§9.4.63sed eorum facilior ratio est, non enim cohaerent aliis nec praecedentibus serviunt;
그러나 도입부의 법칙은 더 쉬운데, 왜냐하면 그것들은 다른 부분들과 결합하지 않고 앞서는 것에 종속되지도 않기 때문이다.
exordium sumunt cum clausula cum praecedentibus cohaereat: quamlibet sit enim composita ipsa, gratiam perdet, si ad eam rupta via venerimus.
반면에 결구는 앞서는 것과 결합한다. 결구 그자체가 아무리 잘 구성되어 있다 하더라도, 그곳에 이르는 길이 끊어져 있다면 미덕을 잃어버릴 것이기 때문이다.
namque eo fit, ut, cum Demosthenis seuera videatur compositio, τοῖς θεοῖς εὔχομαι πᾶσι καὶ πάσαις; et illa (quae ab uno, quod sciam, Bruto minus probatur, ceteris placet) κἂν μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύῃ, §9.4.64Ciceronem carpant ut his, familiaris coeperat esse balneatori, et non minus dura archipiratae.
그리하여 데모스테네스의 구성이 "τοῖς θε오ῖς εὔχομαι πᾶσι καὶ πάσαις"와 (내가 알기로는 브루투스 한 사람만 덜 찬성하고 다른 모두는 좋아하는) 저 "κἂν μήπω βάλλῃ μηδὲ τοξεύῃ"에서 엄격해 보이는 반면, 사람들은 키케로에 대해서는 "familiaris coeperat esse balneatori"나 그에 못지않게 거친 "archipiratae"와 같은 구절들을 비난한다.
nam balneatori et archipiratae idem finis est qui πᾶσι καὶ πάσαις et qui μηδὲ τοξεύῃ sed priora sunt severiora.
왜냐하면 "balneatori"와 "archipiratae"는 "πᾶσι καὶ πάσαις"나 "μηδὲ τοξεύῃ"와 동일한 종결을 갖지만, 전자의 것들이 더 엄격하기 때문이다.
est ut eo quoque nonnihil,
거기에는 다음의 점도 적지 않게 작용한다.
§9.4.65quod hic singulis verbis bini pedes continentur, quod etiam ut carminibus est praemolle;
즉, 여기서는 개별 단어에 두 음보가 포함되어 있는데, 이는 시에서조차 지나치게 부드러운 것이다.
nec solum ubi quinae, ut ut his, syllabae nectuntur, fortissima Tyndaridarum, sed etiam quaternae, cum versus cluditur Appennino et armamentis et Orione.
"fortissima Tyndaridarum"에서처럼 다섯 음절이 연결되는 경우뿐만 아니라, "Appennino"나 "armamentis", "Orione"로 시행이 끝날 때처럼 네 음절인 경우에도 마찬가지이다.
§9.4.66quare hoc quoque vitandum est, ne plurium syllabarum verbis utamur ut fine.
그러므로 음절이 많은 단어를 종결로 사용하는 것도 피해야 한다.
mediis quoque non ea modo cura sit, ut inter se cohaereant, sed ne pigra, ne longa sint, ne, quod nunc maxime vitium est, brevium contextu resultent ac sonum reddant paene puerilium crepitaculorum.
중간 부분에서도 단지 서로 긴밀히 연결되게 하는 데만 신경 쓸 것이 아니라, 느려지거나 길어지지 않게 해야 하며, 오늘날 가장 큰 폐단이듯이 단음절들의 연속으로 튀는 소리를 내어 마치 어린아이들의 딸랑이 같은 소리를 내지 않도록 해야 한다.
nam ut initia clausulaeque plurimum momenti habent, §9.4.67quotiens incipit sensus aut desinit, sic ut mediis quoque sunt quidam conatus iique leviter insistunt.
왜냐하면 도입부와 결구가 가장 큰 중요성을 갖는 것은, 의미가 시작되거나 끝날 때마다 그러하듯이, 중간 부분에도 어떤 흐름의 추진이 있고 그것들이 가볍게 멈춰 서기 때문이다.
currentium pes, etiamsi non moratur, tamen vestigium facit.
달리는 사람의 발은 멈춰 서지 않더라도 발자국을 남긴다.
itaque non modo membra atque incisa bene incipere atque cludi decet, sed etiam ut iis, quae non dubie contexta sunt nec respiratione utuntur, illi velut occulti gradus sint.
따라서 절과 구가 잘 시작되고 맺어져야 할 뿐만 아니라, 의심할 여지 없이 긴밀히 연결되어 숨을 고르지 않는 부분에서도 보이지 않는 걸음걸이 같은 것이 있어야 한다.
§9.4.68quis enim dubitet, unum sensum ut hoc et unum spiritum esse? animaduerti, iudices, omnem accusatoris orationem ut duas divisam esse partes; tamen et duo prima verba et tria proxima et deinceps duo rursus ac tria suos quasi numeros habent et spiritum sustinemus, sicut apud rhythmicos aestimantur.
