§59.10Quemadmodum autem potest aliquis, quantum satis sit, adversus vitia discere, qui quantum a vitiis vacat, discit? Nemo nostrum in altum descendit.
하지만 악덕으로부터 자유로운 시간 동안에만 배우는 사람이, 어떻게 악덕에 맞서기에 충분할 만큼 배울 수 있겠는가? 우리 중 누구도 깊은 곳으로 내려가지 않네.
Summa tantum decerpsimus et exiguum temporis impendisse philosophiae satis abundeque occupatis fuit.
우리는 단지 표면만을 따냈을 뿐이며, 몹시 분주한 우리에게는 철학에 아주 적은 시간만을 들이는 것으로도 충분하고도 넘쳤네.
§59.11Illud praecipue impedit, quod cito nobis placemus;
무엇보다도 다음이 진보를 가로막고 있네. 즉, 우리가 너무 빨리 스스로에게 만족해 버린다는 것이네.
si invenimus, qui nos bonos viros dicat, qui prudentes, qui sanctos, adgnoscimus.
만약 우리를 좋은 사람, 신중한 사람, 거룩한 사람이라 부르는 이들을 만나면, 우리는 그것을 인정하네.
Non sumus modica laudatione contenti;
우리는 소박한 찬사에는 만족하지 않네.
quicquid in nos adulatio sine pudore congessit, tamquam debitum prendimus.
아첨이 부끄러움도 없이 우리에게 쌓아 올린 것은 무엇이든 우리는 당연히 받아야 할 권리처럼 받아쥐네.
Optimos nos esse, sapientissimos adfirmantibus adsentimur, cum sciamus illos saepe multa mentiri.
그들이 종종 많은 거짓말을 하고 있음을 알면서도, 우리가 가장 훌륭하고 가장 지혜롭다고 단언하는 이들에게 동조하네.
Adeoque indulgemus nobis, ut laudari velimus in id, cui contraria cum maxime facimus.
그리고 우리는 스스로를 너무나도 너그럽게 보아주기에, 바로 지금 그 정반대의 짓을 저지르고 있는 부분에 대해서조차 칭찬받기를 원할 정도라네.
Mitissimum ille se in ipsis suppliciis audit, in rapinis liberalissimum, in ebrietatibus ac libidinibus temperantissimum.
어떤 이는 처형을 집행하는 와중에도 자신이 가장 자비롭다는 소리를 듣고, 약탈하는 와중에도 가장 후하다는 소리를 들으며, 폭음과 정욕 속에서도 가장 절제되어 있다는 소리를 듣네.
Sequitur itaque, ut ideo mutari nolimus, quia nos optimos esse credimus.
그러므로 우리는 스스로가 가장 훌륭하다고 믿기 때문에 변화하기를 원치 않는다는 결과가 뒤따르게 되네.
§59.12Alexander cum iam in India vagaretur et gentes ne finitimis quidem satis notas bello vastaret, in obsidione cuiusdam urbis, dum circumit muros et inbecillissima moenium quaerit, sagitta ictus diu persedere et incepta agere perseveravit.
알렉산드로스가 이미 인도를 헤매며 이웃나라조차 잘 알지 못하는 부족들을 전쟁으로 황폐화시키고 있을 때의 일이었네. 어떤 도시를 포위 공격하던 중, 그가 성벽을 돌며 성벽의 가장 취약한 곳을 찾다가 화살에 맞았음에도, 오랫동안 말 위에 앉아 시작한 일을 계속 밀고 나갔네.
Deinde cum represso sanguine sicci vulneris dolor cresceret et crus suspensum equo paulatim optorpuisset, coactus absistere "Omnes," inquit, "iurant esse me Iovis filium, sed vulnus hoc hominem esse me clamat. " §59.13Idem nos faciamus.
