§10Tunc divus Augustus surrexit sententiae suae loco dicendae, et summa facundia disseruit:
"Ego"
inquit "p. c.
그때 신군 아우구스투스가 자신의 의견을 말할 차례가 되어 일어섰고, 극도의 웅변으로 연설했다. "소집된 아버지들이여," 그가 말했다.
vos testes habeo, ex quo deus factus sum, nullum me verbum fecisse: semper meum negotium ago.
"내가 신이 된 이래로 단 한 마디도 하지 않았음을 그대들을 증인으로 삼겠소. 나는 언제나 내 일에만 전념하오.
Sed non possum amplius dissimulare, et dolorem, quem graviorem pudor facit, continere.
하지만 더 이상 모른 체할 수 없으며, 수치심으로 인해 더욱 무거워진 고통을 억누를 수 없소.
In hoc terra marique pacem peperi? Ideo civilia bella compescui? Ideo legibus urbem fundavi, operibus ornavi, ut—quid dicam p. c.
내가 육지와 바다에 평화를 가져온 것이 이를 위해서였단 말이오? 내가 내전을 진압한 것이 이를 위해서였소? 내가 법률로써 이 도시를 세우고 건조물로 장식한 것이 이를 위해서였소? 그리하여――소집된 아버지들이여, 무슨 말을 해야 할지 모르겠소.
non invenio: omnia infra indignationem verba sunt.
모든 언어가 내 분노에 미치지 못하오.
Confugiendum est itaque ad Messalae Corvini, disertissimi viri, illam sententiam
"pudet imperii. "
Hic, p. c. , qui vobis non posse videtur muscam excitare, tam facile homines occidebat, quam canis adsidit.
그러므로 나는 가장 웅변적인 인물인 메살라 코르비누스의 저 말에 기댈 수밖에 없소. '제국이 부끄럽도다.' 소집된 아버지들이여, 그대들에게는 파리 한 마리도 쫓지 못할 것처럼 보이는 이 자가, 개가 걸터앉는 것만큼이나 쉽게 사람들을 죽였소.
Sed quid ego de tot ac talibus viris dicam? Non vacat deflere publicas clades intuenti domestica mala.
하지만 내가 왜 이토록 많고 그러한 인물들에 대해 말해야 하겠소? 집안의 불행을 바라보는 나로서는 국가의 재난을 슬퍼할 겨를이 없소.
Itaque illa omittam, haec referam;
그러므로 저것들은 생략하고 이것들을 보고하겠소.
nam etiam si soror mea Graece nescit, ego scio:ἔγγιον γόνυ κνήμης.
내 누이가 그리스어를 모른다 할지라도 나는 알고 있소. '정강이보다 무릎이 가깝다'라고 말이오.
Iste quem videtis, per tot annos sub meo nomine latens, hanc mihi gratiam rettulit, ut duas Iulias proneptes meas occideret, alteram ferro, alteram fame; unum abnepotem L. Silanum.
그대들이 보고 있는 이 자는 그토록 오랜 세월 동안 내 이름 아래 숨어 지내면서, 내 두 증손녀 율리아들을 하나는 칼로, 하나는 굶주림으로 죽이고, 한 명의 현손 루키우스 실라누스를 죽이는 것으로 내게 이 은혜를 갚았소.
videris luppiter an in causa mala, certe in tua, si aequus futurus es.
유피테르여, 그것이 나쁜 사정이었는지는 그대가 판단할 일이나, 그대가 공정하고자 한다면 분명 그대 자신의 사정일 것이오.
Dic mihi, dive Claudi, quare quemquam ex his, quos quasque occidisti, antequam de causa cognosceres, antequam audires, damnasti? Hoc ubi fieri solet? In caelo non fit.
신군 클라우디우스여, 말해보라, 어찌하여 네가 죽인 남녀들 중 누구에 대해서든, 그 사정을 알기도 전에, 그들의 말을 듣기도 전에 유죄를 판결했는가? 이런 일이 어디서 행해진단 말인가? 천상에서는 행해지지 않소.
Ecce Iuppiter, qui tot annos regnat, uni Volcano crus fregit, quem
"
ῤῖψε ποδὸς τεταγὼν ἀπὸ βηλοῦ θεσπεσίοιο
"
et iratus fuit uxori et suspendit illam: numquid occidit? Tu Messalinam, cuius aeque avunculus maior eram quam tuus, occidisti.
보시오, 그토록 오랜 세월을 지배하고 있는 유피테르조차 오직 불카누스 한 사람의 다리만을 부러뜨렸을 뿐이며, 그를 '발을 잡아 신성한 문턱에서 던져버렸고', 아내에게 화가 나서 그녀를 매달았으나, 과연 죽였소? 네가 메살리나를 죽였는데, 나는 그녀에게도 네게 그랬던 것만큼이나 똑같이 대외숙부였소.
