§74.19Ideo adhibebitur prudentia, quae modum illis aut parsimoniam imponat, quoniam quidem licentia opes suas praecipitat atque urget.
그러므로 사려가 사용되어 그것들에 한도나 절제를 부과할 것입니다. 왜냐하면 참으로 방종은 자신의 부를 파멸로 몰고 가며 몰아대기 때문입니다.
Nec umquam inmodica durarunt, nisi illa moderatrix ratio conpescuit.
그리고 저 제어하는 이성이 억누르지 않았다면, 무절제한 것들은 결코 존속하지 못했습니다.
Hoc multarum tibi urbium ostendet eventus, quarum in ipso flore luxuriosa imperia ceciderunt et quicquid virtute partum erat, intemperantia corruit.
많은 도시의 결말이 그대에게 이것을 보여줄 것입니다. 그 도시들의 바로 그 전성기에 사치스러운 지배가 무너졌고, 덕으로 획득된 모든 것이 무절제 때문에 붕괴했습니다.
Adversus hos casus muniendi sumus.
우리는 이러한 불운들에 맞서 방비를 굳건히 해야 합니다.
Nullus autem contra fortunam inexpugnabilis murus est;
그러나 운명에 맞서는 난공불락의 장벽은 없습니다.
intus instruamur.
우리 내면에서 무장합시다.
Si illa pars tuta est, pulsari homo potest, capi non potest.
만약 그 부분이 안전하다면, 인간은 타격을 입을 수는 있으나 사로잡힐 수는 없습니다.
§74.20Quod sit hoc instrumentum, scire desideras? Nihil indignetur sibi accidere sciatque illa ipsa, quibus laedi videtur, ad conservationem universi pertinere et ex iis esse, quae cursum mundi officiumque consummant.
이 무장이 무엇인지 그대는 알고 싶어 합니까? 자신에게 일어나는 그 어떤 일에도 분개하지 말고, 자신이 해를 입는 것처럼 보이는 바로 그 일들이 우주의 보존에 속하며 세계의 운행과 책무를 완성하는 것들 중 하나임을 알게 하십시오.
Placeat homini, quicquid deo placuit;
신의 마음에 든 것은 무엇이든 인간의 마음에도 들게 하십시오.
ob hoc ipsum se suaque miretur, quod non potest vinci, quod mala ipsa sub se tenet, quod ratione, qua valentius nihil est, casum doloremque et iniuriam subigit.
바로 이 때문에 자신과 자신의 것을 감탄하게 하십시오. 즉, 그가 정복당할 수 없다는 점, 악 자체를 발아래 두고 있다는 점, 그리고 보다 더 강력한 것이 없는 이성을 통해 우연과 고통과 부당함을 복종시킨다는 점 때문에 말입니다.
§74.21Ama rationem! Huius te amor contra durissima armabit.
이성을 사랑하십시오! 이것에 대한 사랑이 그대를 가장 가혹한 것들에 맞서 무장시킬 것입니다.
Feras catulorum amor in venabula inpingit feritasque et inconsultus impetus praestat indomitas;
새끼에 대한 사랑이 야수들을 사냥창으로 돌진하게 만들고, 사나움과 무모한 충동이 그것들을 길들여지지 않는 상태로 만듭니다.
iuvenilia nonnumquam ingenia cupido gloriae in contemptum tam ferri quam ignium misit;
때로 명예에 대한 갈망이 젊은 정신을 칼뿐만 아니라 불마저 경멸하도록 몰아넣었습니다.
species quosdam atque umbra virtutis in mortem voluntariam trudit.
덕의 외양과 그림자가 어떤 이들을 자발적인 죽음으로 몰아넣습니다.
Quanto his omnibus fortior ratio est, quanto constantior, tanto vehementius per metus ipsos et pericula exibit.
이성이 이 모든 것보다 얼마나 더 강하고 얼마나 더 일관되는지, 그만큼 더 격렬하게 이성을 사랑하는 것은 공포 자체와 위험을 뚫고 나아갈 것입니다.
§74.22"Nihil agitis," inquit, "quod negatis ullum esse aliud honesto bonum;
"그대들은 도덕적으로 고결한 것 외에 다른 선이 없다고 부정해 보아야 아무 소용이 없소," 하고 상대는 말합니다.
non faciet vos haec munitio tutos a fortuna et inmunes.
"이 무장은 그대들을 운명으로부터 안전하고 면제되게 만들지 못할 것이오.
Dicitis enim inter bona esse liberos pios et bene moratam patriam et parentes bonos;
그대들은 효성스러운 자식들과 잘 정돈된 조국과 훌륭한 부모가 선에 속한다고 말하기 때문이오.
horum pericula non potestis spectare securi.
그대들은 이들의 위험을 무심히 바라볼 수 없을 것이오.
Perturbabit vos obsidio patriae, liberorum mors, parentum servitus. " §74.23Quid adversus hos pro nobis responderi soleat, ponam;
조국의 포위, 자식들의 죽음, 부모의 노예 신세가 그대들을 뒤흔들어 놓을 것이오." 이들에 맞서 우리를 위해 보통 어떤 대답이 이루어지는지 제시하겠습니다.
deinde tunc adiciam, quid praeterea respondendum putem.
