Humanitext Reader

소 세네카 · 루킬리우스에게 보낸 도덕 편지 §36.1-36.12

은퇴 생활의 가치와 죽음에 대한 공포 극복

254개 구절 중 46번째 · 라틴어

요약

세네카는 루킬리우스에게 은퇴를 비판하는 세간의 목소리를 무시하고 스스로를 단련하는 친구를 격려하라고 권하며, 죽음에 대한 공포를 극복하는 것이 이성적 존재에게 필수적임을 역설한다.

§36.1Amicum tuum hortare, ut istos magno animo contemnat, qui illum obiurgant, quod umbram et otium petierit, quod dignitatem suam destituerit, et cum plus consequi posset, praetulerit quietem omnibus;
자네 친구에게, 은퇴와 한적함을 추구했다는 이유로, 자신의 지위를 저버렸다는 이유로, 그리고 더 많은 것을 얻을 수 있었음에도 평온을 다른 모든 것보다 우선시했다는 이유로 그를 비난하는 자들을 넓은 마음으로 경멸하도록, 그리고 자신이 얼마나 유익하게 자신의 의무를 수행했는지를 그들에게 매일 보여주도록 격려하게나.
quam utiliter suum negotium gesserit, cotidie illis ostentet. Hi, quibus invidetur, non desinent transire;
선망의 대상이 되는 이들은 사라져 가기를 멈추지 않을 것이네.
alii elidentur, alii cadent.
어떤 이들은 짓눌릴 것이고, 어떤 이들은 넘어질 것이네.
Res est inquieta felicitas; ipsa se exagitat.
세속의 행복이란 요동치는 것이어서, 스스로를 뒤흔든다네.
Movet cerebrum non uno genere; alios in aliud irritat, hos in potentiam, illos in luxuriam.
그것은 한 가지 방식으로만 머리를 어지럽히는 것이 아니니, 어떤 이들을 다른 길로 자극하여, 이들을 권력으로, 저들을 사치로 내몬다네.
Hos inflat, illos mollit et totos resolvit.
이들을 부풀게 하고, 저들을 나약하게 만들어 완전히 와해시킨다네.
§36.2"At bene aliquis illam fert. "Sic, quomodo vinum.
"하지만 누군가는 그것을 잘 감당해 내네." 그렇다네, 마치 포도주처럼 말이네.
Itaque non est quod tibi isti persuadeant cum esse felicem, qui a multis obsidetur;
그러므로 많은 이들에게 둘러싸여 있는 자가 행복하다고 저들이 자네를 설득할 이유는 없네.
sic ad illum, quemadmodum ad lacum concurritur, quem exhauriunt et turbant.
그에게로 사람들이 몰려드는 것은 마치 연못으로 몰려드는 것과 같아서, 사람들은 그 연못을 말려 버리고 흐려 놓는다네.
"Nugatorium et inertem vocant. "Scis quosdam perverse loqui et significare contraria.
"그들은 그를 쓸모없고 나태한 자라 부르네." 자네는 어떤 이들이 비뚤어지게 말하며 반대의 뜻을 나타낸다는 것을 알고 있지 않은가.
§36.3Felicem vocabant;
그들은 전에 그를 행복하다고 불렀네.
quid ergo? Erat? Ne illud quidem curo, quod quibusdam nimis horridi animi videtur et tetrici.
그렇다면 어떻단 말인가? 그가 행복했는가? 나는 어떤 이들에게 지나치게 거칠고 퉁명스러운 마음으로 보이는 그런 일조차 신경 쓰지 않네.
Ariston aiebat malle se adulescentem tristem quam hilarem et amabilem turbae.
아리스톤은 대중에게 쾌활하고 사랑스러운 청년보다 침울한 청년을 더 선호한다고 말하곤 했네.
Vinum enim bonum fieri, quod recens durum et asperum visum est; non pati aetatem, quod in dolio placuit.
왜냐하면 햇것일 때 단단하고 떫게 보였던 포도주가 좋은 포도주가 되기 때문이며, 오크통 안에서 처음에 마음에 들었던 것은 세월을 견디지 못하기 때문이네.
Sine eum tristem appellent et inimicum processibus suis;
그들이 그를 침울한 자, 혹은 자기 출세의 적이라 부르게 내버려 두게나.
bene se dabit in vetustate ipsa tristitia, perseveret modo colere virtutem, perbibere liberalia studia, non illa, quibus perfundi satis est, sed haec, quibus tingendus est animus.
그가 미덕을 계속 닦고 자유로운 학문을 깊이 흡수하기만 한다면, 그 침울함 자체가 나이가 들면서 좋은 결과를 낼 것이네. 단순히 물을 뿌리는 것으로 충분한 그런 학문이 아니라, 마음을 물들여야 하는 학문들 말이네.
