§108.10Nam," ut dicebat Cleanthes, "quemadmodum spiritus noster clariorem sonum reddit, cum illum tuba per longi canalis angustias tractum patentiore novissime exitu effudit, sic sensus nostros clariores carminis arta necessitas efficit.
"왜냐하면," 클레안테스가 말했듯이, "우리의 숨결이 긴 관의 좁은 통로를 따라 이끌려 나오다가 마침내 더 넓은 출구로 뿜어질 때 나팔이 더 맑은 소리를 내는 것처럼, 시의 엄격한 제약은 우리의 사상을 더 명료하게 만든다"오.
"Eadem neglegentius audiuntur minusque percutiunt, quamdiu soluta oratione dicuntur; ubi accessere numeri et egregium sensum adstrinxere certi pedes, eadem illa sententia velut lacerto excussiore torquetur.
동일한 일들도 산문으로 말해지는 동안에는 더 소홀히 들리고 덜 감동을 주지만, 운율이 더해지고 확실한 시각들이 빼어난 사상을 단단히 죌 때, 그 동일한 문장은 마치 더 힘차게 내뻗은 팔에서 던져지듯 세차게 뿜어져 나오오.
§108.11De contemptu pecuniae multa dicuntur et longissimis orationibus hoc praecipitur, ut homines in animo, non in patrimonio putent esse divitias, eum esse locupletem, qui paupertati suae aptatus est et parvo se divitem fecit;
돈에 대한 경멸에 관해서는 많은 것들이 말해지고, 아주 긴 연설들을 통해, 사람들은 부가 유산이 아니라 마음속에 있다고 생각해야 하며, 자신의 가난에 적응하고 적은 것으로 스스로를 부유하게 만든 자가 진짜 부자라는 점이 가르쳐지오.
magis tamen feriuntur animi, cum carmina eiusmodi dicta sunt:
"
Is minimo eget mortalis, qui minimum cupit.
그러나 다음과 같은 시구들이 말해질 때 마음은 더 강하게 타격을 받소.
Quod vult habet, qui velle quod satis est potest.
"가장 적게 갈망하는 인간이 가장 적게 필요로 한다.
"
충분한 것을 원할 수 있는 자는 원하는 것을 가진다.
§108.12Cum haec atque eiusmodi audimus, ad confessionem veritatis adducimur.
"우리가 이와 같은 것들을 들을 때, 우리는 진리의 고백으로 인도되오.
Illi enim, quibus nihil satis est, admirantur, adclamant, odium pecuniae indicunt.
왜냐하면 아무것으로도 만족하지 못하는 저들조차 감탄하고, 환호하며, 돈에 대한 증오를 선언하기 때문이오.
Hunc illorum adfectum cum videris, urge, hoc preme, hoc onera relictis ambiguitatibus et syllogismis et cavillationibus et ceteris acuminis inriti ludicris.
그대들이 그들의 이러한 감정을 보았을 때, 몰아붙이시오, 이것을 밀어붙이고, 모호함과 삼단논법과 궤변과 그 밖에 무익한 예리함의 노리개들을 남겨둔 채 이것으로 부담을 주시오.
Dic in avaritiam, dic in luxuriam;
탐욕에 대해 말하고, 사치에 대해 말하시오.
cum profecisse te videris et animos audientium adfeceris, insta vehementius;
그대가 성과를 거두었다고 보이고 청중의 마음을 움직였다면 더 격렬하게 다그치시오.
veri simile non^est, quantum proficiat talis oratio remedio intenta et tota in bonum audientium versa.
치유를 목적으로 하고 온전히 청중의 선을 향한 그러한 연설이 얼마나 큰 효과를 내는지는 믿기 힘들 정도요.
Facillime enim tenera conciliantur ingenia ad honesti rectique amorem et adhuc docibilibus leviterque corruptis inicit manum veritas, si advocatum idoneum nancta est.
왜냐하면 유연한 정신은 고결함과 올바름에 대한 사랑으로 매우 쉽게 인도되며, 아직 가르치기 쉽고 가볍게만 타락한 정신에는 진리가 손을 뻗치기 때문이오, 만일 적절한 옹호자를 만나기만 한다면 말이오.
§108.13Ego certe cum Attalum audirem in vitia, in errores, in mala vitae perorantem, saepe miseritus sum generis humani et illum sublimem altioremque humano fastigio credidi.
나 자신도 아탈루스가 악덕과 오류, 삶의 불행들에 대해 열변을 토하는 것을 들었을 때, 자주 인류를 가련하게 여겼으며 그를 숭고하고 인간의 한계보다 더 높은 존재라고 믿었오.
Ipse regem se esse dicebat, sed plus quam regnare mihi videbatur, cui liceret censuram agere regnantium.
그 자신은 자신이 왕이라고 말하곤 했으나, 지배자들에 대한 감찰관 역할을 수행하는 것이 허용된 그는 내게 왕 노릇을 하는 것 이상으로 보였소.
§108.14Cum vero commendare paupertatem coeperat et ostendere, quam quidquid usum excederet, pondus esset supervacuum et grave ferenti, saepe exire e schola pauperi libuit.
그러나 그가 가난을 권장하고 필요를 초과하는 것은 무엇이든 그것을 짊어진 자에게 불필요하고 무거운 짐일 뿐임을 보여주기 시작했을 때, 자주 학교를 가난한 사람으로서 떠나고 싶어졌소.
Cum coeperat voluptates nostras traducere, laudare castum corpus, sobriam mensam, puram mentem non tantum ab inlicitis voluptatibus, sed etiam supervacuis, libebat circumscribere gulam ac ventrem.
