§17.1Proice omnia ista, si sapis, immo ut sapias, et ad bonam mentem magno cursu ac totis viribus tende.
만일 자네가 현명하다면, 아니 더 현명해지기 위해서, 저 모든 것들을 던져버리고, 전속력과 온 힘을 다해 선한 정신을 향해 나아가게나.
Si quid est, quo teneris, aut expedi aut incide.
만일 자네를 붙잡고 있는 것이 있다면, 그것을 풀거나 그렇지 않으면 잘라버리게나.
"Moratur," inquis, "me res familiaris;
"가산이 나를 지체시키고 있네." 자네는 말하겠지.
sic illam disponere volo, ut sufficere nihil agenti possit, ne aut paupertas mihi oneri sit aut ego alicui. " §17.2Cum hoc dicis, non videris vim ac potentiam eius, de quo cogitas, boni nosse.
"나는 그것을 아무 일도 하지 않는 나에게도 충분할 수 있도록 정리하여, 빈곤이 나에게 짐이 되지도 않고 내가 누군가에게 짐이 되지도 않게 하고 싶네." 자네가 이렇게 말할 때, 자네는 자네가 생각하고 있는 그 '선'의 힘과 권능을 알지 못하는 것처럼 보이네.
Et summam quidem rei pervides, quantum philosophia prosit, partes autem nondum satis subtiliter dispicis, necdum scis, quantum ubique nos adiuvet, quemadmodum et in maximis, ut Ciceronis utar verbo, opituletur et in minima descendat.
그리고 사실 자네는 일의 전체, 즉 철학이 얼마나 유익한지는 꿰뚫어 보고 있으나, 각 부분은 아직 충분히 세밀하게 분별하지 못하고 있으며, 철학이 모든 곳에서 우리를 얼마나 도와주는지, 또한 가장 큰 일에서, 키케로의 단어를 빌리자면, 어떻게 도움을 주고 가장 작은 일에까지 내려오는지를 아직 알지 못하네.
Mihi crede, advoca illam in consilium;
나를 믿고, 철학을 조언자로 맞아들이게나.
suadebit tibi, ne ad calculos sedeas.
철학은 자네에게 계산기 앞에 앉아 있지 말라고 권할 것이네.
§17.3Nempe hoc quaeris et hoc ista dilatione vis consequi, ne tibi paupertas timenda sit;
분명 자네가 구하는 것은, 그리고 그 미룸으로써 얻고자 하는 것은 빈곤을 두려워할 필요가 없게 되는 것이네.
quid si adpetenda est? Multis ad philosophandum obstitere divitiae;
하지만 빈곤이 오히려 추구해야 할 것이라면 어찌하겠는가? 부는 많은 이들에게 철학을 하는 데 장애가 되었네.
paupertas expedita est, secura est.
빈곤은 홀가분하고 안전하네.
Cum classicum cecinit, scit non se peti;
진군 나팔이 울릴 때, 빈자는 자신이 표적이 아님을 아네.
cum aqua conclamata est, quomodo exeat, non quid efferat, quaerit;
화재의 비명이 울릴 때, 그는 무엇을 들고 나갈지가 아니라 어떻게 빠져나갈지를 묻네.
si navigandum est, non strepitat portus nec unius comitatu inquieta sunt litora.
배를 타야 할 때, 항구는 소란스럽지 않고 단 한 사람의 수행원단으로 인해 해변이 떠들썩해지지도 않네.
Non circumstat illum turba servorum, ad quos pascendos transmarinarum regionum est optanda fertilitas.
그를 둘러싸고 종들의 무리가 서 있지도 않으며, 그들을 먹이기 위해 해외 지역의 풍요를 갈망할 필요도 없네.
§17.4Facile est pascere paucos ventres et bene institutos et nihil aliud desiderantes quam inpleri.
몇 안 되는 위장, 그것도 잘 길들여져 채워지는 것 외에는 아무것도 바라지 않는 위장들을 먹이기는 쉬운 일이네.
Parvo fames constat, magno fastidium.
굶주림을 해결하는 데는 적은 비용이 들지만, 사치에는 많은 비용이 드네.
Paupertas contenta est desideriis instantibus satis facere.
빈곤은 당장의 갈망을 충족시키는 것으로 만족하네.
Quid est ergo, quare hanc recuses contubernalem, cuius mores sanus dives imitatur? si vis vacare animo, aut pauper sis oportet aut pauperi similis.
