§114.14Utrumque diverso genere corruptum est, tam mehercules quam nolle nisi splendidis uti ac sonantibus et poeticis, necessaria atque in usu posita vitare.
두 부류 모두 서로 다른 방식으로 타락한 것이니, 맹세코 이는 화려하고 울림이 있으며 시적인 단어만을 사용하려 하고 필수적이며 일상적으로 쓰이는 단어는 피하려는 것과 다름없소.
Tam hunc dicam peccare quam illum: alter se plus iusto colit, alter plus iusto neglegit;
나는 전자나 후자나 똑같이 잘못을 범하고 있다고 말하겠소. 한 사람은 필요 이상으로 자신을 꾸미고, 다른 한 사람은 필요 이상으로 자신을 방치하오.
ille et crura, hic ne alas quidem vehit.
전자는 다리까지 가꾸고 다니지만, 후자는 겨드랑이조차 다듬지 않소.
§114.15Ad compositionem transeamus.
문장 구성(말의 배치)으로 넘어가 보시다.
Quot genera tibi in hac dabo, quibus peccetur? Quidam praefractam et asperam probant; disturbant de industria, si quid placidius effluxit.
이 일에 있어서 잘못이 범해지는 종류를 내가 그대에게 얼마나 많이 제시하겠소? 어떤 이들은 끊어지고 거친 구성을 선호하여, 만약 문장이 조금이라도 부드럽게 흘러나오면 일부러 그것을 흐트러뜨리오.
Nolunt sine salebra esse iuncturam;
그들은 단어의 연결에 덜컹거림이 없기를 바라지 않소.
virilem putant et fortem, quae aurem inaequalitate percutiat.
불균형함으로 귀를 때리는 구성을 그들은 남성적이고 힘차다고 여기오.
Quorundam non est compositio, modulatio est;
어떤 이들의 것은 문장 구성이 아니라 가락이오.
adeo blanditur et molliter labitur.
그만큼 부드럽게 아첨하며 미끄러지듯 흘러가오.
§114.16Quid de illa loquar, in qua verba differuntur et diu expectata vix ad clausulas redeunt? Quid illa in exitu lenta, qualis Ciceronis est, devexa et molliter detinens nec aliter quam solet, ad morem suum pedemque respondens? Non tantum in genere sententiarum vitium est, si aut pusillae sunt et pueriles aut improbae et plus ausae quam pudore salvo licet, si floridae sunt et nimis dulces, si in vanum exeunt et sine effectu nihil amplius quam sonant.
말들이 뒤로 미루어지다가 오랫동안 기다린 끝에야 겨우 문말에 도달하는 저 문체에 대해서 내가 무슨 말을 하겠소? 키케로의 그것처럼 결말에서 완만하고, 아래로 기울며 부드럽게 붙잡고, 평소와 다름없이 자신의 습성과 운율에 호응하는 저 문체에 대해서는 어찌 말하겠소? 결점은 사상의 종류에만 있는 것이 아니오. 사상이 하찮고 유치하거나, 혹은 불손하여 품위를 지키며 허용되는 것 이상으로 대담할 때, 혹은 화려하고 너무 달콤할 때, 혹은 공허하게 끝나 아무런 효과 없이 울림 외에는 아무것도 남기지 않을 때 말이오.
§114.17Haec vitia unus aliquis inducit, sub quo tunc eloquentia est, ceteri imitantur et alter alteri tradunt.
이러한 결점들은 그 당시 웅변술을 좌지우지하는 어떤 한 사람이 도입하면, 다른 이들이 이를 모방하고 서로서로 전파하게 되오.
Sic Sallustio vigente anputatae sententiae et verba ante exspectatum cadentia et obscura brevitas fuere pro cultu.
이처럼 사룰스티우스가 한창 이름을 날릴 때, 잘려 나간 사상들과 예상보다 먼저 끊어지는 단어들, 그리고 모호한 간결함이 세련됨으로 여겨졌소.
L. Arruntius, vir rarae frugalitatis, qui historias belli Punici scripsit, fuit Sallustianus et in illud genus nitens.
포에니 전쟁사를 썼고 드물게 보는 검소함을 지닌 인물인 루키우스 아룬티우스는 사룰스티우스의 추종자였으며 그 문체를 지향하여 노력했소.
Est apud Sallustium: "exercitum argenta fecit," id est, pecunia paravit.
