§90.31"Anacharsis," inquit, "invenit rotam figuli, cuius circuitu vasa formantur. "Deinde quia apud Homerum invenitur figuli rota, malunt videri versus falsos esse quam fabulam.
“‘아나카르시스가’ 그는 말하네, ‘옹기장이의 물레를 발명했으니, 그 회전에 의해 그릇들이 형상화된다네’라고.” 이어서 호메로스에게서 옹기장이의 물레가 발견되기 때문에, 그들은 그 이야기가 거짓으로 여겨지기보다는 그 시행들이 가짜인 것으로 여겨지는 쪽을 선호하네.
Ego nec Anacharsim auctorem huius rei fuisse contendo et, si fuit, sapiens quidem hoc invenit, sed non tamquam sapiens, sicut multa sapientes faciunt, qua homines sunt, non qua sapientes.
나는 아나카르시스가 이 일의 창시자였다고 주장하지도 않으며, 설령 그가 그랬다 하더라도, 현자가 참으로 이것을 발명했으나 현자로서 발명한 것은 아니라네. 이는 현자들이 인간인 한에서 행하는 것이지, 현자인 한에서 행하는 것이 아닌 많은 일들과 마찬가지라네.
Puta velocissimum esse sapientem;
현자가 매우 신속하다고 가정해 보게.
cursu omnes anteibit, qua velox est, non qua sapiens.
그는 달리기에서 모든 이를 앞설 것이나, 이는 그가 신속한 한에서이지 현자인 한에서가 아니라네.
Cuperem Posidonio aliquem vitrearium ostendere, qui spiritu vitrum in habitus plurimos format, qui vix diligenti manu effingerentur.
나는 포세이도니우스에게, 입김으로 유리를 아주 많은 형태로 성형하는 어떤 유리 장인을 보여주고 싶구려. 그 형태들은 공들인 손길로도 거의 만들어내기 어려운 것들이라네.
Haec inventa sunt, postquam sapientiam invenire desîmus.
이것들은 우리가 지혜를 발견하기를 그친 후에 발명되었다네.
known in preMycenean times, and was a very ancient invention to the oldest Epic poets. "Seneca is right.
“미케네 이전 시대에 알려져 있었으며, 가장 오래된 서사시인들에게도 매우 고대의 발명품이었다.” 세네카가 옳다.
§90.32"Democritus," inquit, "invenisse dicitur fornicem, ut lapidum curvatura paulatim inclinatorum medio saxo alligaretur.
“‘데모크리토스가’ 그는 말하네, ‘아치를 발명했다고 전해지니, 서서히 기울어진 돌들의 만곡이 중간의 돌에 의해 묶이도록 하기 위함이라네’라고.” 나는 이것이 거짓이라고 말하겠네.
"Hoc dicam falsum esse; necesse est enim ante Democritum et pontes et portas fuisse, quarum fere summa curvantur.
데모크리토스 이전에도 다리와 문이 존재했음이 틀림없고, 그것들의 윗부분은 대개 만곡되어 있기 때문이네.
§90.33Excidit porro vobis eundem Democritum invenisse, quemadmodum ebur molliretur, quemadmodum decoctus calculus in zmaragdum converteretur, qua hodieque coctum inventi lapides in hoc utiles colorantur.
더욱이 같은 데모크리토스가 어떻게 상아가 부드러워지는지, 어떻게 삶은 자갈이 에메랄드로 변하는지 발명했다는 사실을 그대들은 잊었는가? 오늘날에도 이 목적에 유용한 것으로 발견된 돌들이 삶아짐으로써 그렇게 채색된다네.
Ista sapiens licet invenerit, non qua sapiens erat, invenit;
이러한 것들을 설령 현자가 발명했다 하더라도, 현자인 한에서 발명한 것은 아니라네.
multa enim facit, quae ab inprudentissimis aut aeque fieri videmus aut peritius atque exercitatius.
왜냐하면 그는 가장 무지한 이들에 의해서도 동등하게 행해지거나 혹은 더 숙련되고 단련된 방식으로 행해지는 것을 우리가 보게 되는 많은 일들을 행하기 때문이네.
§90.34Quid sapiens investigaverit, quid in lucem protraxerit, quaeris? Primum verum naturamque, quam non ut cetera animalia oculis secutus est tardis ad divina.
현자가 무엇을 탐구하고 무엇을 세상에 드러냈는지 그대는 묻는가? 첫째는 진리와 자연이니, 그는 그것을 신적인 것들에 대해 무딘 눈을 가진 여타의 동물들처럼 추구하지 않았다네.
Deinde vitae legem, quam ad universa derexit, nec nosse tantum sed sequi deos docuit et accidentia non aliter excipere quam imperata.
둘째는 삶의 법칙이니, 그는 그것을 만물에 맞추어 조정했으며, 신들을 단지 아는 것뿐만 아니라 따르도록 가르쳤고, 닥쳐오는 일들을 다름 아닌 명령으로서 받아들이도록 가르쳤다네.
