§16.1Liquere hoc tibi, Lucili, scio, neminem posse beate vivere, ne tolerabiliter quidem sine sapientiae studio et beatam vitam perfecta sapientia effici, ceterum tolerabilem etiam inchoata.
루킬리우스여, 지혜에 대한 탐구 없이는 그 누구도 행복하게, 아니 견딜 만하게조차 살 수 없으며, 행복한 삶은 완성된 지혜에 의해 이루어지고, 견딜 만한 삶 역시 시작 단계의 지혜에 의해서도 이루어진다는 것을 자네가 분명히 알고 있음을 나는 아네.
Sed hoc, quod liquet, firmandum et altius cotidiana meditatione Agendum est;
그러나 분명한 이 사실을 매일의 묵상을 통해 강화하고 더 깊이 새겨야 하네.
plus operis est in eo, ut proposita custodias quam ut honesta proponas.
고결한 일을 계획하는 것보다 계획한 바를 지키는 것에 더 많은 노고가 따르기 때문일세.
Perseverandum est et adsiduo studio robur addendum, donec bona mens sit quod bona voluntas est. §16.2Itaque tibi apud me pluribus verbis aut adfirmatione iam nil opus;
선한 의지인 것이 선한 정신이 될 때까지, 계속해서 인내하고 끊임없는 공부를 통해 힘을 더해야 하네. 그러므로 자네가 나에게 더 많은 말이나 확언을 할 필요는 이제 전혀 없네.
intellego multum te profecisse.
자네가 많이 진보했음을 나는 이해하고 있네.
Quae scribis, unde veniant, scio;
자네가 쓰는 글들이 어디서 나오는지 나는 아네.
non sunt ficta nec colorata.
그것들은 거짓되거나 꾸며진 것이 아니네.
Dicam tamen quid sentiam: iam de te spem habeo, nondum fiduciam.
하지만 내 생각을 말하겠네. 나는 자네에 대해 이미 희망은 품고 있으나, 아직 확신은 없네.
Tu quoque idem facias volo;
자네 역시 그렇게 하기를 바라네.
non est, quod tibi cito et facile credas.
자신을 성급하고 쉽게 믿을 이유는 없네.
Excute te et varie scrutare et observa;
자신을 털어내고 다양하게 조사하고 관찰하게나.
illud ante omnia vide, utrum in philosophia an in ipsa vita profeceris. §16.3Non est philosophia populare artificium nec ostentationi paratum.
무엇보다도 먼저, 자네가 철학에서 진보했는지 아니면 삶 자체에서 진보했는지를 확인하게나. 철학은 대중적인 기술도 아니며 과시를 위해 마련된 것도 아니네.
Non in verbis, sed in rebus est.
그것은 말 속에 있는 것이 아니라 실재하는 행동 속에 있네.
Nec in hoc adhibetur, ut cum aliqua oblectatione consumatur dies, ut dematur otio nausia.
또한 하루를 어떤 즐거움과 함께 보내거나 한가함이 주는 권태를 없애기 위해 사용되는 것도 아니네.
Animum format et fabricat, vitam disponit, actiones regit, agenda et omittenda demonstrat, sedet ad gubernaculum et per ancipitia fluctuantium derigit cursum.
그것은 영혼을 형성하고 빚어내며, 삶을 정돈하고, 행동을 규율하며, 해야 할 일과 하지 말아야 할 일을 지시하고, 키를 잡고서 동요하는 자들의 위험 속을 뚫고 항로를 인도하네.
Sine hac nemo intrepide potest vivere, nemo secure.
이것 없이는 그 누구도 두려움 없이 살 수 없고, 그 누구도 안심하고 살 수 없네.
Innumerabilia accidunt singulis horis, quae consilium exigant, quod ab hac petendum est. §16.4Dicet aliquis: "Quid mihi prodest philosophia, si fatum est? Quid prodest, si deus rector est? Quid prodest, si casus imperat? Nam et mutari certa non possunt et nihil praeparari potest adversus incerta;
매 시간마다 조언을 요구하는 수많은 일들이 일어나는데, 그 조언은 바로 철학으로부터 구해야 하는 것이라네. 누군가는 이렇게 말할 것이네. "만일 운명이 존재한다면 철학이 나에게 무슨 소용이 있는가? 만일 신이 통치자라면 무슨 소용이 있는가? 만일 우연이 지배한다면 무슨 소용이 있는가? 왜냐하면 확실한 일들은 변경될 수 없고, 불확실한 일들에 대해서는 아무것도 준비될 수 없기 때문일세.
sed aut consilium meum occupavit deus decrevitque quid facerem,aut consilio meo nihil fortuna permittit" §16.5Quicquid est ex his, Lucili, vel si omnia haec sunt, philosophandum est: sive nos inexorabili lege fata constringunt, sive arbiter deus universi cuncta disposuit, sive casus res humanas sine ordine inpellit et iactat, philosophia nos tueri debet.
오히려 신이 나의 계획을 선점하여 내가 해야 할 일을 결정해 버렸거나, 아니면 운명이 나의 계획에 아무것도 허락하지 않기 때문이네." 루킬리우스여, 이들 중 어떤 것이 사실이든, 혹은 이 모든 것이 다 존재하든 간에, 철학을 해야 하네. 피할 수 없는 법칙에 의해 운명이 우리를 옭아매고 있든, 우주의 주재자인 신이 모든 것을 배치해 두었든, 아니면 우연이 인간사를 무질서하게 몰아가고 뒤흔들고 있든 간에, 철학은 우리를 보호해야 하네.