사룰스티우스의 글에 "군대를 은으로 만들었다"라는 구절이 있는데, 이는 곧 돈으로 준비했다는 뜻이오.
Hoc Arruntius amare coepit; posuit illud omnibus paginis.
아룬티우스는 이 표현을 사랑하기 시작하더니 모든 페이지에 그것을 집어넣었소.
Dicit quodam loco: "fugam nostris fecere.
그는 어느 곳에서 "우리 군사들에게 퇴각을 만들었다"라고 말하오.
"Alio loco: "Hiero, rex Syracusanorum, bellum fecit.
다른 곳에서는 "시라쿠사의 왕 히에론이 전쟁을 만들었다"라고 하오.
"Et alio loco: "quae audita Panhormitanos dedere §114.18Romanis fecere.
그리고 또 다른 곳에서는 "그 소식들이 들리자 파노르무스 인들을 투항하게 로마인들에게 만들었소"라고 하오.
"Gustum tibi dare volui;
나는 그대에게 맛보기를 보여주고 싶었을 뿐이오.
totus his contexitur liber.
그의 책 전체가 이런 것들로 짜여 있소.
Quae apud Sallustium rara fuerunt, apud hunc crebra sunt et paene continua, nec sine causa;
사룰스티우스에게서는 드물었던 것들이 이 사람에게서는 빈번하고 거의 끊임없이 나타나는데, 거기에는 그럴 만한 이유가 있소.
ille enim in haec incidebat, at hic illa quaerebat.
전자는 그런 표현들에 우연히 빠져들었지만, 후자는 그것들을 찾아다녔기 때문이오.
Vides autem, quid sequatur, ubi alicui vitium pro exemplo est.
그러나 결점이 누군가에게 본보기가 될 때 어떤 결과가 뒤따르는지 그대는 보고 있소.
§114.19Dixit Sallustius: "aquis hiemantibus.
사룰스티우스는 "물들이 겨울을 날 때(풍랑이 일 때)"라고 말했소.
"Arruntius in primo libro belli Punici ait: "repente hiemavit tempestas.
아룬티우스는 『포에니 전쟁사』 제1권에서 "갑자기 날씨가 겨울을 났다(폭풍우가 몰아쳤다)"라고 말하오.
"Et alio loco cum dicere vellet frigidum annum fuisse, ait: "totus hiemavit annus.
그리고 다른 곳에서 날씨가 추운 해였다는 말을 하고 싶을 때 "해 전체가 겨울을 났다"라고 말하오.
"Et alio loco: "inde sexaginta onerarias leves praeter militem et necessarios nautarum hiemante aquilone misit.
또 다른 곳에서는 "그리하여 군사와 꼭 필요한 수부들 외에, 북풍이 겨울을 나는 가운데 가벼운 수송선 60척을 보냈다"라고 말하오.
"Non desinit omnibus locis hoc verbum infulcire.
그는 온갖 곳에 이 동사를 밀어 넣기를 멈추지 않소.
Quodam loco dicit Sallustius: "inter arma civilia aequi bonique famas petit.
사룰스티우스는 어떤 곳에서 "내란 중에 공정함과 선함의 평판(들)을 구한다"라고 말했소.
"Arruntius non temperavit, quo minus primo statim libro poneret ingentes esse "famas "de Regulo.
아룬티우스는 제1권 ¦p.v3.p.314 시작부터 레굴루스에 대해 거대한 "평판(들)"이 있다고 쓰는 것을 참지 못했소.
§114.20Haec ergo et eiusmodi vitia, quae alicui inpressit imitatio, non sunt indicia luxuriae nec animi corrupti;
그러므로 이와 같은 결점들은 모방이 누군가에게 심어준 것으로서 사치나 타락한 정신의 징후가 아니오.
propria enim esse debent et ex ipso nata, ex quibus tu aestimes alicuius adfectus.
왜냐하면 누군가의 감정을 평가하기 위해서는 결점들이 자신만의 것이자 자신에게서 우러나온 것이어야 하기 때문이오.
Iracundi hominis iracunda oratio est, commoti nimis incitata, delicati tenera et fluxa.
성마른 사람의 연설은 성나 있고, 지나치게 흥분한 사람의 연설은 격앙되어 있으며, 나약하게 치장하는 사람의 연설은 부드럽고 유동적이오.