게 취급하고, 고상한 것들에 대해 고상함이 결여된 것들과 다름없는 가치를 부여하기 때문입니다.
Quid autem foedius, quid indignius quam comparari veneranda contemptis? Veneranda enim sunt iustitia, pietas, fides, fortitudo, prudentia;
그러나 공경받아야 할 것들이 경멸받아야 할 것들과 비교되는 것보다 더 추악하고 더 격에 맞지 않는 일이 어디 있겠습니까? 공경받아야 할 것들은 정의, 경건, 신의, 용기, 사려 깊음이기 때문입니다.
e contrario vilia sunt, quae saepe contingunt pleniora vilissimis, crus solidum et lacertus et dentes et tororum sanitas firmitasque.
반대로 비천한 것들은, 흔히 가장 비천한 자들에게 더 풍부하게 주어지는 것들이니, 튼튼한 다리와 팔, 이빨, 그리고 근육의 건강함과 강인함입니다.
§92.20Deinde si sapiens, cui corpus molestum est, nec miser habebitur nec beatus, sed in medio relinquetur, vita quoque eius nec adpetenda erit nec fugienda.
다음으로, 육체에 괴로움을 겪는 현자가 불행하다고 여겨지지도 행복하다고 여겨지지도 않고 중간에 남겨진다면, 그의 삶 또한 구해야 할 것도 피해야 할 것도 아니게 될 것입니다.
Quid autem tam absurdum quam sapientis vitam adpetendam non esse? Aut quid tam extra fidem quam esse aliquam vitam nec adpetendam nec fugiendam? Deinde si damna corporis miserum non faciunt, beatum esse patiuntur.
그러나 현자의 삶이 구해야 할 것이 아니라는 것만큼 불합리한 일이 어디 있겠습니까? 혹은 구해야 할 것도 피해야 할 것도 아닌 어떤 삶이 존재한다는 것만큼 상식 밖의 일이 어디 있겠습니까? 다음으로, 만일 육체의 손상이 사람을 불행하게 만들지 않는다면, 그것은 그가 행복하도록 허용하는 것입니다.
Nam quibus potentia non est in peiorem transferendi statum, ne interpellandi quidem optimum.
더 나쁜 상태로 전이시킬 수 있는 힘이 없는 것들은, 최선의 상태를 방해할 힘조차 없기 때문입니다.
§92.21"Frigidum," inquit, "aliquid et calidum novimus, inter utrumque tepidum est;
그가 말합니다. "우리는 차가운 것과 뜨거운 것을 알고 있으며, 둘 사이에는 미지근한 것이 있습니다.
sic aliquis beatus est, aliquis miser, aliquis nec beatus nec miser. "Volo hanc contra nos positam imaginem excutere.
이와 같이 누군가는 행복하고, 누군가는 불행하며, 누군가는 행복하지도 불행하지도 않습니다." 나는 우리에 대항하여 제시된 이 비유를 부수고 싶습니다.
Si tepido illi plus frigidi ingessero, fiet frigidum.
만일 저 미지근한 것에 내가 더 많은 차가움을 부어 넣는다면 차가워질 것입니다.
Si plus calidi adfudero, fiet novissime calidum.
더 많은 뜨거움을 쏟아붓는다면 결국 뜨거움이 될 것입니다.
At huic nec misero nec beato quantumcumque ad miserias adiecero, miser non erit, quemadmodum dicitis;
하지만 당신들이 말하는 대로, 행복하지도 불행하지도 않은 이 사람에게 내가 아무리 많은 불행을 더할지라도 그는 불행해지지 않을 것입니다.
ergo imago ista dissimilis est.
그러므로 그 비유는 서로 다릅니다.
§92.22Deinde trado tibi hominem nec miserum nec beatum.
다음으로, 나는 당신에게 불행하지도 행복하지도 않은 사람을 제시해 보지요.
Huic adicio caecitatem;
그에게 시각 장애를 더해 봅시다.
non fit miser.
그는 불행해지지 않습니다.
Adicio debilitatem;
지체 장애를 더해 봅시다.
non fit miser.
그는 불행해지지 않습니다.
Adicio dolores continuos et graves;
지속적이고 극심한 고통들을 더해 봅시다.
miser non fit.
그는 불행해지지 않습니다.
Quem tam multa mala in miseram vitam non transferunt, ne ex beata quidem educunt.
이토록 많은 악들이 불행한 삶으로 전이시키지 못하는 것은, 행복한 삶으로부터 그를 끌어내지도 못합니다.
§92.23Si non potest, ut dicitis, sapiens ex beato in miserum decidere, non potest in non beatum.
만일 당신들이 말하는 것처럼, 현자가 행복에서 불행으로 떨어질 수 없다면, 행복하지 않은 상태로 떨어질 수도 없습니다.
Quare enim qui labi coepit, alicubi subsistat? Quae res illum non patitur ad imum devolvi, retinet in summo.
왜냐하면 미끄러지기 시작한 자가 어찌 중간에 멈춰 서겠습니까? 그를 바닥까지 굴러떨어지게 하지 않는 것은, 그를 정상에 붙잡아 둡니다.
Quidni non possit beata vita rescindi? Ne remitti quidem potest, et ideo virtus ad illam per se ipsa satis est.