"Nescio"
inquis.
'모른다'고 네가 말하는구나.
Di tibi male faciant: adeo istuc turpius est, quod nescisti, quam quod occidisti.
신들이 네게 재앙을 내리시기를. 네가 몰랐다는 사실은 네가 죽였다는 사실보다 훨씬 더 수치스러운 일이로다.
C. Caesarem non desiit mortuum persequi.
그는 가이우스 카에살이 죽은 뒤에도 그를 박해하기를 그치지 않았소.
Occiderat ille socerum: hic et generum.
가이우스는 장인을 죽였으나, 이 자는 장인에 더해 사위까지 죽였소.
Gaius Crassi filium vetuit Magnum vocari: hic nomen illi reddidit, caput tulit.
가이우스는 크라수스의 아들이 '마그누스'라 불리는 것을 금했으나, 이 자는 그에게 그 이름을 돌려주면서 목을 베어 갔소.
Occidit in una domo Crassum, Magnum, Scriboniam, Tristionias, Assarionem, nobiles tamen, Crassum vero tam fatuum, ut etiam regnare posset.
그는 한 집안에서 크라수스, 마그누스, 스크리보니아, 트리스티오니아들, 아싸리오를 죽였소. 그들은 모두 고귀한 인물들이었으나, 특히 크라수스는 실로 어리석어 왕으로 군림할 수도 있을 정도였소.
Hunc nunc deum facere vultis? Videte corpus eius dis iratis natum.
그대들은 이제 이 자를 신으로 만들고자 하오? 신들의 분노 속에 태어난 그의 몸을 보시오.
Ad summam, tria verba cito dicat, et servum me ducat.
요컨대, 그가 빨리 세 마디만 하게 해 보시오, 그렇다면 나를 그의 노예로 데려가도 좋소.
Hunc deum quis colet? Quis credet? Dum tales deos facitis, nemo vos deos esse credet.
이 신을 누가 숭배하겠소? 누가 믿겠소? 그대들이 이런 신들을 만드는 동안에는 아무도 그대들이 신이라는 것을 믿지 않을 것이오.
Summa rei, p. c. , si honeste me inter vos gessi, si nulli clarius respondi, vindicate iniurias meas.
요컨대, 소집된 아버지들이여, 만일 내가 그대들 사이에서 명예롭게 처신했다면, 만일 내가 누구에게도 너무 가혹하게 대답하지 않았다면, 내가 입은 모욕을 갚아 주시오.
Ego pro sententia mea hoc censeo:" atque ita ex tabella recitavit:
"quando quidem divus Claudius occidit socerum suum Appium Silanum, generos duos Magnum Pompeium et L. Silanum, socerum filiae suae Crassum Frugi, hominem tam similem sibi quam ovo ovum, Scriboniam socrum filiae suae, uxorem suam Messalinam et ceteros quorum numerus iniri non potuit, placet mihi in eum severe animadverti, nec illi rerum iudicandarum vacationem dari, eumque quam primum exportari, et caelo intra triginta dies excedere, Olympo intra diem tertium. "
Pedibus in hanc sententiam itum est.
나는 내 의견으로 이것을 제안하오." 그리고 그는 서판에서 다음과 같이 낭독했다. "신군 클라우디우스가 자신의 장인 아피우스 실라누스, 두 사위 마그누스 폼페이우스와 루키우스 실라누스, 딸의 시아버지이자 자신과 달걀이 달걀을 닮은 것만큼이나 닮은 크라수스 프루기, 딸의 시어머니 스크리보니아, 자신의 아내 메살리나, 그리고 그 수를 헤아릴 수 없는 다른 이들을 죽였으므로, 나는 그에게 엄한 처벌이 내려져야 하며, 그에게 재판 업무의 면제가 주어져서는 안 되며, 그를 가능한 한 빨리 추방하여 30일 이내에 천상에서 떠나고, 3일 이내에 올림포스에서 떠나게 할 것을 제안하오." 이 의견에 찬성하기 위해 기립 표결이 행해졌다.
Nec mora, Cyllenius illum collo obtorto trahit ad inferos, a caelo
"
"illuc unde negant redire quemquam. "
"
지체 없이 킬레니우스가 그의 목을 비틀어 쥐고 천상에서 저승으로 끌고 갔다, "그곳으로부터는 아무도 돌아오지 못한다고 그들이 말하는 곳으로".
§12Dum descendunt per viam sacram, interrogat Mercurius, quid sibi velit ille concursus hominum, num Claudii funus esset.
그들이 성스러운 길을 내려가는 동안, 메르쿠리우스는 저 사람들의 무리가 무엇을 뜻하는지, 클라우디우스의 장례식인지를 물었다.