그렇다면 정신이 온전한 부자가 그 습성을 모방하는 이 동반자를 자네가 거부할 이유가 무엇이겠는가? 만일 자네가 영혼의 한가함을 원한다면, 자네는 빈자가 되거나 빈자와 닮은 사람이 되어야 하네.
§17.5Non potest studium salutare fieri sine frugalitatis cura;
영혼을 구원하는 공부는 검소함에 대한 관심 없이는 이루어질 수 없네.
frugalitas autem paupertas voluntaria est.
그리고 검소함이란 자발적인 빈곤이라네.
Tolle itaque istas excusationes: "Nondum habeo, quantum satis est;
그러므로 이러한 변명들을 치워버리게나. "나에게는 아직 충분한 만큼이 없네.
si ad illam summam pervenero, tunc me totum philosophiae dabo. "Atqui nihil prius quam hoc parandum est, quod tu differs et post cetera paras;
만일 내가 그 액수에 도달한다면, 그때 나 자신을 완전히 철학에 바치겠네." 그러나 자네가 미루고 다른 모든 것 뒤로 마련하려 하는 이것이야말로 무엇보다 먼저 마련되어야 하는 것이네.
ab hoc incipiendum est.
이것으로부터 시작해야 하네.
"Parare," inquis, "unde vivam volo.
"내가 살아갈 방도를 마련하고 싶네"라고 자네는 말하겠지.
"Simul et para et disce;
마련하는 것과 배우는 것을 동시에 하게나.
si quid te vetat bene vivere, bene mori non vetat.
만일 어떤 것이 자네로 하여금 잘 사는 것을 금할지라도, 잘 죽는 것을 금하지는 않네.
§17.6Non est quod nos paupertas a philosophia revocet, ne egestas quidem.
빈곤이 우리를 철학으로부터 멀어지게 할 이유는 없으며, 궁핍조차도 그러하지 않네.
Toleranda est enim ad hoc properantibus vel fames.
왜냐하면 이것을 향해 서두르는 자들에게는 굶주림조차도 견뎌내야 하기 때문이네.
Quam toleravere quidam in obsidionibus, et quod aliud erat illis patientiae praemium quam in arbitrium non cadere victoris? Quanto hic maius est quod promittitur: perpetua libertas, nullius nec hominis nec dei timor.
어떤 이들은 포위전 속에서 굶주림을 견뎌냈는데, 그들에게 그 인내의 보상이 승자의 처분에 맡겨지지 않는 것 외에 다른 무엇이었겠는가? 여기서 약속된 것은 이보다 얼마나 더 큰가. 즉 영원한 자유, 인간에 대해서도 신에 대해서도 그 어떤 두려움도 없는 것이네.
Et quidem vel esurienti ad ista veniendum est.
그리고 참으로 굶주린 자라 할지라도 이 일들에 도달해야 하네.
§17.7Perpessi sunt exercitus inopiam omnium rerum, vixerunt herbarum radicibus et dictu foedis tulerunt famem.
군대들은 모든 것의 결핍을 견뎌냈고, 풀뿌리로 연명했으며, 말하기조차 끔찍한 것들로 굶주림을 버텼네.
Haec omnia passi sunt pro regno, quo magis mireris, alieno.
그들은 이 모든 것을, 한층 더 놀랍게도, 타인의 왕국을 위해 겪었네.
Dubitabit aliquis ferre paupertatem, ut animum furoribus liberet?
Non est ergo prius adquirendum;
영혼을 광기로부터 해방하기 위해 빈곤을 견디기를 주저할 자가 있겠는가? 그러므로 먼저 재산을 획득할 일이 아니네.
licet ad philosophiam etiam sine viatico pervenire.
여비 없이도 철학에 도달하는 것은 허용되어 있네.
§17.8Ita est.
그렇고말고.
Cum omnia habueris, tunc habere et sapientiam voles? Haec erit ultimum vitae instrumentum et, ut ita dicam, additamentum? Tu vero, sive aliquid habes, iam philosophare,—unde enim scis, an iam nimis habeas?—sive nihil, hoc prius quaere quam quicquam. "
자네가 모든 것을 가졌을 때, 그때에야 지혜도 가지기를 바랄 것인가? 지혜는 삶의 마지막 도구이자 말하자면 덧붙임에 불과할 것인가? 오히려 자네가 무언가를 가지고 있다면 지금 당장 철학을 하게나. —자네가 이미 너무 많이 가지고 있는지 어떻게 알겠는가?— 아무것도 없다면 무엇보다 먼저 이것을 구하게나.
