§88.37Quid? Quod ista liberalium artium consectatio molestos, verbosos, intempestivos, sibi placentes facit et ideo non discentes necessaria, quia supervacua didicerunt.
다음은 어떠한가? 즉, 저 자유학예에 대한 갈망이 사람들을 번거롭고, 말수가 많고, 때를 얻지 못하고, 자만하는 자들로 만들며, 그리하여 불필요한 것들을 배웠기 때문에 필요한 것들을 배우지 못하게 만든다는 사실 말이네.
Quattuor milia librorum Didymus grammaticus scripsit.
문법학자 디디모스는 사천 권의 책을 썼네.
Misererer, si tam multa supervacua legisset.
그가 만약 그토록 많은 쓸모없는 것들을 읽기만 했더라도 나는 그를 동정했을 것이네.
In his libris de patria Homeri quaeritur, in his de Aeneae matre vera, in his libidinosior Anacreon an ebriosior vixerit, in his an Sappho publica fuerit, et alia, quae erant dediscenda, si scires.
이 책들 속에서는 호메로스의 고향에 대해 탐구되고, 이 안에서 에네아스의 진짜 어머니에 대해, 이 안에서 아나크레온이 더 음탕하게 살았는지 아니면 더 술에 취해 살았는지에 대해, 이 안에서 사포가 공창이었는지에 대해, 그리고 알았더라면 마땅히 잊어버려야 했을 다른 것들에 대해 탐구되고 있네.
§88.38I nunc et longam esse vitam nega.
자, 이제 가서 인생이 길다는 것을 부정해 보게(인생이 짧다고 불평해 보게).
Sed ad nostros quoque cum perveneris, ostendam multa securibus reddenda.
하지만 우리 학자들의 처지에 이르렀을 때에도, 나는 도끼로 찍어내야 할 많은 것들이 있음을 보여주겠네.
Magno impendio temporum, magna alienarum aurium molestia laudatio haec constat: O hominem litteratum! Simus hoc titulo rusticiore contenti: O virum bonum! §88.39Itane est? Annales evolvam omnium gentium et quis primus carmina scripserit quaeram? Quantum temporis inter Orphea intersit et Homerum, cum fastos non habeam, computabo? Et Aristarchi ineptias, quibus aliena carmina conpunxit, recognoscam et aetatem in syllabis conteram? Itane in geometriae pulvere haerebo? Adeo mihi praeceptum illud salutare excidit: "Tempori parce"? Haec sciam? Et quid ignorem?
많은 시간의 낭비와 타인의 귀를 심하게 괴롭힌 대가로 이 찬사가 성립되네. "오, 교양 있는 사람이여!" 우리는 이보다 더 투박한 칭호로 만족하세. "오, 선한 사람이여!" 정녕 그러한가? 내가 모든 민족의 연대기를 뒤적이며 누가 처음으로 시를 썼는지 탐구해야 하겠는가? 내가 달력도 가지고 있지 않은데, 오르페우스와 호메로스 사이에 얼마만큼의 시간이 걸쳐 있는지 계산해야 하겠는가? 그리고 아리스타르코스가 남의 시에 위작 표시를 남긴 그 어리석은 짓들을 재검토하며 음절에 일생을 허비해야 하겠는가? 정녕 내가 기하학의 모래판에 매달려 있어야 하겠는가? 내게서 "시간을 아끼라"는 저 유익한 가르침이 그토록 철저히 잊혔단 말인가? 내가 이것들을 알아야 한단 말인가? 그렇다면 내가 무엇을 알지 못해야 한단 말인가?
§88.40Apion grammaticus, qui sub C. Caesare tota circulatus est Graecia et in nomen Homeri ab omnibus civitatibus adoptatus, aiebat Homerum utraque materia consummata, et Odyssia et Iliade, principium adiecisse operi suo, quo bellum Troianum complexus est.
가이우스 카이사르 치하에서 그리스 전역을 순회하며 모든 도시들로부터 호메로스의 이름으로 환대를 받았던 문법학자 아피온은, 호메로스가 두 주제인 《오디세이아》와 《일리아스》를 모두 완성한 뒤에 트로이아 전쟁을 포괄하는 자신의 저작에 도입부를 덧붙였다고 말하곤 했네.
Huius rei argumentum adferebat, quod duas litteras in primo versu posuisset ex industria librorum suorum numerum continentes.
그는 이 일의 증거로, 호메로스가 첫 번째 시행에 자신의 저작 권수를 담고 있는 두 글자를 의도적으로 배치했다는 점을 제시했네.
§88.41Talia sciat oportet, qui multa vult scire, non cogitare, quantum temporis tibi auferat mala valetudo, quantum occupatio publica, quantum occupatio privata, quantum occupatio cotidiana, quantum somnus.
많은 것을 알고자 하는 사람은 이러한 것들을 알아야만 하며, 질병이 자네에게서 얼마나 많은 시간을 빼앗아 가는지, 공무가 얼마나, 사적인 일이 얼마나, 일상의 잡무가 얼마나, 수면이 얼마나 빼앗아 가는지 생각하지 않는 법이네.
