§66.17Honestum omne securum est, tranquillum est;
모든 고결한 것은 안전하고 평온하네.
si recusat aliquid, si conplorat, si malum iudicat, perturbationem recepit et in magna discordia volutatur.
만약 그것이 무언가를 거부하거나, 비탄해하거나, 악으로 판단한다면, 그것은 동요를 받아들여 커다란 불화 속에서 요동치는 것이라네.
Hinc enim species recti vocat, illinc suspicio mali retrahit.
한편에서는 올바름의 형상이 부르고, 다른 편에서는 악에 대한 의심이 끌어당기기 때문이네.
Itaque qui honeste aliquid facturus est, quicquid opponitur, id etiam si incommodum putat, malum non putet, velit, libens faciat.
그러므로 고결하게 무언가를 행하려는 사람은, 비록 그것이 불편한 것으로 여겨질지라도, 가로막는 그 어떤 것도 악으로 여겨서는 안 되며, 그것을 원하고 기꺼이 행해야 하네.
Omne honestum iniussum incoactumque est, sincerum et nulli malo mixtum.
모든 고결한 것은 명령받지도 강제되지도 않으며, 순수하고 그 어떤 악도 섞이지 않은 것이라네.
§66.18Scio, quid mihi responderi hoc loco possit: "hoc nobis persuadere conaris, nihil interesse, utrum aliquis in gaudio sit an in eculeo iaceat ac tortorem suum lasset?" Poteram respondere: Epicurus quoque ait sapientem, si in Phalaridis tauro peruratur, exclamaturum: "dulce est et ad me nihil pertinet.
이 대목에서 나에게 어떤 대답이 돌아올 수 있을지 나는 알고 있네. "그렇다면 당신은 ¦p.v2.p.14 우리에게, 누군가 기쁨 속에 있는 것과 고문대 위에 누워 고문기술자를 지치게 만드는 것 사이에 아무런 차이도 없다는 점을 설득하려 드는가?"라고 말이네. 나는 이렇게 대답할 수도 있었네. 에피크로스 역시 현자는 팔라리스의 황소 속에서 불타 죽을지라도 이렇게 외칠 것이라고 말하네. "이것은 감미로우며 나와는 아무 상관이 없다."라고 말이네.
"Quid miraris, si ego paria bona dico alterius in convivio iacentis, alterius inter tormenta fortissime stantis, cum quod incredibilius est dicat Epicurus, dulce esse torreri?
연회에 누워 있는 자의 선과 고문 속에서 지극히 용감하게 버티고 서 있는 자의 선이 동등하다고 내가 말하는 것을 자네는 왜 이상하게 여기는가? 에피크로스는 더 믿기 힘든 일, 즉 불타는 것이 감미롭다고 말하는데 말이네.
§66.19Sed hoc respondeo, plurimum interesse inter gaudium et dolorem;
그러나 나는 이렇게 대답하겠네. 기쁨과 고통 사이에는 아주 커다란 차이가 있네.
si quaeratur electio, alterum petam, alterum vitabo.
선택이 요구된다면 나는 전자를 추구하고 후자를 피할 것이네.
Illud secundum naturam est, hoc contra.
전자는 자연에 따르는 것이고 후자는 반하는 것이네.
Quamdiu sic aestimantur, magno inter se dissident spatio;
그것들이 그렇게 평가받는 한, 그것들은 서로 커다란 간극을 두고 대립하네.
cum ad virtutem ventum est, utraque par est et quae per laeta procedit et quae per tristia.
그러나 덕에 이르게 되면, 즐거운 일을 통해 나아가는 덕이나 슬픈 일을 통해 나아가는 덕이나 양쪽 모두 동등하네.
§66.20Nullum habet momentum vexatio et dolor et quicquid aliud incommodi est;
괴로움이나 고통, 그 밖에 어떤 불편한 것도 아무런 영향력이 없네.
virtute enim obruitur.
덕에 의해 압도되기 때문이네.
Quemadmodum minuta lumina claritas solis obscurat, sic dolores, molestias, iniurias virtus magnitudine sua elidit atque opprimit et quocumque adfulsit, ibi quicquid sine illa apparet, extinguitur;
태양의 찬란함이 미약한 빛들을 가려버리는 것처럼, 덕은 그 위대함으로 고통, 번거로움, 해악을 짓누르고 압도하네. 그리고 덕이 비추는 곳이면 어디든, 덕 없이 나타나는 것은 모두 소멸하네.
nec magis ullam portionem habent incommoda, cum in virtutem inciderunt, quam in mari nimbus.
또한 불편한 것들이 덕과 마주칠 때 그것들이 차지하는 비중은 바다 속의 비구름보다 더 크지 않네.
§66.21Hoc ut scias ita esse, ad omne pulchrum vir bonus sine ulla cunctatione procurret;
이 사실이 그러함을 자네가 알 수 있도록, 선한 사람은 그 어떤 망설임도 없이 모든 아름다운 것을 향해 달려갈 것이네.
stet illic licet carnifex, stet tortor atque ignis, perseverabit nec quid passurus, sed quid facturus sit, aspiciet, et se honestae rei tamquam bono viro credet;
비록 그곳에 사형집행인이 서 있고, 고문기술자와 불길이 서 있을지라도, 그는 버텨낼 것이며 자신이 무엇을 겪을지가 아니라 무엇을 행할지를 바라볼 것이네. 그리고 자신을 ¦p.v2.p.16 고결한 일에 마치 선한 사람에게 맡기듯 맡길 것이네.
utilem illam sibi iudicabit, tutam, prosperam.
