§83.19Nunc quoque non est minor, sed brevior.
이제 그것 역시 광기보다 작지 않으나, 다만 그 기간이 더 짧을 뿐이네.
Refer Alexandri Macedonis exemplum, qui Clitum, carissimum sibi ac fidelissimum, inter epulas transfodit et intellecto facinore mori voluit, certe debuit.
연회 중에 자신에게 가장 소중하고 충실했던 클레이투스를 찔러 죽이고, 자신의 범행을 깨달은 후 스스로 죽기를 원했던, 그리고 확실히 죽었어야 마땅했던 마케도니아인 알렉산드로스의 예를 들어보게나.
Omne vitium ebrietas et incendit et detegit, obstantem malis conatibus verecundiam removet.
만취는 모든 악덕을 불붙이고 폭로하며, 나쁜 시도를 가로막고 있는 수치심을 제거해 버린다네.
Plures enim pudore peccandi quam bona voluntate prohibitis abstinent.
참으로 더 많은 이들이 선한 의지보다는 죄를 짓는 것에 대한 부끄러움 때문에 금지된 일들을 멀리하기 때문일세.
§83.20Ubi possedit animum nimia vis vini, quicquid mali latebat, emergit.
과도한 술의 힘이 마음을 지배할 때, 숨어 있던 모든 악이 떠오른다네.
Non facit ebrietas vitia, sed protrahit;
만취는 악덕을 만들어내는 것이 아니라 그것을 끌어낼 뿐이네.
tunc libidinosus ne cubiculum quidem expectat, sed cupiditatibus suis quantum petierunt sine dilatione permittit;
그때 색을 밝히는 자는 침실조차 기다리지 않고, 자신의 욕망이 요구하는 대로 지체 없이 허용해 버리네.
tunc inpudicus morbum profitetur ac publicat;
그때 뻔뻔스러운 자는 자신의 병을 공언하고 공개하네.
tunc petulans non linguam, non manum continet.
그때 난폭한 자는 혀도 손도 억제하지 못하네.
Crescit insolenti superbia, crudelitas saevo, malignitas livido.
거만함은 오만한 자에게서, 잔인함은 잔혹한 자에게서, 악의는 시기심 가득한 자에게서 자라난다네.
§83.21Omne vitium laxatur et prodit.
모든 악덕이 풀려나 밖으로 나온다네.
Adice illam ignorationem sui, dubia et parum explanata verba, incertos oculos, gradum errantem, vertiginem capitis, tecta ipsa mobilia velut aliquo turbine circumagente totam domum, stomachi tormenta, cum effervescit merum ac viscera ipsa distendit.
저 자아의 상실, 모호하고 충분히 설명되지 않는 말들, 불안정한 눈빛, 비틀거리는 걸음걸이, 머리의 현기증, 마치 어떤 회오리바람이 집 전체를 돌리는 것처럼 지붕 자체가 움직이는 듯한 현상, 순수한 술이 끓어올라 내장 자체를 팽창시킬 때의 위장의 고통을 보태어 보게나.
Tunc tamen utcumque tolerabile est, dum illi vis sua est;
그러나 그때는 술이 아직 그 자체의 힘을 가지고 있는 동안이므로 어떻게든 참을 만하네.
quid, cum somno vitiatur et quae ebrietas fuit, cruditas facta est?
하지만 그것이 잠에 의해 상해를 입고 만취였던 것이 소화불량이 되었을 때는 어떠하겠는가?
§83.22Cogita, quas clades ediderit publica ebrietas;
집단적인 만취가 얼마나 많은 참상을 낳았는지 생각해 보게나.
haec acerrimas gentes bellicosasque hostibus tradidit, haec multorum annorum pertinaci bello defensa moenia patefecit, haec contumacissimos et iugum recusantes in alienum egit arbitrium, haec invictos acie mero domuit.
이것이 가장 용맹하고 호전적인 민족들을 적의 손에 넘겨주었고, 이것이 다년간의 끈질긴 전쟁으로 지켜진 성벽을 열어젖혔으며, 이것이 가장 완고하고 멍에를 거부하는 자들을 타인의 지배 아래로 몰아넣었고, 이것이 전쟁터에서 무적이었던 자들을 순수한 술로 정복했다네.
§83.23Alexandrum, cuius modo feci mentionem, tot itinera, tot proelia, tot hiemes, per quas victa temporum locorumque difficultate transierat, tot flumina ex ignoto cadentia, tot maria tutum dimiserunt;
내가 방금 언급했던 알렉산드로스는, 시간과 장소의 난관을 극복하고 헤쳐나갔던 그 많은 행군, 그 많은 전투, 그 많은 겨울, 미지의 세계에서 흘러내리는 그 많은 강들, 그 많은 바다들이 그를 무사히 돌려보내 주었네.
intemperantia Iubendi et ille Herculaneus ac fatalis scyphus condidit.
그러나 지배하는 것에 대한 무절제와 저 헤라클레스의 치명적인 대잔이 그를 매장해 버렸다네.