§36.4Hoc est discendi tempus.
지금이 배울 때라네.
"Quid ergo? Aliquod est, quo non sit discendum? "Minime.
"그렇다면 배울 필요가 없는 때가 있단 말씀이십니까?" 결코 아니네.
Sed quemadmodum omnibus annis studere honestum est, ita non omnibus institui.
하지만 모든 연령에 공부하는 것이 고결한 일이라 할지라도, 모든 연령에 초보적인 지도를 받아야 하는 것은 아니네.
Turpis et ridicula res est elementarius senex;
기초를 배우는 노인은 꼴불견이고 우스꽝스러운 존재라네.
iuveni parandum, seni utendum est.
젊은이는 준비해야 하고, 노인은 사용해야 하네.
Facies ergo rem utilissimam tibi, si illum quam optimum feceris;
그러므로 자네가 그를 최대한 훌륭하게 만든다면 자네 자신에게 아주 유익한 일을 하는 셈이네.
haec aiunt beneficia esse expetenda tribuendaque, non dubie primae sortis, quae tam dare prodest quam accipere.
사람들은 이런 은혜야말로 추구하고 베풀어야 할 은혜이며, 의심할 여지 없이 첫째가는 종류로서, 주는 것만큼이나 받는 것도 유익한 것이라 말하네.
§36.5Denique nihil illi iam liberi est;
결국 그에게는 이제 아무런 자유가 없네.
spopondit.
그는 약속을 했네.
Minus autem turpe est creditori quam spei bonae decoquere.
그런데 채권자에게 파산하는 것보다 좋은 기대를 저버리고 파산하는 것이 덜 불명예스러운 일이네.
Ad illud aes alienum solvendum opus est negotianti navigatione prospera, agrum colenti ubertate eius, quam colit, terrae, caeli favore; ille quod debet, sola potest voluntate persolvi.
그 빚을 갚기 위해 상인에게는 순탄한 항해가 필요하고, 농부에게는 자신이 경작하는 땅의 기름짐과 하늘의 도움이 필요하지만, 그가 진 빚은 오직 의지만으로도 온전히 갚을 수 있네.
§36.6In mores fortuna ius non habet.
품성에 대해서는 운명이 지배권을 갖지 못하네.
Hos disponat, ut quam tranquillissimus ille animus ad perfectum veniat, qui nec ablatum sibi quicquam sentit nec adiectum, sed in eodem habitu est, quomodocumque res cedunt.
운명이 상황을 어떻게 배치하든 간에, 빼앗긴 것도 더해진 것도 느끼지 않고 사태가 어떻게 흘러가든 똑같은 상태를 유지하는 가장 평온한 그의 마음이 완성에 이르게 하세나.
Cui sive adgeruntur vulgaria bona, supra res suas eminet, sive aliquid ex istis vel omnia casus excussit, minor non fit.
그에게 세속의 좋은 것들이 쌓여 그가 자신의 재산 위에 우뚝 솟아 있든, 아니면 우연이 그것들 중 일부나 전부를 털어버리든 간에, 그는 작아지지 않네.
§36.7Si in Parthia natus esset, arcum infans statim tenderet; si in Germania, protinus puer tenerum hastile vibraret; si avorum nostrorum temporibus fuisset, equitare et hostem comminus percutere didicisset.
만약 그가 파르티아에서 태어났다면 영아일 때 즉시 활을 당겼을 것이고, 게르마니아에서였다면 소년이 되자마자 부드러운 창을 휘둘렀을 것이며, 우리 조상들의 시대에 살았다면 말을 타고 적을 맞닥뜨려 타격하는 법을 배웠을 것이네.
Haec singulis disciplina gentis suae suadet atque imperat.
이러한 일들은 각 민족의 규율이 개인에게 권장하고 명령하는 것이라네.
§36.8Quid ergo huic meditandum est? Quod adversus omnia tela, quod adversus omne hostium genus bene facit, mortem contemnere, quae quin habeat aliquid in se terribile, ut et animos nostros, quos in amorem sui natura formavit, offendat, nemo dubitat;
그렇다면 이 자는 무엇을 수련해야 하겠는가? 모든 무기에 맞서, 모든 종류의 적에 맞서 유용한 일, 즉 죽음을 경멸하는 것이라네. 죽음이 그 자체로 두려운 구석을 지니고 있어, 자연이 스스로를 사랑하도록 형성해 놓은 우리 마음을 상하게 한다는 점에 대해서는 아무도 의심하지 않네.