그 후 지혈이 되면서 마른 상처의 통증이 커지고 말에서 늘어뜨린 다리가 점차 마비되자, 물러날 수밖에 없게 된 그는 이렇게 말했네. 「모두가 내가 유피테르의 아들이라고 맹세하지만, 이 상처는 내가 인간이라고 외치고 있구나.」 우리도 똑같이 하세.
Pro sua quemque portione adulatio infatuat.
아첨은 저마다의 몫에 따라 각자를 어리석게 만드네.
Dicamus: "Vos quidem dicitis me prudentem esse, ego autem video, quam multa inutilia concupiscam, nocitura optem.
우리는 이렇게 말하세. 「당신들은 참으로 내가 신중하다고 말하지만, 정작 나는 내가 얼마나 많은 무익한 것들을 갈망하고 해로운 것들을 바라는지 보고 있소.
Ne hoc quidem intellego, quod animalibus satietas monstrat, quis cibo debeat esse, quis potioni modus.
나는 심지어 동물들조차 배부름을 통해 알게 되는 것, 즉 음식에는 어떤 한도가 있어야 하고 음료에는 어떤 한도가 있어야 하는지조차 이해하지 못하고 있소.
Quantum capiam adhuc nescio. " §59.14Iam docebo, quemadmodum intellegas te non esse sapientem.
내가 얼마나 받아들일 수 있는지조차 아직 모르고 있단 말이오.」 이제 자네가 스스로 현자가 아님을 어떻게 알 수 있는지 가르쳐 주겠네.
Sapiens ille plenus est gaudio, hilaris et placidus, inconcussus;
저 현자는 기쁨으로 가득 차 있고 활기차며 평온하고 흔들림이 없네.
cum dis ex pari vivit.
신들과 동등하게 살아가고 있네.
Nunc ipse te consule;
이제 자네 자신에게 물어보게나.
si numquam maestus es, nulla spes animum tuum futuri exspectatione sollicitat, si per dies noctesque par et aequalis animi tenor erecti et placentis sibi est, pervenisti ad humani boni summam.
만약 자네가 결코 우울해하지 않고, 어떤 희망도 미래에 대한 기대로 자네의 마음을 흔들어놓지 않으며, 밤낮으로 고양되고 스스로에게 만족하는 마음의 상태가 고르고 한결같다면, 자네는 인간이 누릴 수 있는 선의 정점에 이른 것이네.
Sed si adpetis voluptates et undique et omnes, scito tantum tibi ex sapientia, quantum ex gaudio deesse.
하지만 자네가 온갖 쾌락을 사방에서 갈망하고 있다면, 자네에게 기쁨이 결여된 만큼 지혜 또한 결여되어 있음을 알게나.
Ad hoc cupis pervenire, sed erras, qui inter divitias illuc venturum esse te speras, inter honores, id est, gaudium inter sollicitudines quaeris.
자네는 이곳에 도달하기를 갈망하지만, 부귀 속에서, 혹은 명예 속에서 거기에 이를 수 있으리라 기대한다는 점에서 길을 잘못 들었네. 즉, 자네는 불안 속에서 기쁨을 구하고 있는 것이네.
Ista, quae sic petis tamquam datura laetitiam ac voluptatem, causae dolorum sunt.
자네가 이처럼 기쁨과 즐거움을 줄 것이라 믿고 쫓는 그것들이야말로 고통의 원인이라네.
§59.15Omnes, inquam, illi tendunt ad gaudium, sed unde stabile magnumque consequantur, ignorant.
내가 말하건대, 그들 모두가 기쁨을 향해 나아가지만, 어디에서 한결같고 커다란 기쁨을 얻을 수 있는지는 모르고 있네.