Haec adhortabitur, ut deo libenter pareamus, ut fortunae contumaciter; haec docebit, ut deum sequaris, feras casum. §16.6Sed non est nunc in hanc disputationem transeundum, quid sit iuris nostri, si providentia in imperio est, aut si fatorum series inligatos trahit, aut si repentina ac subita dominantur;
철학은 우리가 신에게는 기꺼이 복종하고, 운명에는 맞서도록 격려할 것이며, 신을 따르고 우연을 견뎌내도록 가르칠 것이네. 그러나 섭리가 지배권을 쥐고 있거나, 운명의 사슬이 속속된 우리를 끌고 다니거나, 혹은 돌발적이고 갑작스러운 일들이 지배하고 있을 때, 무엇이 우리의 권한에 속하는지에 대한 이 논쟁으로 지금 넘어갈 것은 아니네.
illo nunc revertor, ut te moneam et exhorter, ne patiaris inpetum animi tui delabi et refrigescere.
나는 이제 다음의 점으로 돌아가 자네에게 권고하고 격려하고자 하네.
Contine illum et constitue, ut habitus animi fiat, quod est inpetus. §16.7Iam ab initio, si te bene novi, circumspicies, quid haec epistula munusculi attulerit.
자네의 마음의 충동이 쇠퇴하고 식어버리도록 방치하지 말게나. 그 충동을 붙잡고 확립하여, 현재 충동인 것이 마음의 습성이 되게 하개나. 내가 자네를 잘 알고 있다면, 자네는 처음부터 이 편지가 어떤 작은 선물을 가져왔는지 둘러보고 있을 것이네.
Excute illam, et invenies.
편지를 털어보게나, 그러면 발견할 것이네.
Non est quod mireris animum meum;
내 마음에 대해 자네가 이상하게 여길 이유는 없네.
adhuc de alieno liberalis sum.
나는 여전히 남의 것으로 너그럽게 베풀고 있으니 말일세.
Quare autem alienum dixi? Quicquid bene dictum est ab ullo, meum est.
하지만 왜 남의 것이라고 말했겠는가? 누구에 의해서든 훌륭하게 말해진 것은 무엇이든 나의 것이라네.
Istuc quoque ab Epicuro dictum est: "Si ad naturam vives, numquam eris pauper;
자네가 볼 저 구절 역시 에피쿠로스에 의해 말해졌네.
si ad opiniones, numquam eris dives. " §16.8Exiguum natura desiderat, opinio inmensum.
"만일 자네가 자연에 따라 산다면 결코 가난해지지 않을 것이요, 의견에 따라 산다면 결코 부유해지지 못할 것이라네." 자연이 요구하는 것은 아주 적으나, 의견이 요구하는 것은 한량없네.
Congeratur in te quicquid multi locupletes possederant.
수많은 부자들이 소유했던 그 모든 것이 자네에게 쌓이게 하세나.
Ultra privatum pecuniae modum fortuna te provehat, auro tegat, purpura vestiat, eo deliciarum opumque perducat, ut terram marmoribus abscondas, non tantum habere tibi liceat, sed calcare divitias.
운명이 자네를 개인의 금전적 한도를 넘어 이끌고, 황금으로 덮고, 자줏빛 옷을 입히며, 대리석으로 대지를 가릴 정도의 사치와 부로 인도하여, 부를 소유할 뿐만 아니라 짓밟는 것까지 자네에게 허락되게 하세나.
Accedant statuae et picturae et quicquid ars ulla luxuriae elaboravit;
조각상들과 그림들, 그리고 사치를 위해 온갖 기술이 정교하게 만들어 낸 모든 것이 더해지게 하세나.
maiora cupere ab his disces. §16.9Naturalia desideria finita sunt;
자네는 이것들로부터 더 큰 것을 갈망하는 법만을 배우게 될 것이네. 자연스러운 욕구는 한계가 있으나, 거짓된 의견에서 생겨나는 욕구는 멈출 곳이 없네.
ex falsa opinione nascentia ubi desinant, non habent. Nullus enim terminus falso est.
거짓에는 결코 경계가 없기 때문일세.
Viam eunti aliquid extremum est; error inmensus est.
길을 가는 자에게는 어떤 끝이 있지만, 헤맴은 끝이 없네.
Retrahe ergo te a vanis, et cum voles scire, quod petes, utrum naturalem habeat an caecam cupiditatem, considera, num possit alicubi consistere.
그러므로 헛된 것들로부터 자네 자신을 거두어들이게나. 그리고 자네가 추구하는 것이 자연스러운 욕망을 지니고 있는지 아니면 맹목적인 욕망을 지니고 있는지 알고 싶을 때는, 그것이 어딘가에서 멈출 수 있는지를 고려해 보게나.
Si longe progresso semper aliquid longius restat, scito id naturale non esse.
만일 멀리 나아갔음에도 항상 더 먼 무언가가 남아있다면, 그것은 자연스러운 것이 아님을 알게나.
VALE.
잘 있게나.