nec enim opus esset in id comparari et acui, in quod instinctu quodam voluntario iremus, sicut feruntur omnes ad conservationem sui.
만약 모든 이가 자기보존을 향해 나아가듯 우리가 어떤 자발적인 충동으로 죽음을 향해 간다면, 그것을 위해 대비하고 마음을 날카롭게 벼릴 필요는 없을 것이기 때문이네.
§36.9Nemo discit, ut si necesse fuerit, aequo animo in rosa iaceat, sed in hoc duratur, ut tormentis non summittat fidem, ut si necesse fuerit, stans etiam aliquando saucius pro vallo pervigilet et ne pilo quidem incumbat, quia solet obrepere interim somnus in aliquod adminiculum reclinatis.
만약 필요하다면 평온한 마음으로 장미 꽃밭 위에 눕기 위해 배우는 사람은 아무도 없네. 오히려 사람은 이런 목적을 위해 단련되는 것이니, 고문을 당해도 신의를 저버리지 않기 위함이며, 필요하다면 부상을 입은 채 서서 보루 앞을 지키고 투창에조차 기대지 않기 위함이라네. 기댈 곳에 몸을 얹은 자들에게는 그사이 잠이 덮치기 마련이기 때문이네.
Mors nullum habet incommodum;
죽음은 아무런 불편을 지니고 있지 않네.
esse enim debet aliquid, cuius sit incommodum.
불편을 겪을 주체가 되는 무언가가 존재해야만 하기 때문이네.
§36.10Quod si tanta cupiditas te longioris aevi tenet, cogita nihil eorum, quae ab oculis abeunt et in rerum naturam, ex qua prodierunt ac mox processura sunt, reconduntur, consumi;
하지만 이토록 더 긴 수명에 대한 갈망이 자네를 사로잡고 있다면, 우리 눈앞에서 사라져 자연 속으로, 즉 그것들이 나왔고 조만간 다시 나올 그 품속으로 거두어지는 것들 중 어느 것도 완전히 소멸하지는 않는다는 점을 생각하게나.
desinunt ista, non pereunt.
그것들은 끝나는 것이지 사라지는 것이 아니네.
Et mors, quam pertimescimus ac recusamus, intermittit vitam, non eripit;
그리고 우리가 몹시 두려우고 거부하는 죽음은 생명을 일시적으로 중단시킬 뿐, 빼앗아 가는 것은 아니라네.
veniet iterum, qui nos in lucem reponat dies, quem multi recusarent, nisi oblitos reduceret.
우리를 다시 빛 속으로 데려다줄 그날이 다시 올 것이네. 만약 그날이 전생을 잊은 이들을 데려오는 것이 아니라면 많은 이들이 거부할 그런 날이네.
§36.11Sed postea diligentius docebo omnia, quae videntur perire, mutari.
하지만 멸망하는 것처럼 보이는 모든 것이 변화한다는 사실은 나중에 더 자세히 가르쳐 주겠네.
Aequo animo debet rediturus exire.
다시 돌아올 자는 평온한 마음으로 떠나야 마땅하네.
Observa orbem rerum in se remeantium;
스스로에게로 되돌아오는 만물의 순환을 관찰해 보게나.
videbis nihil in hoc mundo extingui, sed vicibus descendere ac surgere.
이 세상에서 어떤 것도 소멸하지 않으며, 차례대로 내려가고 올라감을 보게 될 것이네.
Aestas abît, sed alter illam annus adducet; hiemps cecidit, referent illam sui menses; solem nox obruit, sed ipsam statim dies abiget.
여름은 떠났지만 또 다른 해가 그것을 데려올 것이고, 겨울은 지나갔지만 겨울의 달들이 그것을 되돌려 줄 것이며, 밤이 태양을 덮치지만 낮이 즉시 밤을 쫓아낼 것이네.
Stellarum iste discursus quicquid praeterit repetit; pars caeli levatur assidue, pars mergitur.
저 별들의 운행은 지나쳐 간 모든 것을 되풀이하니, 하늘의 한쪽은 끊임없이 솟아오르고 한쪽은 가라앉는다네.
§36.12Denique finem faciam, si hoc unum adiecero, nec infantes nec pueros nec mente lapsos timere mortem et esse turpissimum, si eam securitatem nobis ratio non praestat, ad quam stultitia perducit.
마지막으로 이 한 가지를 덧붙이며 끝을 맺겠네. 영아도 소년도 정신이 나간 자도 죽음을 두려워하지 않으니, 어리석음이 데려다주는 그 안녕을 이성이 우리에게 제공하지 못한다면 이야말로 가장 부끄러운 일이라네.
VALE.
잘 있게.

