§83.11Huic autem neminem commissurum arcana, quae per vinum eloqui possit.
"그러나 이러한 자에게는 술 기운에 털어놓을 수 있는 비밀을 아무도 맡기지 않을 것이다"라고 (포세이도니우스는 말하네).
Quod est falsum.
이것은 거짓이네.
Prima enim illa interrogatio conplectitur eum, qui est ebrius, non eum, qui futurus est.
왜냐하면 저 첫 번째 질문은 현재 취해 있는 자를 포괄하는 것이지, 장차 취하게 될 자를 포괄하는 것이 아니기 때문이네.
Plurimum enim interesse concedes et inter ebrium et ebriosum.
자네도 취해 있는 자와 술고래 사이에는 아주 큰 차이가 있음을 인정할 것이네.
Potest et qui ebrius est, tunc primum esse nec habere hoc vitium, et qui ebriosus est, saepe extra ebrietatem esse.
취해 있는 자도 그때 처음 취한 것일 수 있고 이러한 악덕을 가지고 있지 않을 수 있으며, 술고래도 자주 취하지 않은 상태에 있을 수 있네.
Itaque id intellego, quod significari verbo isto solet, praesertim cum ab homine diligentiam professo ponatur et verba examinante.
따라서 나는 그 단어로 보통 의미되는 바로 이해하네. 특히 엄밀함을 자처하고 언어를 음미하는 인물에 의해 제시된 것이라면 더더욱 그렇네.
Adice nunc quod, si hoc intellexit Zenon et nos intellegere voluit, ambiguitate verbi quaesiit locum fraudi, quod faciendum non est, ubi veritas quaeritur.
여기에 덧붙이자면, 만약 제논이 이를 뜻했고 우리도 그렇게 이해하기를 원했다면, 그는 단어의 모호함을 통해 기만의 여지를 구한 셈인데, 진리를 구하는 자리에서 그런 일이 행해져서는 안 되네.
§83.12Sed sane hoc senserit; quod sequitur, falsum est, ei qui soleat ebrius fieri, non committi sermonem secretum.
그러나 설령 그가 참으로 그렇게 생각했다 하더라도, 다음에 이어지는 생각, 즉 습관적으로 취하는 자에게는 비밀스러운 대화가 맡겨지지 않는다는 것은 거짓이네.
Cogita enim, quam multis militibus non semper sobriis et imperator et tribunus et centurio tacenda mandaverint.
항상 맨정신은 아닌 아주 많은 군사들에게 사령관과 호민관과 백인대장이 비밀에 붙여야 할 일들을 맡겼다는 점을 생각해 보게나.
De illa C. Caesaris caede, illius dico, qui superata Pompeio rem publicam tenuit, tam creditum est Tillio Cimbro quam C Cassio.
저 가이우스 카이사르의 암살, 즉 폼페이우스를 꺾고 공화국을 장악한 바로 그 인물의 암살에 관해, 틸리우스 킴베르는 가이우스 카시우스만큼이나 신뢰를 받았네.
Cassius tota vita aquam bibit, Tillius Cimber et nimius erat in vino et scordalus.
카시우스는 평생 물만 마셨으나, 틸리우스 킴베르는 술을 과하게 마셨고 싸우기 좋아하는 자였네.
In hanc rem locutus est ipse: "ego," inquit, "quemquam feram, qui vinum ferre non possum?"
이 일에 대해 그 자신은 이렇게 말했네. "술을 감당하지 못하는 내가, 어찌 다른 누구를 감당하겠는가?"라고 말이네.
§83.13Sibi quisque nunc nominet eos, quibus scit et vinum male credi et sermonem bene, unum tamen exemplum, quod occurrit mihi, referam, ne intercedat Instruenda est enim vita exemplis inlustribus.
이제 저마다 술을 맡기기에는 의심스럽지만 비밀을 맡기기에는 적합하다고 생각되는 자들의 이름을 마음속으로 불러보게나. 하지만 내게 떠오르는 한 가지 예를 잊혀지지 않도록 언급하겠네. 인생은 훌륭한 예증들로 가르침을 얻어야 하기 때문이네.
Non semper confugiamus ad vetera.
우리가 언제나 옛날 사례로만 도망치지는 마세나.
§83.14L. Piso, urbis custos, ebrius ex quo semel factus est, fuit.
도시의 경비관이었던 루키우스 피소는 한 번 취한 이래로 늘 취해 있었네.
Maiorem noctis partem in convivio exigebat; usque in horam fere sextam dormiebat; hoc eius erat matutinum.
그는 밤의 대부분을 연회에서 보냈고 거의 제6시까지 잤는데, 이것이 그의 아침 업무 시작이었네.
Officium tamen suum, quo tutela urbis continebatur, diligentissime administravit.
그럼에도 그는 도시의 수호를 포함하는 자신의 임무를 아주 성실하게 수행했네.
Huic et divus Augustus dedit secreta mandata, cum illum praeponeret Thraciae, quam perdomuit, et Tiberius proficiscens in Campaniam, cum multa in urbe et suspecta relinqueret et invisa.
이 사람에게 신격 아우구스투스도 그가 완전히 진압한 트라키아를 맡길 때 비밀 명령을 내렸고, 티베리우스도 캄파니아로 떠나면서 도시에 의심스럽고 혐오스러운 일들을 많이 남겨두고 갈 때 그러했네.
