§108.20Haec cum exposuisset Sotion et inplesset argumentis suis, "Non credis," inquit, "animas in alia corpora atque alia discribi et migrationem esse quod dicimus mortem? Non credis in his pecudibus ferisve aut aqua mersis illum quondam hominis animum morari? Non credis nihil perire in hoc mundo, sed mutare regionem? Nec tantum caelestia per certos circuitus verti, sed animalia quoque per vices ire et animos per orbem agi? Magni ista crediderunt viri.
소티온이 이것들을 설명하고 자신의 논거로 채웠을 때, 그는 말했오. "그대는 영혼이 이 몸에서 저 몸으로 분배되며, 우리가 죽음이라 부르는 것이 이주라는 것을 믿지 않소? 이 가축들이나 야수들, 혹은 물에 잠긴 생물들 속에 한때 인간이었던 자의 영혼이 머물고 있다는 것을 믿지 않소? 이 세상에서 아무것도 사라지지 않고 오직 장소만을 바꾼다는 것을 믿지 않소? 천체들만이 일정한 궤도를 따라 회전하는 것이 아니라, 동물들 또한 교대로 순환하며 영혼들도 원을 따라 움직여진다는 것을 믿지 않소? 위대한 인물들이 이 일들을 믿었오.
§108.21Itaque iudicium quidem tuum sustine, ceterum omnia tibi in integro serva.
그러므로 그대의 판단은 일단 보류하되, 모든 가능성을 그대 자신에게 미결의 상태로 남겨 두시오.
Si vera sunt ista, abstinuisse animalibus innocentia est; si falsa, frugalitas est.
만일 그 일들이 사실이라면 동물들을 멀리한 것은 무해한 일이요, 만일 거짓이라면 그것은 절약이오.
Quod istic credulitatis tuae damnum est? Alimenta tibi leonum et vulturum eripio. " §108.22His ego instinctus abstinere animalibus coepi, et anno peracto non tantum facilis erat mihi consuetudo, sed dulcis.
여기에 그대의 믿음성(경신)에 무슨 손해가 있겠소? 나는 그대에게서 사자와 독수리의 먹이를 빼앗는 것뿐이오." 이 일들에 자극받아 나는 동물들을 멀리하기 시작했고, 일 년이 지났을 때 그 습관은 내게 쉬울 뿐만 아니라 달콤했소.
Agitatiorem mihi animum esse credebam, nec tibi hodie adfirmaverim, an fuerit.
나는 내 마음이 더 활기차졌다고 믿었으며, 오늘날 그대에게 정말로 그러했는지를 확언할 수는 없소.
Quaeris, quomodo desierim? In primum Tiberii Caesaris principatum iuventae tempus inciderat.
그대는 내가 어떻게 그것을 그만두었는지 묻소? 내 젊은 시절은 티베리우스 카이사르 치세의 초기에 해당했소.
Alienigena tum sacra movebantur, sed inter argumenta superstitionis ponebatur quorundam animalium abstinentia.
당시 이방의 종교 의식들이 배척받고 있었는데, 미신의 증거들 속에 어떤 동물들을 멀리하는 것이 놓여 있었소.
Patre itaque meo rogante, qui non calumniam timebat, sed philosophiam oderat, ad pristinam consuetudinem redii.
그리하여 고발을 두려워한 것이 아니라 철학을 혐오했던 내 아버지의 요청에 따라, 나는 이전의 습관으로 되돌아갔소.
Nec difficulter mihi, ut inciperem melius cenare, persuasit.
그리고 아버지는 내가 더 잘 식사하기 시작하도록 나를 어렵지 않게 설득했소.
§108.23Laudare solebat Attalus culcitam, quae resisteret corpori;
아탈루스는 몸에 저항하는 매트리스를 찬양하곤 했소.
tali utor etiam senex, in qua vestigium apparere non possit.
늙은 지금도 나는 그런 것을 사용하고 있으며, 거기에는 자국이 남을 수 없소.
Haec rettuli ut probarem tibi, quam vehementes haberent tirunculi impetus primos ad optima quaeque, si quis exhortaretur illos, si quis incenderet.
내가 이 일들을 언급한 것은, 만일 누군가가 권면하고 누군가가 불태워 준다면 초학자들이 모든 최선의 것들을 향해 얼마나 격렬한 첫 충동을 품는지를 그대에게 증명하기 위함이었소.
Sed aliquid praecipientium vitio peccatur, qui nos docent disputare, non vivere, aliquid discentium, qui propositum adferunt ad praeceptores suos non animum excolendi, sed ingenium.
그러나 가르치는 자들의 잘못으로 인해 어떤 잘못이 범해지니, 그들은 우리에게 논쟁하는 법을 가르치고 사는 법을 가르치지 않으며, 배우는 자들의 잘못으로 인해서도 범해지니, 그들은 교사들에게 마음을 닦기 위함이 아니라 재능을 연마하려는 목적을 가지고 오기 때문이오.
Itaque quae philosophia fuit, facta philologia est.
그리하여 철학이었던 것이 문헌학이 되었소.
§108.24Multum autem ad rem pertinet, quo proposito ad quamquam rem accedas.
그러나 어떤 목적으로 어떤 일에 접근하느냐는 대단히 중요한 문제요.