어휘·문법 주석

  1. 36.1Amicum tuum hortare, ut istos magno animo contemnat... ostentet — 주동사 hortare(이형동사 hortor의 명령법 단수 2인칭)가 이끄는 ut절 안에서 접속법 현재 동사 contemnat와 ostentet가 병렬을 이룬다. 문장 끝의 ostentet는 contemnat와 함께 동일한 ut의 지배를 받으며, 간접의문문인 quam utiliter suum negotium gesserit를 목적어로 취한다.
  2. 36.2cum esse felicem — 본문의 cum은 대명사 eum의 필사본상 이독 또는 오기로 여겨지며, 주격 관계대명사 qui의 선행사이자 대격 부정사구의 주어인 대명사 대격 eum으로 해석된다. 이 부정사구 eum esse felicem(그가 행복하다는 것)은 persuadeant의 직접목적어가 된다.
  3. 36.3quod in dolio placuit — 주어가 생략된 관계절로, 선행사는 앞 문장의 vinum(포도주)이다. in dolio placuit(오크통 안에서 마음에 들었던 것)는 발효용 통(dolium)에 있을 때 이미 맛이 좋았던 포도주를 가리키며, 세월을 견디지 못한다는 것(non pati aetatem)과의 대조로 사용되었다.
  4. 36.5spei bonae decoquere — 동사 decoquere(파산하다)는 일반적으로 여격을 동반하여 '~에 대해 파산하다'를 의미한다. 여기서 spei bonae는 여격으로, '좋은 기대를 저버리고 파산하다' 즉 '장래에 대한 기대나 타인의 신용을 저버리다'라는 의미의 비유적 표현이다.
  5. 36.8quae quin habeat... nemo dubitat — nemo dubitat quin...(~임을 의심하는 사람은 없다)이라는 기본 구문에서, 관계대명사 quae(선행사 mortem)가 문두로 나가고 quin절이 그 안에 삽입된 복잡한 도치 구조를 취하고 있다.

이 구절 인용하기

소 세네카, 루킬리우스에게 보낸 도덕 편지 §36.1-36.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:36.1-36.12

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.