그런 다음, 그 외에 어떤 대답을 해야 한다고 생각하는지 덧붙이겠습니다.
Alia condicio est in iis, quae ablata in locum suum aliquid incommodi substituunt;
빼앗겼을 때 자신의 자리에 어떤 불편을 대신 들어앉히는 것들의 경우에는 사정이 다릅니다.
tamquam bona valitudo vitiata in malam transfertur;
예컨대 좋은 건강은 훼손되면 나쁜 건강으로 전환됩니다.
acies oculorum exstincta caecitate nos adficit;
시력이 꺼지면 우리에게 실명을 가져다줍니다.
non tantum velocitas perit poplitibus incisis, sed debilitas pro illa subit.
오금의 힘줄이 끊어지면 민첩함이 사라질 뿐만 아니라 그 대신 무력함이 들어섭니다.
Hoc non est periculum in iis, quae paulo ante rettulimus.
우리가 조금 전에 언급한 것들에는 이런 위험이 없습니다.
Quare? Si amicum bonum amisi, non est mihi pro illo perfidia patienda, nec si bonos liberos extuli, in illorum locum impietas succedit.
왜일까요? 만약 내가 좋은 친구를 잃었다 하더라도, 그 대신 불신을 겪어야 하는 것은 아니며, 또한 내가 좋은 자식들을 장사 지냈다 하더라도 그 자리에 불효가 들어서지는 않기 때문입니다.
§74.24Deinde non amicorum illic aut liberorum interitus, sed corporum est.
게다가 거기서 일어나는 것은 친구나 자식들의 파멸이 아니라, 그 육체의 소멸입니다.
Bonum autem uno modo perit, si in malum transit;
그러나 선이 소멸하는 방식은 단 한 가지뿐이니, 곧 악으로 이행하는 것입니다.
quod natura non patitur, quia omnis virtus et opus omne virtutis incorruptum manet.
자연은 이를 허용하지 않는데, 왜냐하면 모든 덕과 덕의 모든 작용은 썩지 않고 그대로 남기 때문입니다.
Deinde etiam si amici perierunt, etiam si probati respondentesque voto patris liberi, est quod illorum expleat locum.
게다가 비록 친구들이 세상을 떠났고, 아버지의 바람에 부응하는 훌륭한 자식들이 세상을 떠났다 하더라도, 그들의 자리를 채워줄 수 있는 것이 존재합니다.
Quid sit quaeris? Quod illos quoque bonos fecerat, virtus.
그것이 무엇인지 묻는가? 그들 역시 훌륭하게 만들었던 것, 바로 덕입니다.
§74.25Haec nihil vacare patitur loci, totum animum tenet, desiderium omnium tollit;
덕은 어떤 자리도 비어 있도록 내버려 두지 않고, 영혼 전체를 차지하며, 모든 것에 대한 상실감을 제거합니다.
sola satis est, omnium enim bonorum vis et origo in ipsa est.
오직 덕만으로 충분합니다. 왜냐하면 모든 선의 힘과 근원이 덕 자체 안에 있기 때문입니다.
Quid refert, an aqua decurrens intercipiatur atque abeat, si fons, ex quo Auxerat, salvus est? Non dices vitam iustiorem salvis liberis quam amissis nec ordinatiorem nec prudentiorem nec honestiorem;
흘러내리는 물이 가로막혀 사라진다 한들, 그것이 흘러나왔던 샘이 온전하다면 무슨 상관이겠습니까? 그대는 자식들이 살아 있을 때의 삶이 그들을 잃었을 때보다 더 정의롭다고 말하지 않을 것이며, 더 질서 잡혀 있다거나, 더 지혜롭다고도, 더 고결하다고도 말하지 않을 것입니다.
ergo ne meliorem quidem.
그러므로 더 낫다고도 말할 수 없습니다.
Non facit adiectio amicorum sapientiorem, non facit stultiorem detractio, ergo nec beatiorem aut miseriorem.
친구들이 더해진다고 해서 더 지혜로워지지 않으며, 친구들을 잃는다고 해서 더 어리석어지지도 않습니다. 그러므로 더 행복하게 만들지도 더 비참하게 만들지도 않습니다.
Quamdiu virtus salva fuerit, non senties, quidquid abscesserit. "
덕이 온전한 상태로 남아 있는 한, 무엇이 사라지든 그대는 그것을 느끼지 못할 것입니다." "그렇다면 어찌 되는가?
§74.26Quid ergo? Non est beatior et amicorum et liberorum turba succinctus?" Quidni non sit? Summum enim bonum nec infringitur nec augetur;
친구와 자식들의 무리에 둘러싸인 이가 더 행복하지 않단 말인가?" 어찌 그렇지 않겠습니까(당연히 더 행복하지 않습니다). 왜냐하면 최고선은 손상되지도 않고 증가하지도 않기 때문입니다.
in suo modo permanet, utcumque fortuna se gessit.
운명이 어떻게 처신하든 간에 그것은 자신의 상태 그대로 머물러 있습니다.
Sive illi senectus longa contigit sive citra senectutem finitus est, eadem mensura summi boni est, quamvis aetatis diversa sit.
그에게 긴 노년이 주어지든, 아니면 노년에 미치지 못하고 삶이 끝맺어지든 간에, 비록 수명의 길이는 다를지라도 최고선의 측정치는 동일합니다.