§44.1Iterum tu mihi te pusillum facis et dicis malignius tecum egisse naturam prius, deinde fortunam, cum possis eximere te vulgo et ad felicitatem hominum maximam emergere.
자네는 다시 내 앞에서 자신을 보잘것없게 만들며, 자연이 먼저, 그 뒤에는 운명이 자신을 야박하게 대했다고 말하는군. 하지만 자네는 자신을 평범한 대중에게서 벗어나게 하여 인간의 가장 큰 행복으로 올라설 수 있다네.
Si quid est aliud in philosophia boni, hoc est, quod stemma non inspicit.
철학에 다른 좋은 점이 있다면, 그것은 바로 가계도를 따지지 않는다는 점이라네.
Omnes, si ad originem primam revocantur, a dis sunt.
모든 사람은 그 최초의 기원으로 거슬러 올라가면 신들에게서 온 것이네.
§44.2Eques Romanus es, et ad hunc ordinem tua te perduxit industria;
자네는 로마의 기사이고, 자네의 근면함이 자네를 이 계급으로 인도했네.
at mehercules multis quattuordecim clausa sunt;
하지만 헤라클레스에 맹세코, 극장의 14열 좌석은 많은 이들에게 닫혀 있네.
non omnes curia admittit; castra quoque, quos ad laborem et periculum recipiant, fastidiose legunt.
원로원은 모든 이를 받아들이지 않으며, 군영 또한 고생과 위험을 겪게 할 자들을 까다롭게 선별하네.
Bona mens omnibus patet, omnes ad hoc sumus nobiles.
그러나 훌륭한 정신은 모든 이에게 열려 있으며, 이 점에서 우리 모두는 고결하네.
Nec reicit quemquam philosophia nec eligit;
철학은 그 누구도 거부하지 않고 그 누구도 선택하지 않네.
omnibus lucet.
모든 이에게 빛을 비추어 줄 뿐이네.
§44.3Patricius Socrates non fuit.
소크라테스는 귀족이 아니었네.
Cleanthes aquam traxit et rigando horto locavit manus.
클레안테스는 물을 길었고 정원에 물을 주기 위해 자신의 손을 임대했네.
Platonem non accepit nobilem philosophia, sed fecit.
철학은 플라톤을 고결한 사람으로 받아들인 것이 아니라, 그를 고결하게 만든 것이었네.
Quid est quare desperes his te posse fieri parem? Omnes hi maiores tui sunt, si te illis geris dignum;
자네가 이들과 동등해질 수 없다고 절망할 이유가 어디 있겠는가? 자네가 그들에게 걸맞게 처신한다면, 이들 모두가 자네의 조상이라네.
geres autem, si hoc protinus tibi ipse persuaseris, a nullo te nobilitate superari.
그리고 자네가 고결함에 있어 그 누구에게도 뒤지지 않는다고 지금 당장 스스로를 설득한다면, 자네는 그렇게 처신하게 될 것이네.
§44.4Omnibus nobis totidem ante nos sunt;
우리 모두에게는 우리 이전에 똑같은 수의 조상이 존재하네.
nullius non origo ultra memoriam iacet.
그 어느 누구의 기원도 기억 저편에 누워 있지 않은 자가 없네.
Platon ait neminem regem non ex servis esse oriundum,neminem servum non ex regibus.
플라톤은 노예에게서 나오지 않은 왕이 없으며, 왕에게서 나오지 않은 노예가 없다고 말하네.
Omnia ista longa varietas miscuit et sursum deorsum fortuna versavit.
머나먼 시간의 다양성이 이 모든 것을 뒤섞었고, 운명이 위아래로 뒤흔들어 놓았네.
§44.5Quis est generosus? Ad virtutem bene a natura conpositus.
누가 고결한 사람인가? 미덕을 향해 자연에 의해 잘 정돈된 사람이라네.
Hoc unum intuendum est;
이 한 가지만을 주목해야 하네.
alioquin si ad vetera revocas, nemo non inde est, ante quod nihil est.
그렇지 않고 만약 머나먼 옛날로 거슬러 올라간다면, 그 이전에는 아무것도 존재하지 않는 지점에서 나오지 않은 사람은 아무도 없네.
A primo mundi ortu usque in hoc tempus perduxit nos ex splendidis sordidisque alternata series.
세상의 최초 탄생부터 이 시기에 이르기까지, 빛나는 것과 비천한 것의 교차하는 연속이 우리를 인도해 왔네.
Non facit nobilem atrium plenum fumosis imaginibus.
연기에 그을린 조상의 초상화들로 가득 찬 전정이 사람을 고결하게 만드는 것이 아니네.
Nemo in nostram gloriam vixit nec quod ante nos fuit, nostrum est;
그 누구도 우리의 영광을 위해 살지 않았으며, 우리 이전에 존재했던 것은 우리의 것이 아니네.
animus facit nobilem, cui ex quacumque condicione supra fortunam licet surgere.
정신이 사람을 고결하게 만들며, 정신은 어떤 처지에서건 운명을 넘어서 솟아오를 수 있는 법이라네.
§44.6Puta itaque te non equitem Romanum esse, sed libertinum;
그러니 자네가 로마의 기사가 아니라 해방노예라고 생각해보게나.
potes hoc consequi, ut solus sis liber inter ingenuos.
자네는 자유민들 사이에서 유일하게 진정으로 자유로운 사람이 되는 것을 성취할 수 있네.
"Quomodo?" inquis.
“어떻게 말입니까?” 자네는 묻겠지.
Si mala bonaque non populo auctore distinxeris.
만약 자네가 대중을 기준으로 삼지 않고 나쁜 것과 좋은 것을 구별한다면 가능하네.
Intuendum est non unde veniant, sed quo eant.
사물들이 어디서 오는가가 아니라 어디로 가는가를 주목해야 하네.
Si quid est, quod vitam beatam potest facere, id bonum est suo iure.
만약 행복한 삶을 만들 수 있는 어떤 것이 있다면, 그것은 그 자체의 권리로 선한 것이네.
§44.7Depravari enim in malum non potest.
그것은 악으로 타락할 수 없기 때문이라네.
Quid est ergo, in quo erratur, cum omnes beatam vitam optent? Quod instrumenta eius pro ipsa habent et illam, dum petunt, fugiunt.
그렇다면 모든 사람이 행복한 삶을 갈망하는데도 잘못을 범하게 되는 까닭은 무엇인가? 행복의 수단들을 행복 자체로 오인하여, 그것을 구하면서 동시에 그것으로부터 도망치기 때문이네.
Nam cum summa vitae beatae sit solida securitas et eius inconcussa fiducia, sollicitudinis colligunt causas et per insidiosum iter vitae non tantum ferunt sarcinas, sed trahunt;
행복한 삶의 정수는 확고한 평온과 그 흔들림 없는 확신이건만, 그들은 불안의 원인들을 수집하고, 인생이라는 위험한 길을 가면서 짐을 짊어질 뿐만 아니라 끌고 다니네.
ita longius ab effectu eius, quod petunt, semper abscedunt et quo plus operae inpenderunt, hoc se magis impediunt et feruntur retro.
이리하여 그들은 자신들이 구하는 것의 실현으로부터 항상 더 멀어지고, 더 많은 수고를 들일수록 스스로를 더 가로막으며 뒤로 밀려나게 되네.
Quod evenit in labyrintho properantibus; ipsa illos velocitas inplicat.
이는 미로 속에서 서두르는 사람들에게 일어나는 일과 같으니, 그 서두름 자체가 그들을 얽매이게 하는 법이라네.
VALE.
작별을 고하네.