§83.15Puto, quia illi bene cesserat Pisonis ebrietas, postea Cossum fecit urbis praefectum, virum gravem, moderatum, sed mersum et vino madentem, adeo ut ex senatu aliquando, in quem e convivio venerat, obpressus inexcitabili somno tolleretur.
내 생각에, 피소의 만취가 그에게 잘 대처되었기 때문에, 나중에 그는 코수스를 도시 장관으로 삼았을 것이네. 그는 장중하고 절제 있는 인물이었지만 술에 빠져 있고 젖어 있어서, 연회에서 곧장 참석한 원호원에서 도저히 깨울 수 없는 깊은 잠에 빠져 실려 나가는 일조차 있었네.
Huic tamen Tiberius multa sua manu scripsit, quae committenda ne ministris quidem suis iudicabat.
그럼에도 티베리우스는 그에게, 자기가 부리는 신하들에게조차 맡겨서는 안 된다고 판단한 많은 일들을 친필로 써서 보냈네.
Nullum Cosso aut privatum secretum aut publicum elapsum est.
코수스에게서는 사적인 비밀이든 공적인 비밀이든 어떤 것도 새어나가지 않았네.
§83.16Itaque declamationes istas de medio removeamus: "Non est animus in sua potestate ebrietate devinctus.
그러므로 저 상투적인 웅변술들을 우리 가운데서 치워버리세나. "만취에 결박된 마음은 제정신이 아니다.
Quemadmodum musto dolia ipsa rumpuntur et omne, quod in imo iacet, in summam partem vis caloris eiectat; sic vino exaestuante, quicquid in imo iacet abditum, effertur et prodit in medium.
마치 햇포도주에 의해 오크통 자체가 터지고, 열의 힘이 가장 밑바닥에 누워 있는 모든 것을 가장 윗부분으로 뿜어내는 것처럼, 술이 끓어오를 때 밑바닥에 숨겨져 누워 있는 것은 무엇이든 밖으로 나와 세상에 드러난다.
Onerati mero quemadmodum non continent cibum vino redundante, ita ne secretum quidem.
순수한 술에 짓눌린 자들은 술이 넘쳐흐를 때 음식물을 담아두지 못하듯 비밀 또한 담아두지 못한다.
Quod suum alienumque est, pariter effundunt. "
자신과 남의 것을 똑같이 쏟아부어 버린다"라는 웅변들을 말이네.
§83.17Sed quamvis hoc soleat accidere, ita et illud solet, ut cum iis, quos sciamus libentius bibere, de rebus necessariis deliberemus.
그러나 비록 이러한 일이 흔히 일어나기는 하지만, 우리가 즐겨 술을 마신다고 알고 있는 자들과 필수적인 일들에 관해 숙의한다는 것 또한 마찬가지로 흔히 일어나는 일일세.
Falsum ergo est hoc, quod patrocinii loco ponitur, ei qui soleat ebrius fieri, non dari tacitum.
그러므로 변호랍시고 제시된 "습관적으로 취하는 자에게는 비밀이 주어지지 않는다"는 생각은 거짓이네.
Quanto satius est aperte accusare ebrietatem et vitia eius exponere, quae etiam tolerabilis homo vitaverit, nedum perfectus ac sapiens, cui satis est sitim extinguere, qui, etiam si quando hortata est hilaritas aliena causa producta longius, tamen citra ebrietatem resistit.
만취를 공공연히 비난하고 그것의 악덕을 폭로하는 것이 얼마나 더 나은 일인가! 그런 악덕은 평범한 사람이라도 피할 것이며, 완벽하고 지혜로운 자라면 말할 것도 없네. 지혜로운 자에게는 갈증을 해소하는 것으로 충분하며, 설령 다른 사람 때문에 생겨난 즐거움에 이끌려 조금 길게 마시는 일이 있더라도 만취하기 직전에 멈춘다네.
§83.18Nam de illo videbimus, an sapientis animus nimio vino turbetur et faciat ebriis solita;
지혜로운 자의 마음이 과도한 술로 인해 어지러워져서 취한 자들이 흔히 하는 행동을 하는가에 대한 문제는 나중에 살펴보겠네.
interim, si hoc colligere vis virum bonum non debere ebrium fieri, cur syllogismis agis? Dic, quam turpe sit plus sibi ingerere quam capiat et stomachi sui non nosse mensuram, quam multa ebrii faciant, quibus sobrii erubescant, nihil aliud esse ebrietatem quam voluntariam insaniam.
당분간, 만약 자네가 "선한 사람은 취하지 않아야 한다"는 결론을 이끌어내고 싶다면, 어째서 삼단논법으로 다투는가? 자신의 용량보다 더 많은 것을 들이붓고 자기 위장의 크기를 모르는 것이 얼마나 추한지, 취한 자들이 맨정신일 때는 부끄러워할 일들을 얼마나 많이 저지르는지, 그리고 만취란 자발적인 광기에 지나지 않는다는 것을 말해 주게나.
Extende in plures dies illum ebrii habitum;
저 취한 자의 상태를 며칠 동안 늘려보게나.
numquid de furore dubitabis?
자네는 그것이 광기라는 사실을 의심하겠는가?