Qui grammaticus futurus Vergilium scrutatur, non hoc animo legit illud egregium:
"
fugit inreparabile tempus:
"
vigilandum est; nisi properamus, relinquemur; agit nos agiturque velox dies; inscii rapimur; omnia in futurum disponimus et inter praecipitia lenti sumus;
문법가가 되려는 자가 베르길리우스를 세밀히 조사할 때, 다음과 같은 탁월한 구절을 이와 같은 마음으로 읽는 것은 아니오. "되돌릴 수 없는 시간은 달아난다. "경계해야 한다, 우리가 서두르지 않으면 우리는 뒤처질 것이다, 빠른 날이 우리를 몰아가고 몰아간다, 우리는 알지 못하는 사이에 휩쓸려 간다, 우리는 모든 것을 미래를 위해 정돈하지만 벼랑 끝에 서 있으면서도 게으르다.
sed ut observet, quotiens vergilius de celeritate temporum dicit, hoc uti verbo illum "fugit.
오히려 그가 관찰하려는 것은 베르길리우스가 시간의 신속함에 대해 말할 때마다 이 "달아난다"라는 단어를 얼마나 자주 사용하는가 하는 점이오.
"
"
Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi
Prima fugit;
"비참한 필멸자들에게 생애의 가장 좋은 날들은 각각 가장 먼저 달아난다.
subeunt morbi tristisque senectus
Et labor, et durae rapit inclementia mortis. "
질병과 서글픈 노년이 소리 없이 다가오고, 노고가, 그리고 가혹한 죽음의 무자비함이 휩쓸고 간다.
§108.25Ille, qui ad philosophiam spectat, haec eadem quo debet, adducit: numquam vergilius, inquit, dies dicit ire, sed fugere, quod currendi genus concitatissimum est, et optimos quosque primos rapi;
"철학을 지향하는 자는 이 동일한 것들을 자신이 마땅히 인도해야 할 곳으로 인도하오. 그는 말하기를, 베르길리우스는 날들이 간다고 결코 말하지 않고 달아난다고 말하는데, 이것은 달리는 동작 중에서 가장 격렬한 것이며, 가장 좋은 날들이 각각 가장 먼저 휩쓸려 간다고 말하오.
quid ergo cessamus nos ipsi concitare, ut velocitatem rapidissimae rei possimus aequare? Meliora praetervolant, deteriora succedunt.
그렇다면 우리 자신은 왜 서둘러 스스로를 다그쳐 가장 신속한 것의 속도를 따라잡을 수 있게 하지 않는가? 더 좋은 것들은 날아가 버리고, 더 나쁜 것들이 뒤를 잇소.
§108.26Quemadmodum ex amphora primum, quod est sincerissimum, effluit, gravissimum quodque turbidumque subsidit, sic in aetate nostra quod est optimum, in primo est.
암포라에서 가장 순수한 것이 먼저 흘러나오고, 가장 무겁고 탁한 것들은 바닥에 가라앉는 것처럼, 우리의 나이에서도 가장 좋은 것은 처음에 있소.
Id exhauriri aliis potius patimur, ut nobis faecem reservemus? Inhaereat istud animo et tamquam missum oraculo placeat:
"
Optima quaeque dies miseris mortalibus aevi
Prima fugit. "
우리가 그것을 다른 이들에 의해 소모되도록 내버려 두고 우리 자신을 위해 찌꺼기를 남겨 두겠소? 그 점이 마음에 달라붙어 신탁에서 보내진 것처럼 마음에 들게 하시오. "비참한 필멸자들에게 생애의 가장 좋은 날들은 각각 가장 먼저 달아난다.
§108.27Quare optima? Quia quod restat, incertum est.
"어째서 가장 좋은가? 남은 것은 불확실하기 때문이오.
Quare optima? Quia iuvenes possumus discere, possumus facilem animum et adhuc tractabilem ad meliora convertere;
어째서 가장 좋은가? 젊을 때 우리는 배울 수 있고, 수월하고 아직 다루기 쉬운 마음을 더 좋은 곳으로 돌릴 수 있기 때문이오.
quia hoc tempus idoneum est laboribus, idoneum agitandis per studia ingeniis et exercendis per opera corporibus;
이 시기는 노고에 적합하고, 학업을 통해 재능을 발동시키고 작업을 통해 육체를 단련하기에 적합하기 때문이오.
quod superest, segnius et languidius est et propius a fine.
남은 것은 더 느리고 더 나른하며 종말에 더 가깝소.
Itaque toto hoc agamus animo et omissis, ad quae devertimur, in rem unam laboremus, ne hanc temporis pernicissimi celeritatem, quam retinere non possumus, relicti demum intellegamus.
그러므로 우리는 온 마음으로 이 일을 행하고, 우리가 한눈파는 일들을 제쳐 두고 한 가지 일을 위해 노력합시다, 우리가 붙잡을 수 없는 이 극히 신속한 시간의 속도를, 뒤처지고 나서야 비로소 깨닫지 않도록 말이오.
Primus quisque tamquam optimus dies placeat et redigatur in nostrum.
첫날이 각각 가장 좋은 날인 것처럼 마음에 들게 하고 우리의 것으로 거두어들입시다.
§108.28Quod fugit, occupandum est.
달아나는 것은 붙잡아야 하오.
Haec non cogitat ille, qui grammatici oculis carmen istud legit, ideo optimum quemque primum esse diem, quia subeunt morbi, quia senectus premit et adhuc adulescentiam cogitantibus supra caput est;
문법가의 눈으로 저 시를 읽는 자는 이러한 것들을 생각지 않소, 즉 질병이 닥쳐오고 노년이 압박하며 아직 청춘을 생각하는 자들의 머리 위에 와 있기 때문에 가장 좋은 날들이 각각 가장 먼저 가버린다는 것을 말이오.
sed ait Vergilium semper una ponere morbos et senectutem, non mehercules immerito.
오히려 그는 베르길리우스가 언제나 질병과 노년을 함께 둔다고 말하니, 헤라클레스의 이름으로 맹세컨대 참으로 당연한 일이오.
Senectus enim insanabilis morbus est.
노년이란 치유할 수 없는 질병이기 때문이오.