§83.24Quae gloria est capere multum? Cum penes te palma fuerit et propinationes tuas strati somno ac vomitantes recusaverint, cum superstes toti convivio fueris, cum omnes viceris virtute magnifica et nemo vini tam capax fuerit, vincens a dolio.
많이 담을 수 있다는 것에 무슨 영예가 있겠는가? 승리의 영광이 자네 손에 있고, 잠에 쓰러져 구토하는 이들이 자네의 권주를 거부하며, 자네가 연회 전체의 생존자가 되고, 자네가 훌륭한 능력으로 모든 이를 이겨서 아무도 자네만큼 술을 담아내지 못했다 하더라도, 자네는 결국 술통에 의해 패배한 것일세.
§83.25M. Antonium, magnum virum et ingenii nobilis, quae alia res perdidit et in externos mores ac vitia non Romana traiecit quam ebrietas nec minor vino Cleopatrae amor? Haec illum res hostem rei publicae, haec hostibus suis imparem reddidit;
위대한 인물이자 고결한 재능의 소유자였던 마르쿠스 안토니우스를, 만취와 술에 못지않았던 클레오파트라에 대한 사랑 외에 무엇이 파멸시키고 이방의 풍습과 로마인답지 않은 악덕으로 넘겨버렸겠는가? 이 일이 그를 국가의 적대자로 만들었고, 이 일이 그를 자신의 적들 앞에서 무력하게 만들었네.
haec crudelem fecit, cum capita principum civitatis cenanti referrentur, cum inter apparatissimas epulas luxusque regales ora ac manus proscriptorum recognosceret, cum vino gravis sitiret tamen sanguinem.
이 일이 그를 잔인하게 만들었으니, 그가 식사를 할 때 국가 지도자들의 머리가 전해져 오고, 매우 화려한 연회와 왕실의 사치 속에서 프로스크립티오의 얼굴과 손을 그가 식별하고 있었으며, 술에 취해 머리가 무거우면서도 여전히 피를 갈망하고 있을 때 그러했네.
Intolerabile erat, quod ebrius fiebat, cum haec faceret;
그가 이런 일들을 행할 때 취해 있었다는 것은 용납할 수 없는 일이었네.
quanto intolerabilius, quod haec in ipsa ebrietate faciebat!
그가 이러한 일들을 바로 그 만취 상태 자체 속에서 행했다는 것은 얼마나 더욱 용납할 수 없는 일인가!
§83.26Fere vinolentiam crudelitas sequitur;
대개 술을 좋아하는 성향 뒤에는 잔인함이 따른다네.
vitiatur enim exasperaturque sanitas mentis.
정신의 건강함이 손상되고 거칠어지기 때문일세.
Ut querulos difficilesque faciunt diutini morbi et ad minimam rabidos offensionem, ita ebrietates continuae efferant animos.
만성 질환이 사람을 불평 많고 까다롭게 만들며 사소한 거슬림에도 광포하게 만드는 것처럼, 지속적인 만취는 마음을 야수처럼 거칠게 만든다네.
Nam eum saepe apud se non sint, consuetudo insaniae durat et vitia vino concepta etiam sine illo valent.
그들은 자주 정신이 나가 있기 때문에 광기의 습관이 지속되고, 술로 인해 생긴 악덕은 술이 없을 때도 힘을 발휘하게 된다네.
§83.27Dic ergo, quare sapiens non debeat ebrius fieri.
그러니 지혜로운 자가 왜 취해서는 안 되는지 말해 보게나.
Deformitatem rei et inportunitatem ostende rebus, non verbis.
그 일의 볼품없음과 부적절함을 말이 아니라 사실로써 보여주게나.
Quod facillimum est, proba istas, quae voluptates vocantur, ubi transcenderant modum, poenas esse.
가장 쉬운 일로서, 쾌락이라 불리는 저것들이 한도를 넘어섰을 때는 형벌이 된다는 것을 증명하게나.
Nam si illud argumentaberis, sapientem multo vino inebriari et retinere rectum tenorem, etiam si temulentus sit; licet colligas nec veneno poto moriturum nec sopore sumpto dormiturum nec elleboro accepto, quicquid in visceribus haerebit, eiecturum deiecturumque. Sed si temptantur pedes, widely used by the ancients.
참으로 만약 자네가 지혜로운 자는 많은 술에 취하더라도, 비록 술에 취해 있을지라도 올바른 방향을 유지한다고 논증하려 든다면, 독을 마셔도 죽지 않을 것이며, 최면제를 복용해도 잠들지 않을 것이며, 헬레보루스를 복용하더라도(이는 고대인들에게 널리 쓰였고 정신 착란 증세에도 적용되었다.
It was also applied in cases of mental derangement. The native Latin term is veratrum.
본래 라틴어 명칭은 veratrum이다) 내장에 걸려 있는 것을 토해내거나 배설하지 않을 것이라고 결론지어도 무방하기 때문일세.
lingua non constat, quid est, quare illum existimes in parte sobrium esse, in parte ebrium? VALE.
하지만 만약 발이 비틀거리고 혀가 마음대로 되지 않는다면, 무슨 이유로 그가 부분적으로는 맨정신이고 부분적으로는 취해 있다고 생각하는가? 부디 건강하게 지내게나.