그는 그것이 자신에게 유익하고 안전하며 번창한 것이라고 판단할 것이네.
Eundem locum habebit apud illum honesta res, sed tristis atque aspera, quem vir bonus pauper aut exul ac pallidus.
슬프고 가혹하지만 고결한 일은, 그에게 있어서 가난하거나 망명 중이거나 창백한 선한 사람이 차지하는 것과 동일한 자리를 차지할 것이네.
§66.22Agedum pone ex alia parte virum bonum divitiis abundantem, ex altera nihil habentem, sed in se omnia;
자, 한편에는 부가 넘치는 선한 사람을, 다른 편에는 아무것도 가지지 않았으나 자신 안에 모든 것을 가진 사람을 두어 보게나.
uterque aeque vir bonus erit, etiam si fortuna dispari utetur.
두 사람 모두 똑같이 선한 사람일 것이네, 비록 서로 다른 운명을 누릴지라도 말이네.
Idem, ut dixi, in rebus iudicium est, quod in hominibus: aeque laudabilis virtus est in corpore valido ac libero posita quam in morbido ac vincto.
내가 말했듯이, 인간에게 적용되는 것과 동일한 판단이 사물에도 적용되네. 튼튼하고 자유로운 신체에 깃든 덕은 병들고 묶인 신체에 깃든 덕과 똑같이 칭찬받을 만하네.
§66.23Ergo tuam quoque virtutem non magis laudabis, si corpus illi tuum integrum fortuna praestiterit quam si ex aliqua parte mutilatum;
그러므로 자네 역시 운명이 자네의 성한 신체를 자네의 덕에 제공해 주었다고 해서, 신체의 어느 부분이 훼손되었을 때보다 자네 자신의 덕을 더 칭찬하지는 않을 것이네.
alioqui hoc erit ex servorum habitu dominum aestimare.
그렇지 않다면 이는 노예들의 행색을 보고 주인을 평가하는 꼴이 될 것이네.
Omnia enim ista, in quae dominium casus exercet, serva sunt, pecunia et corpus et honores, inbecilla, fluida, mortalia, possessionis incertae.
우연이 지배권을 행사하는 그 모든 것들—돈, 신체, 명예—은 노예와 같아서, 약하고 유동적이며 필멸하는 것이고 소유가 불확실하기 때문이네.
Illa rursus libera et invicta opera virtutis, quae non ideo magis adpetenda sunt, si benignius a fortuna tractantur, nec minus, si aliqua iniquitate rerum premuntur.
반면에 저 자유롭고 굴하지 않는 덕의 행위들은 운명에 의해 더 다정하게 다루어진다고 해서 더 추구되어야 하는 것도 아니고, 사물의 어떤 불공평함에 의해 짓눌린다고 해서 덜 추구되어야 하는 것도 아니네.
§66.24Quod amicitia in hominibus est, hoc in rebus adpetitio.
사람들 사이에서 우정이 차지하는 위상이 사물에서는 욕구라네.
Non, puto, magis amares virum bonum locupletem quam pauperem, nec robustum et lacertosum quam gracilem et languidi corporis;
내 생각에 자네는 부유한 선한 사람을 가난한 사람보다 더 사랑하지 않을 것이며, 튼튼하고 근육질인 사람을 날씬하고 허약한 신체를 가진 사람보다 더 사랑하지 않을 것이네.
ergo ne rem quidem magis adpetes aut amabis hilarem ac pacatam quam distractam et operosam.
그러므로 자네는 유쾌하고 평온한 ¦p.v2.p.18 일을 분열되고 힘겨운 일보다 더 욕구하거나 사랑하지도 않을 것이네.
§66.25Aut si hoc est, magis diliges ex duobus aeque bonis viris nitidum et unctum quam pulverulentum et horrentem.
만약 그렇다면, 자네는 똑같이 선한 두 사람 중에서 말끔하고 기름 바른 사람을 먼지투성이에 거친 사람보다 더 사랑하게 될 것이네.
Deinde hoc usque pervenies, ut magis diligas integrum omnibus membris et inlaesum quam debilem aut luscum.
나아가 자네는 마침내 모든 사지가 멀쩡하고 상처 없는 사람을 몸이 불편하거나 외눈박이인 사람보다 더 사랑하는 지경에 이를 것이네.
Paulatim fastidium tuum illo usque procedet, ut ex duobus aeque iustis ac prudentibus comatum et crispulum malis.
점차 자네의 까다로움은 똑같이 정의롭고 신중한 두 사람 중에서 머리숱이 풍성하고 곱슬거리는 사람을 더 좋아하는 지경에까지 나아갈 것이네.
Ubi par in utroque virtus est, non conparet aliarum rerum inaequalitas.
두 사람 모두에게 덕이 동등한 곳에서는 다른 일들의 불평등함이 나타나지 않네.
Omnia enim alia non partes, sed accessiones sunt.
다른 모든 것은 부분이 아니라 부수물에 지나지 않기 때문이네.