그가 우리의 쾌락들을 폭로하고, 정결한 몸과 절제된 식탁, 그리고 불법적인 쾌락뿐만 아니라 불필요한 쾌락으로부터도 순결한 마음을 찬양하기 시작했을 때, 목구멍과 배를 제한하고 싶어졌소.
§108.15Inde mihi quaedam permansere, Lucili.
루킬리우스여, 그로부터 내게 몇 가지 일들이 남아 있소.
Magno enim in omnia inceptu veneram.
나는 모든 일에 큰 열정을 품고 다가갔었기 때문이오.
Deinde ad civitatis vitam reductus ex bene coeptis pauca servavi.
그 후 시민의 삶으로 되되돌아가면서, 좋게 시작한 일들 중 극히 일부만 지켰소.
Inde ostreis boletisque in omnem vitam renuntiatum est;
그로부터 굴과 버섯은 평생 동안 단념되었소.
nec enim cibi, sed oblectamenta sunt ad edendum saturos cogentia, quod gratissimum est edacibus et se ultra quam capiunt farcientibus, facile descensura, facile reditura.
그것들은 음식이 아니라 이미 배부른 자들에게 먹기를 강요하는 오락거리이기 때문이며, 이는 대식가들과 자신들이 담을 수 있는 이상으로 채워 넣는 자들에게 가장 즐거운 것으로, 쉽게 내려갔다가 쉽게 되돌아 나오는 법이오.
§108.16Inde in omnem vitam unguento abstinemus, quoniam optimus odor in corpore est nullus.
그로부터 우리는 평생 동안 향유를 멀리하오, 몸에 있어 가장 좋은 냄새는 아무 냄새도 없는 것이기 때문이오.
Inde vino carens stomachus.
그로부터 위장은 와인을 결하고 있소.
Inde in omnem vitam balneum fugimus, decoquere corpus atque exinanire sudoribus inutile simul delicatumque credidimus.
그로부터 우리는 평생 목욕을 피하오, 몸을 데우고 땀으로 비워내는 일은 무익할 뿐만 아니라 사치스러운 일이라고 믿었기 때문이오.
Cetera proiecta redierunt, ita tamen, ut quorum abstinentiam interrupi, modum servem et quidem abstinentiae proximiorem, nescio an difficiliorem, quoniam quaedam absciduntur facilius animo quam temperantur.
내던져진 다른 관습들은 되돌아왔으나, 다만 내가 그 멀리하기를 중단한 것들에 대해서도 한도를 지키고 있으며, 참으로 멀리하는 것에 아주 가까운, 어쩌면 더 어려울지도 모르는 한도를 지키고 있소, 왜냐하면 어떤 일들은 마음으로 절제하는 것보다 완전히 끊어버리는 편이 더 쉽기 때문이오.
§108.17Quoniam coepi tibi exponere, quanto maiore impetu ad philosophiam iuvenis accesserim quam senex pergam, non pudebit fateri, quem mihi amorem Pythagoras iniecerit.
젊은 시절의 내가 노인이 되어 나아가는 지금보다 얼마나 더 큰 기세로 철학에 다가갔는지를 그대에게 설명하기 시작했으니, 피타고라스가 내게 어떤 사랑을 불어넣어 주었는지를 고백하는 것은 부끄러운 일이 아니오.
Sotion dicebat, quare ille animalibus abstinuisset, quare postea Sextius.
소티온은 왜 그가 동물들을 멀리했인지, 왜 그 후에 섹스티우스가 멀리했는지를 말하곤 했오.
Dissimilis utrique causa erat, sed utrique magnifica.
양자 모두에게 이유는 달랐으나, 양자 모두에게 영광스러운 것이었소.
§108.18Hic homini satis alimentorum citra sanguinem esse credebat et crudelitatis consuetudinem fieri, ubi in voluptatem esset adducta laceratio.
이 사람은 인간에게 피를 흘리지 않고도 충분한 영양분이 있다고 믿었으며, 찢어발기는 행위가 쾌락으로 인도되는 곳에서 잔인함의 습성이 형성된다고 믿었오.
Adiciebat contrahendam materiam esse luxuriae;
그는 사치의 재료는 축소되어야 한다고 덧붙였소.
colligebat bonae valitudini contraria esse alimenta varia et nostris aliena corporibus.
그는 다양하고 우리의 몸에 이질적인 음식들이 건강에 해롭다고 결론지었소.
§108.19At Pythagoras omnium inter omnia cognationem esse dicebat et animorum commercium in alias atque alias formas transeuntium.
반면에 피타고라스는 만물 사이에 존재하는 모든 것의 친족 관계와, 이리저리 다른 형상들로 옮겨가는 영혼들의 교류가 있다고 말했오.
Nulla, si illi credas, anima interit, ne cessat quidem nisi tempore exiguo, dum in aliud corpus transfunditur.
만일 그를 믿는다면, 어떤 영혼도 소멸하지 않으며, 다른 몸으로 옮겨지는 극히 짧은 시간을 제외하고는 멈추지도 않소.
videbimus, per quas temporum vices et quando pererratis pluribus domiciliis in hominem revertatur;
우리는 어떤 시간적 격변을 거쳐, 그리고 언제 여러 처소를 떠돈 끝에 영혼이 인간에게로 돌아오는지를 보게 될 것이오.
interim sceleris hominibus ac parricidii metum fecit, cum possent in parentis animam,inscii incurrere et ferro morsuve violare, si in quo cognatus aliqui spiritus hospitaretur.
당분간 그는 인간들에게 대죄와 부모 살해에 대한 두려움을 심어주었소, 만일 어떤 몸에 친족의 어떤 숨결이 머물고 있다면, 그들이 자신도 모르게 부모의 영혼을 맞닥뜨려 칼이나 이빨로 해칠 수 있었기 때문이오.