Et erat omnium formosissimum et impensa cura, plane ut scires deum efferri: tubicinum, cornicinum, omnis generis aenatorum tanta turba, tantus concentus, ut etiam Claudius audire posset.
그리고 그것은 모든 장례식 중 가장 아름다웠고 막대한 정성이 들어가 있어, 분명히 신이 상여에 실려 나간다는 것을 알 수 있을 정도였다. 나팔수, 뿔나팔수, 모든 종류의 청동 악기 연주자들의 무리가 너무나 많고 합주가 대단하여 클라우디우스조차 들을 수 있을 정도였다.
Omnes laeti, hilares: populus Romanus ambulabat tanquam liber.
모두가 기쁘고 쾌활했다. 로마 인민은 마치 자유를 얻은 것처럼 걷고 있었다.
Agatho et pauci causidici plorabant, sed plane ex animo.
아가토와 소수의 소송 대리인들만이 울고 있었으나 분명히 진심에서 우러나온 슬픔이었다.
Iurisconsulti e tenebris procedebant, pallidi, graciles, vix animam habentes, tanquam qui tum maxime reviviscerent.
법률가들은 어둠 속에서 걸어 나왔는데, 창백하고 수척하여 거의 숨만 붙어 있는 상태로, 마치 그때 비로소 다시 살아난 것 같았다.
Ex his unus cum vidisset capita conferentes et fortunas suas deplorantes causidicos, accedit et ait:
"dicebam vobis: non semper Saturnalia erunt. "
Claudius ut vidit funus suum, intellexit se mortuum esse.
그들 중 한 사람이 소송 대리인들이 머리를 맞대고 자신들의 처지를 한탄하는 것을 보고 다가가 말했다. "내가 너희에게 말하지 않았더냐. 사투르누스 축제가 언제나 계속되지는 않을 것이라고." 클라우디우스는 자신의 장례식을 보자 자신이 죽었다는 것을 깨달았다.
Ingenti eum μεγάλῳ χορικῷ nenia cantabatur anapaestis:
"
"Fundite fletus, edite planctus,
resonet tristi clamore forum:
cecidit pulchre cordatus homo,
quo non alius fuit in toto
fortior orbe.
거대하고 웅장한 코러스와 함께 아나파이스토스 율격의 장송곡이 그를 위해 노래되고 있었다. 『눈물을 흘려라, 통곡을 터뜨려라, 슬픈 부르짖음으로 광장을 울려라. 아름답고도 현명한 자가 쓰러졌도다, 온 세상에서 그보다 더 용맹한 자가 없었거늘.
Ille citato vincere cursu
poterat celeres, ille rebelles
fundere Parthos levibusque sequi
Persida telis, certaque manu
tendere nervum, qui praecipites
vulnere parvo figeret hostes,
pictaque Medi terga fugacis.
그는 빠른 달리기로 날랜 자들을 이길 수 있었고, 반란을 일으킨 파르티아인들을 패퇴시켰으며, 가벼운 화살로 페르시아인을 쫓고, 확실한 손으로 활시위를 당겨, 작은 상처로도 패퇴하는 적들과 도망치는 메디아인의 오색빛깔 등을 거꾸러뜨렸도다.
Ille Britannos ultra noti
litora ponti
et caeruleos scuta Brigantas
dare Romuleis colla catenis
iussit et ipsum nova Romanae
iura securis tremere Oceanum.
그는 알려진 바다의 해안 너머 브리타니아인들을, 그리고 푸른 방패의 브리간테스족을 로물루스의 사슬에 목을 바치게 하였고, 바다 그 자체로 하여금 로마 도끼의 새로운 법을 두려워하도록 명하였도다.
Deflete virum, quo non alius
potuit citius discere causas,
una tantum parte audita,
saepe ne utra.
이 남자를 소리 내어 울어라, 그보다 더 빨리 송사를 심리할 수 있는 자가 없었거늘, 한쪽 이야기만 듣고서, 종종 둘 다 듣지도 않고서 말이오.
Quis nunc iudex
toto lites audiet anno?
Tibi iam cedet sede relicta,
qui dat populo iura silenti,
Cretaea tenens oppida centum.
이제 어떤 재판관이 일년 내내 소송을 들어주겠소? Crete의 백 개의 도시를 다스리며, ¦p.400| 침묵하는 백성들에게 법을 내려주는 자가, 이제는 그 자리를 떠나 그대에게 양보하리라.
Caedite maestis pectora palmis,
o causidici, venale genus.
슬픈 손바닥으로 가슴을 쳐라, 오 소송 대리인들이여, 돈에 매수되기 쉬운 족속들이여.
Vosque poetae lugete novi,
vosque in primis qui concusso
magna parastis lucra fritillo. "
"
그리고 너희 새로운 시인들이여, 애도하라, 그리고 무엇보다도, 흔들리는 주사위 통으로 거대한 이익을 얻었던 자들이여.』