§17.9At necessaria deerant.
"하지만 필수적인 것들이 부족했네." 우선 그것들이 부족할 수는 없네.
"Primum deesse non poterunt, quia natura minimum petit, naturae autem se sapiens accommodat.
자연은 최소한을 요구하며, 현자는 자신을 자연에 맞추기 때문이네.
Sed si necessitates ultimae inciderunt, iamdudum exibit e vita et molestus sibi esse desinet.
하지만 극단적인 결핍이 닥친다면, 그는 이미 오래전에 삶에서 벗어나 스스로에게 짐이 되기를 그칠 것이네.
Si vero exiguum erit et angustum, quo possit vita produci, id boni consulet nec ultra necessaria sollicitus aut anxius ventri et scapulis suum reddet et occupationes divitum concursationesque ad divitias euntium securus laetusque ridebit ac dicet: "Quid in longum ipse te differs?
그러나 만일 삶을 유지할 수 있는 방도가 미미하고 좁을지라도, 그는 그것을 좋게 여길 것이며, 필수적인 것 이상으로 염려하거나 불안해하지 않고 위장과 어깨에 그것들의 몫을 돌려줄 것이네. 그리고 부자들의 분주함과 부를 향해 달려가는 자들의 분투를 안심하고 기쁘게 웃어넘기며 이렇게 말할 것이네. "왜 자네는 자신을 먼 미래로 미루는가?
§17.10Expectabisne fenoris quaestum aut ex merce conpendium aut tabulas beati senis, cum fieri possis statim dives? Repraesentat opes sapientia, quas cuicumque fecit supervacuas, dedit. "Haec ad alios pertinent;
자네는 즉시 부유해질 수 있는데도 이자의 이득이나 상품의 차익, 혹은 유복한 노인의 유언장을 기다릴 것인가? 지혜는 부를 즉시 지급하네. 지혜는 부를 누구에게나 불필요한 것으로 만듦으로써 그것을 주었기 때문이네." 이것들은 다른 이들에게나 해당하는 일이네.
tu locupletibus propior es.
자네는 부자들에 더 가깝네.
Saeculum muta, nimis habes.
기준을 바꾸어보게나, 자네는 너무 많이 가지고 있네.
Idem est autem omni saeculo, quod sat est.
하지만 만족스러운 것은 어느 시대나 똑같다네.
§17.11Poteram hoc loco epistulam claudere, nisi te male instituissem.
만일 내가 자네를 잘못 길들이지 않았다면, 나는 이쯤에서 편지를 끝맺을 수 있었을 것이네.
Reges Parthorum non potest quisquam salutare sine munere;
파르티아의 왕들에게는 그 누구도 선물 없이 인사할 수 없네.
tibi valedicere non licet gratis.
자네에게 작별을 고하는 것도 공짜로는 허용되지 않네.
Quid istic? Ab Epicuro mutuum sumam: "Multis parasse divitias non finis miseriarum fuit, sed mutatio. " §17.12Nec hoc miror.
어쩌겠는가? 에피쿠로스에게서 빌려오겠네. "많은 이들에게 부를 마련한 것은 비참의 끝이 아니라 변화였네." 그리고 나는 이것을 이상하게 여기지 않네.
Non est enim in rebus vitium, sed in ipso animo.
왜냐하면 잘못은 사물에 있는 것이 아니라 영혼 자체에 있기 때문이네.
Illud, quod paupertatem nobis gravem fecerat, et divitias graves fecit.
빈곤을 우리에게 무겁게 만들었던 바로 그것이 부 또한 무겁게 만들었네.
Quemadmodum nihil refert, utrum aegrum in ligneo lecto an in aureo conloces,—quocumque illum transtuleris, morbum secum suum transferet,—sic nihil refert, utrum aeger animus in divitiis an in paupertate ponatur.
병자를 나무 침대에 누이든 황금 침대에 누이든 아무런 차이가 없듯이 —그를 어디로 옮기든 그는 자신의 병을 함께 옮길 것이기에— 병든 영혼이 부 속에 놓이든 빈곤 속에 놓이든 아무런 차이가 없네.
Malum illum suum sequitur.
그 자신의 악이 그를 따르는 것이네.
VALE.
잘 있게나.