Vetuit parere opinionibus falsis et quanti quidque esset, vera aestimatione perpendit.
그는 거짓된 의견에 복종하는 것을 금했으며, 각각의 것이 얼마나 가치 있는지 참된 평가를 통해 가늠했다네.
Damnavit mixtas paenitentia voluptates et bona semper placitum laudavit et palam fecit felicissimum esse cui felicitate non opus est, potentissimum esse qui se habet in potestate.
그는 후회가 섞인 쾌락을 규탄했고 항상 만족을 주는 선을 찬양했으며, 행복을 필요로 하지 않는 이가 가장 행복하고 자신을 통제 하에 두는 이가 가장 강력함을 명백히 드러냈다네.
§90.35Non de ea philosophia loquor, quae civem extra patriam posuit, extra mundum deos, quae virtutem donavit voluptati, sed de illa, quae nullum bonum putat nisi quod honestum est, quae nec hominis nec fortunae muneribus deleniri potest, cuius hoc pretium est, non posse pretio capi.
나는 시민을 조국 밖에 두고 신들을 세계 밖에 두었으며 미덕을 쾌락에 헌납한 저 철학에 대해 말하는 것이 아니라, 고결한 것 외에는 아무것도 선으로 여기지 않고, 인간이나 운명의 선물로도 달랠 수 없으며, 어떤 대가로도 매수될 수 없다는 점이 바로 그 가치인 저 철학에 대해 말하는 것이라네.
Hanc philosophiam fuisse illo rudi saeculo, quo adhuc artificia deerant et ipso usu discebantur utilia, non credo.
이 철학이 아직 기술들이 결여되어 있었고 사용 자체를 통해 유용한 것들이 학습되던 저 미개한 시대에 존재했다고 나는 믿지 않는다네.
§90.36Secutast fortunata tempora,cum in medio iacerent beneficia naturae promiscue utenda, antequam avaritia atque luxuria dissociavere mortales et ad rapinam ex consortio discurrere.
그것은 자연의 은혜가 공동으로 사용되도록 한가운데 놓여 있던 저 행복한 시대에 뒤이어 나타났으니, 탐욕과 사치가 필멸자들을 분열시키고 공동체에서 약탈로 흩어지게 하기 전의 일이라네.
Non erant illi sapientes viri, etiam si faciebant facienda sapientibus.
그들은 현자가 아니었네, 설령 현자들이 해야 할 일들을 행하고 있었다 하더라도 말이네.
§90.37Statum quidem generis humani non alium quisquam suspexerit magis, nec si cui permittat deus terrena formare et dare gentibus mores, aliud probaverit quam quod apud illos fuisse memoratur, apud quos Nulli subigebant arva coloni, Ne signare quidem aut partiri limite campum Fas erat; in medium quaerebant, ipsaque tellus Omnia liberius nullo poscente ferebat.
참으로 인류의 어떤 다른 상태를 이보다 더 우러러볼 이는 없을 것이며, 만약 신이 누군가에게 지상의 것들을 형성하고 민족들에게 풍습을 부여하도록 허락한다 하더라도, 그 사람들 사이에 존재했다고 전해지는 것 외에 다른 것을 승인하지는 않을 것이라네. 그들 사이에서는, 어떤 농부도 밭을 일구지 않았고, 경계선으로 들판을 표시하거나 분할하는 것조차 허용되지 않았다네. 그들은 공동을 위해 구했으며, 대지 자체가 요구하는 이 없어도 모든 것을 더 아낌없이 내놓았다네.
§90.38Quid hominum illo genere felicius? In commune rerum natura fruebantur;
저 인류보다 더 행복한 이들이 어디 있겠는가? 그들은 자연을 공유하며 누렸다네.
sufficiebat illa ut parens ita tutela omnium, haec erat publicarum opum secura possessio.
자연은 어머니로서 또한 모든 이의 보호자로서 충분했으니, 이것이 공동의 부에 대한 안심할 수 있는 소유였다네.
Quidni ego illud locupletissimum mortalium genus dixerim, in quo pauperem invenire non posses?
Inrupit in res optime positas avaritia et, dum seducere aliquid cupit atque in suum vertere, omnia fecit aliena et in angustum se ex inmenso redegit.
그 속에서 가난한 이를 찾아볼 수 없었던 저 필멸자들을 내가 가장 부유한 인류라 부르지 않을 이유가 어디 있겠는가? 가장 훌륭하게 배치되어 있던 상태 속에 탐욕이 침입했다네. 그리고 무언가를 떼어내어 자신의 것으로 바꾸기를 갈망하는 동안, 모든 것을 남의 것으로 만들어 버렸고 무한함에서 비좁은 상태로 자신을 빠뜨렸다네.
Avaritia paupertatem intulit et multa concupiscendo omnia amisit.
탐욕은 가난을 초래했고, 많은 것을 탐함으로써 모든 것을 잃었다네.