Metire aetatem tuam;
자네의 일생을 측정해 보게.
tam multa non capit.
그토록 많은 것을 담을 수 없네.
§88.42De liberalibus studiis loquor; philosophi quantum habent supervacui, quantum ab usu recedentis! Ipsi quoque ad syllabarum distinctiones et coniunctionum ac praepositionum proprietates descenderunt et invidere grammaticis, invidere geometris.
내가 자유학예에 대해 말하고 있지만, 철학자들 또한 얼마나 많은 쓸모없는 것들, 실용에서 벗어난 것들을 지니고 있는지 보게나! 그들 자신 역시 음절의 구분이나 접속사와 전치사의 고유한 성질로 전락하여 문법학자들을 시기하고 기하학자들을 시기했네.
Quicquid in illorum artibus supervacuum erat, transtulere in suam.
그들의 기술 속에 있던 쓸모없는 것이면 무엇이든 자신들의 학문으로 옮겨왔네.
Sic effectum est, ut diligentius loqui scirent quam vivere.
그리하여 그들은 사는 법보다 더 치밀하게 말하는 법을 알게 되었네.
§88.43Audi, quantum mali faciat nimia subtilitas et quam infesta veritati sit.
과도한 정밀함이 얼마나 큰 해악을 끼치고 진리에 얼마나 적대적인지 들어보게나.
Protagoras ait de omni re in utramque partem disputari posse ex aequo et de hac ipsa, an omnis res in utramque partem disputabilis sit.
프로타고라스는 모든 사안에 대해 양방향으로 동등하게 토론하는 것이 가능하며, 모든 사안이 양방향으로 토론 가능한가라는 바로 이 사안 자체에 대해서도 그러하다고 말하네.
Nausiphanes ait ex his, quae videntur esse, nihil magis esse quam non esse.
나우시파네스는 존재해 보이는 것들 중에서 존재하는 것이 존재하지 않는 것보다 더 확실하다고 볼 수 없다고 말하네.
§88.44Parmenides ait ex his, quae videntur, nihil esse uno excepto universo.
파르메니데스는 보이는 것들 중에서 유일한 우주(일자)를 제외하고는 아무것도 존재하지 않는다고 말하네.
Zenon Eleates omnia negotia de negotio deiecit: ait nihil esse.
엘레아의 제논은 모든 일거리를 일거리에서 몰아내 버렸네. 그는 아무것도 존재하지 않는다고 말하지.
Circa eadem fere Pyrrhonei versantur et Megarici et Eretrici et Academici, qui novam induxerunt scientiam, nihil scire.
거의 동일한 문제 주변을 피론파와 메가라파, 에레트리아파, 그리고 아무것도 모른다는 새로운 학문을 도입한 아카데메이아파가 맴돌고 있네.
§88.45Haec omnia in illum supervacuum studiorum liberalium gregem coice;
이 모든 것들을 저 쓸모없는 자유학예의 무리 속으로 던져버리게.
illi mihi non profuturam scientiam tradunt, hi spem omnis scientiae eripiunt.
전자는 나에게 아무런 보탬이 되지 않을 지식을 전수하고, 후자는 모든 지식의 희망을 빼앗아 가네.
Satius est supervacua scire quam nihil.
쓸모없는 것을 아는 편이 아무것도 모르는 것보다는 낫네(전자는 그렇게 말할지 모르네).
Illi non praeferunt lumen, per quod acies derigatur ad verum; hi oculos mihi effodiunt.
전자는 진리로 시선이 향하게 할 빛을 우리 앞에 비추어 주지 않지만, 후자는 내 눈을 뽑아 버리네.
Si Protagorae credo, nihil in rerum natura est nisi dubium; si Nausiphani, hoc unum certum est, nihil esse certi; si Parmenidi, nihil est praeter unum; si Zenoni, ne unum quidem.
내가 프로타고라스를 믿는다면 자연 속에는 의심스러운 것 외에는 아무것도 없고, 나우시파네스를 믿는다면 확실한 것은 아무것도 없다는 바로 이 한 가지만이 확실하며, 파르메니데스를 믿는다면 일자 외에는 아무것도 없고, 제논을 믿는다면 일자조차도 없네.
§88.46Quid ergo nos sumus? Quid ista, quae nos circumstant, aiunt, sustinent? Tota rerum natura umbra est aut inanis aut fallax.
그렇다면 우리는 무엇인가? 우리를 둘러싸고 있는 저것들은 무엇을 말하며 무엇을 지탱하는가? 자연의 전체는 텅 비어 있거나 기만적인 그림자일 뿐이네.
Non facile dixerim, utris magis irascar, illis, qui nos nihil scire voluerunt, an illis, qui ne hoc quidem nobis reliquerunt, nihil scire.
우리가 아무것도 모른다고 주장한 자들과, 우리에게 '아무것도 모른다'는 것마저 남겨두지 않은 자들 중 누구에게 더 화를 내야 할지 쉽게 말할 수 없구려.
VALE.
건강하게 지내시게.