Ille ex conviviis et luxuria, ille ex ambitione et circumfusa clientium turba, ille ex amica, alius ex studiorum liberalium vana ostentatione et nihil sanantibus litteris;
어떤 이는 향연과 사치에서, 어떤 이는 야망과 사방에 몰려든 식객들의 무리에서, 어떤 이는 정부(情婦)에게서, 다른 이는 자유 학예의 헛된 과시와 아무것도 치유해 주지 못하는 문학에서 그것을 찾으려 하네.
omnes istos oblectamenta fallacia et brevia decipiunt, sicut ebrietas, quae unius horae hilarem insaniam longi temporis taedio pensat, sicut plausus et adclamationis secundae favor, qui magna sollicitudine et partus est et expiandus.
이 모든 이들을 기만적이고 일시적인 오락거리가 속이고 있네. 마치 한 시간 동안의 유쾌한 광기를 오랜 시간의 넌더리로 보상하게 만드는 폭음처럼 말이네. 또한 커다란 불안 속에서 얻어지고, 또 그렇게 대가를 치러야 하는 박수갈채와 호의적인 환호처럼 말이네.
§59.16Hoc ergo cogita, hunc esse sapientiae effectum, gaudii aequalitatem.
그러므로 지혜의 결과가 기쁨의 한결같음이라는 점을 명심하게나.
Talis est sapientis animus, qualis mundus super lunam; semper illic serenum est.
현자의 마음은 달 위의 세상과 같아서, 그곳은 언제나 화창하네.
Habes ergo et quare velis sapiens esse, si numquam sine gaudio est.
그러니 만약 현자가 결코 기쁨 없이 지내지 않는다면, 자네가 현자가 되기를 바라는 이유 또한 여기에 있는 셈이네.
Gaudium hoc non nascitur nisi ex virtutum conscientia.
이 기쁨은 오직 덕에 대한 자각으로부터만 생겨나네.
§59.17Non potest gaudere, nisi fortis, nisi iustus, nisi temperans.
용감한 자가 아니고서는, 의로운 자가 아니고서는, 절제하는 자가 아니고서는 기뻐할 수 없네.
"Quid ergo? "inquis, "Stulti ac mali non gaudent?" Non magis quam praedam nancti leones.
「그렇다면 무어란 말입니까?」 자네는 말하겠지. 「어리석은 자들과 악한 자들은 기뻐하지 않습니까?」 먹이를 움켜쥔 사자들보다 더 기뻐하지는 못하네.
Cum fatigaverunt se vino ac libidinibus, cum illos nox inter vitia defecit, cum voluptates angusto corpori ultra quam capiebat ingestae suppurare coeperunt, tunc exclamant miseri Vergilianum illum versum:
"
Namque ut supremam falsa inter gaudia noctem
Egerimus, nosti. "
그들이 술과 정욕으로 스스로를 지치게 하고, 악덕 속에서 밤이 그들을 탈진시켰을 때, 그리고 좁은 몸이 받아들일 수 있는 범위를 넘어 밀어 넣어진 쾌락들이 곪기 시작할 때, 그때 비참한 이들은 베르길리우스의 저 시구를 외치네. 「우리가 거짓된 기쁨 속에서 마지막 밤을 어떻게 보냈는지는 그대도 알고 있으리니.
§59.18Omnem luxuriosi noctem inter falsa gaudia et quidem tamquam supremam agunt;
」 방탕한 자들은 모든 밤을 거짓된 기쁨 속에서, 그것도 마치 마지막 밤인 것처럼 보내네.
illud gaudium, quod deos deorumque aemulos sequitur, non interrumpitur, non desinit;
신들과 신들을 본받는 자들을 따르는 저 기쁨은 중단되지도 않고 멈추지도 않네.
desineret, si sumptum esset aliunde.
만약 그것이 다른 곳으로부터 가져온 것이라면 멈추었을 것이네.
Quia non est alieni muneris, ne arbitrii quidem alieni est.
그것은 타인의 선물이 아니기에, 타인의 의지에 좌우되는 것조차 아니네.
Quod non dedit fortuna, non eripit.
운명이 주지 않은 것은 빼앗아 가지도 못하네.
VALE.
잘 있게나.