어찌 행복한 삶이 단절될 수 없다고 하지 않겠습니까? 그것은 줄어들 수조차 없으며, 그렇기에 덕은 그 자체로 행복한 삶을 위해 충분합니다.
§92.24"Quid ergo? "inquit, "sapiens non est beatior, qui diutius vixit, quem nullus avocavit dolor, quam ille, qui cum mala fortuna semper luctatus est?" Responde mihi: numquid et melior est et honestior? Si haec non sunt, ne beatior quidem est.
그가 말합니다. "그렇다면, 더 오래 살았고 어떤 고통에도 방해받지 않은 현자가, 언제나 불행한 운명과 투쟁해 온 현자보다 더 행복한 것은 아닙니까?" 내게 대답해 보십시오. 그는 더 훌륭하고 더 고상하기도 합니까? 만일 이것들이 아니라면, 그는 더 행복한 것도 아닙니다.
Rectius vivat oportet, ut beatius vivat;
더 행복하게 살기 위해서는 더 올바르게 살아야 합니다.
si rectius non potest, ne beatius quidem.
더 올바르게 살 수 없다면, 더 행복하게 살 수도 없습니다.
Non intenditur virtus, ergo ne beata quidem vita, quae ex virtute est.
덕은 늘어나지 않으며, 따라서 덕에서 비롯되는 행복한 삶 또한 늘어나지 않습니다.
Virtus enim tantum bonum est, ut istas accessiones minutas non sentiat, brevitatem aevi et dolorem et corporum varias offensiones.
덕은 참으로 위대한 선이기에, 수명의 짧음이나 고통, 육체의 다양한 장애와 같은 미미한 추가물들을 느끼지 못합니다.
Nam voluptas non est digna, ad quam respiciat.
쾌락은 덕이 돌아볼 만한 가치가 없기 때문입니다.
§92.25Quid est in virtute praecipuum? Futuro non indigere nec dies suos computare;
덕에서 무엇이 가장 으뜸입니까? 미래를 필요로 하지 않고 자신의 날들을 계산하지 않는 것입니다.
in quantulo libet tempore bona aeterna consummat.
아무리 짧은 시간일지라도 영원한 선을 완성합니다.
Incredibilia nobis haec videntur et supra humanam naturam excurrentia.
이러한 일들은 우리에게 믿기 힘들고 인간의 본성을 넘어서는 것처럼 보입니다.
Maiestatem enim eius ex nostra inbecillitate metimur et vitiis nostris nomen virtutis inponimus.
우리는 덕의 위엄을 우리 자신의 나약함에서 측정하고, 우리의 약점에 덕이라는 이름을 부여하기 때문입니다.
Quid porro? Non aeque incredibile videtur aliquem in summis cruciatibus positum dicere "beatus sum"? Atqui haec vox in ipsa officina voluptatis audita est.
게다가, 극심한 고통 속에 처한 누군가가 "나는 행복하다"고 말하는 것 또한 똑같이 믿기 힘들게 보이지 않습니까? 하지만 이 말은 다름 아닌 쾌락의 작업장 자체 안에서 들려왔습니다.
"Beatissimum," inquit, "hunc et hunc diem ago" Epicurus, cum illum hinc urinae difficultas torqueret, hinc insanabilis exulcerati dolor ventris.
에피쿠로스는 한편으로는 소변을 보기 힘든 고통에 괴로워하고, 다른 한편으로는 불치에 걸린 위궤양의 고통에 시달리면서, "나는 이날과 저날을 가장 행복하게 보내고 있다"고 말했습니다.
§92.26Quare ergo incredibilia ista sint aput eos, qui virtutem colunt, quom aput eos quoque reperiantur, aput quos voluptas imperavit? Hi quoque degeneres et humillimae mentis aiunt in summis doloribus, in summis calamitatibus sapientem nec miserum futurum nec beatum.
그렇다면 덕을 숭상하는 자들 사이에서 이 일들이 믿기 힘들다 여지는 이유가 무엇입니까, 그것이 쾌락이 지배하던 자들 사이에서도 발견되는데도 말입니다? 이 퇴폐적이고 지극히 비열한 정신을 가진 자들조차도, 극심한 고통 속에서, 극심한 재앙 속에서 현자는 불행하지도 행복하지도 않을 것이라고 말합니다.
Atqui hoc quoque incredibile est, immo incredibiles.
하지만 이것 또한 믿기 힘든 일이며, 오히려 훨씬 더 믿기 힘듭니다.
Non video enim, quomodo non in infimum agatur e fastigio suo deiecta virtus.
덕이 그 꼭대기에서 떨어졌을 때 어떻게 최저점으로 내몰리지 않을 수 있는지 나는 이해할 수 없기 때문입니다.
Aut beatum praestare debet, aut si ab hoc depulsa est, non prohibebit fieri miserum.
덕은 행복을 보장해야 하거나, 혹은 여기서 쫓겨났다면 불행하게 되는 것을 막지 못할 것입니다.
Stans non potest mitti; aut vincatur oportet aut vincat.
서 있는 덕은 방치될 수 없으니, 굴복당하거나 혹은 승리해야만 합니다.