§103.1Quid ista circumspicis, quae tibi possunt fortasse evenire, sed possunt et non evenire? Incendium dico, ruinam, alia, quae nobis incidunt, non insidiantur;
그대에게 일어날 수도 있지만 일어나지 않을 수도 있는 저런 일들을 왜 둘러보고 있소? 내가 말하는 것은 화재나 건물 붕괴, 그리고 우리에게 닥치기는 하지만 우리를 노리고 매복해 있는 것은 아닌 다른 일들이오.
illa potius vide, illa devita, quae nos observant, quae captant.
차라리 우리를 감시하고 우리를 잡으려고 기회를 엿보는 저 일들을 바라보고, 저 일들을 피하시오.
Rariores sunt casus, etiam si graves, naufragium facere, vehiculo everti; ab homine homini cotidianum periculum.
배가 난파되거나 수레가 뒤집히는 일은, 비록 중대할지라도 더 드문 사고이며, 인간으로부터 인간에게 닥치는 위험이야말로 매일의 위험이오.
Adversus hoc te expedi, hoc intentis oculis intuere.
이것에 맞서 자신을 무장하고, 이것을 뚫어지게 바라보시오.
Nullum est malum frequentius, nullum pertinacius, nullum blandius.
이보다 더 빈번한 악은 없고, 이보다 더 집요한 악은 없으며, 이보다 더 감언이설을 부리는 악은 없소.
§103.2Ac tempestas minatur antequam surgat, crepant aedificia antequam corruant, praenuntiat fumus incendium;
폭풍우는 일어날 기세를 보이기 전에 먼저 경고하고, 건물은 무너지기 전에 삐걱거리는 소리를 내며, 연기는 화재를 예고하오.
subita est ex homine pernicies et eo diligentius tegitur, quo propius accedit.
그러나 인간으로부터 오는 파멸은 돌발적이며, 더 가까이 다가올수록 그만큼 더 치밀하게 숨겨지오.
Erras, si istorum tibi qui occurrunt vultibus credis;
만일 그대가 마주치는 저 사람들의 얼굴을 믿는다면 그대는 착각하는 것이오.
hominum effigies habent, animos ferarum, nisi quod illarum perniciosus est primus incursus; quos transiere, non quaerunt.
그들은 인간의 형상을 하고 있지만 야수의 마음을 지니고 있소. 다만 야수의 경우에는 첫 번째 습격이 치명적이고, 일단 지나쳐 보낸 이들은 다시 찾아다니지 않는다는 점을 제외하면 말이오.
Numquam enim illas ad nocendum nisi necessitas incitat; aut fame aut timore coguntur ad pugnam;
야수들은 결코 필요에 의하지 않고서는 해를 끼치려 들지 않으며, 굶주림이나 두려움 때문에 전투로 내몰릴 뿐이오.
homini perdere hominem libet.
하지만 인간에게는 인간을 파멸시키는 것이 즐거움이오.
§103.3Tu tamen ita cogita, quod ex homine periculum sit, ut cogites, quod sit hominis officium.
그렇지만 그대는 인간으로부터 어떤 위험이 있는지 생각할 때, 인간의 의무가 무엇인지도 동시에 생각하도록 하시오.
Alterum intuere, ne laedaris, alterum ne laedas.
전자를 주시하시오, 해를 입지 않기 위해. 후자를 주시하시오, 해를 입히지 않기 위해.
Commodis omnium laeteris, movearis incommodis et memineris, quae praestare debeas, quae cavere.
모든 이들의 유익을 기뻐하고, 그들의 불행에 마음 아파하며, 그대가 제공해야 할 것과 경계해야 할 것을 기억하시오.
§103.4Sic vivendo quid consequaris? Non te ne noceant, sed ne fallant.
이러한 삶을 통해 그대는 무엇을 얻겠소? 그들이 그대에게 해를 끼치지 않는 것이 아니라, 그대들을 속이지 못하게 하는 것이오.
Quantum potes autem, in philosophiam recede: illa te sinu suo proteget, in huius sacrario eris aut tutus aut tutior.
그러나 할 수 있는 한 철학으로 물러나시오. 철학은 제 품으로 그대를 보호해 줄 것이며, 그대는 이 철학의 성소 안에서 안전하거나 혹은 더 안전할 것이오.
Non arietant inter se nisi in eadem ambulantes via.
같은 길을 걷는 자들이 아니라면 서로 충돌하지 않는 법이오.
Ipsam autem philosophiam non debebis iactare;
하지만 철학 자체를 뽐내서는 안 되오.
multis fuit periculi causa insolenter tractata et contumaciter.
많은 이들에게 철학을 불손하고 오만하게 다루는 것은 위험을 초래하는 원인이 되었소.
§103.5Tibi vitia detrahat, non aliis exprobret.
철학이 그대에게서 결점들을 떼어내게 하되, 타인을 비난하지는 않게 하시오.
Non abhorreat a publicis moribus nec hoc agat, ut quicquid non facit, damnare videatur.
대중의 풍습에 거부감을 주지 않게 하고, 자신이 하지 않는 모든 것을 정죄하는 것처럼 보이게 행동하지도 마시오.
Licet sapere sine pompa, sine invidia.
과시 없이, 시기심 없이 현명해지는 것은 허용되어 있소.
VALE.
안녕히 계시오.