누가 이것이 하나의 의미이자 하나의 호흡이라는 것을 의심하겠는가? "재판관 여러분, 나는 고발인의 연설 전체가 두 부분으로 나뉘어 있음을 알아차렸습니다(animaduerti, iudices, omnem accusatoris orationem ut duas divisam esse partes)"; 그럼에도 불구하고 처음 두 단어와 그다음 세 단어, 그리고 다시 두 단어와 세 단어는 각각 고유한 수(리듬)를 가지고 있으며, 우리는 호흡을 유지한다. 이는 리듬학자들 사이에서 평가받는 바와 같다.
§9.4.69hae particulae prout sunt graves, acres, lentae, celeres, remissae, exultantes, proinde id, quod ex illis conficitur, aut severum aut luxuriosum aut quadratum aut solutum erit.
이 부분들이 무겁거나, 날카롭거나, 느리거나, 빠르거나, 완만하거나, 요동치느냐에 따라, 그것들로 구성된 전체 역시 엄격하거나, 화려하거나, 조화롭거나, 해이해질 것이다.
§9.4.70quaedam etiam clausulae sunt claudae atque pendentes, si relinquantur, sed sequentibus suscipi ac sustineri solent, eoque facto vitium, quod erat ut fine, continuatione emendatur.
어떤 결구들은 그대로 남겨지면 절름발이 같고 미완성인 채로 매달려 있게 되지만, 후속하는 부분에 의해 받아들여지고 지탱되는 것이 보통이며, 그렇게 함으로써 종결부에서 결함이었던 것이 연속을 통해 교정된다.
non vult populus Romanus obsoletis criminibus accusari Verrem durum, si desinas; sed cum sit continuatum iis quae sequuntur, quanquam natura ipsa divisa sunt, nova postulat, inaudita desiderat, salvus est cursus.
"로마 인민은 베레스가 해묵은 죄목으로 기소되는 것을 원치 않는다(non vult populus Romanus obsoletis criminibus accusari Verrem)"는 여기서 멈추면 거칠지만, 비록 본질적으로는 나뉘어 있을지라도 "새로운 기소를 요구하고, 들어본 적 없는 것을 갈망한다(nova postulat, inaudita desiderat)"와 같은 후속 구절로 연속될 때 그 흐름은 온전해진다.
§9.4.71ut adeas, tantum dabis male cluderet, nam et interim versus pars ultima est;
"당신이 접근하도록, 당신은 이만큼을 지불할 것이다(ut adeas, tantum dabis)"는 나쁘게 결말을 맺을 것인데, 왜냐하면 그것은 때로 시행의 마지막 부분이기 때문이다.
excipit ut cibum vestitumque introferre liceat, tantum; praeceps adhuc firmatur ac sustinetur ultimo nemo recusabat.
"음식과 의복을 들여보내는 것이 허용되도록, 이만큼을(ut cibum vestitumque introferre liceat, tantum)"이 그것을 받아안고, 아직 가파른 흐름은 마지막 "아무도 거절하지 않았다(nemo recusabat)"에 의해 다져지고 지탱된다.
§9.4.72versum ut oratione fieri multo foedissimum est totum, sed etiam ut parte deforme, utique si pars posterior ut clausula deprehendatur aut rursus prior ut ingressu.
산문에서 전체 시행이 만들어지는 것은 단연코 가장 보기 흉한 일이지만, 일부분이라 할지라도, 특히 뒷부분이 결구로 감지되거나 반대로 앞부분이 도입부로 감지되는 것은 어색한 일이다.
namque idem contra saepe etiam decet, quia et claudit interim optime prima pars versus, dum intra paucas syllabas, praecipue senarii atque octonarii.
그러나 반대로 시행의 앞부분이 소수의 음절 내에서, 특히 6보격이나 8보격에서 때로 아주 훌륭하게 결구를 맺어주기 때문에 종종 어울리기도 한다.
§9.4.73in Africa fuisse initium senarii est, primum pro Q. Ligario caput claudit;
"아프리카에 있었던 것(in Africa fuisse)"은 6보격의 시작이며, 『퀸투스 리가리우스 옹호』의 첫 머리를 결속한다.
esse uideatur, iam nimis frequens, octonarium inchoat;
"~인 것처럼 보인다(esse uideatur)"는 이제 너무 빈번하게 쓰이지만, 8보격을 시작한다.
talia sunt Demosthenis, πᾶσι καὶ πάσαις et πᾶσιν ὑμῖν, et totum paene principium.
데모스테네스의 "πᾶσι καὶ πάσαις"나 "πᾶσιν ὑμῖν", 그리고 거의 전 도입부가 이와 같다.
et ultima versuum initio conveniunt orationis:
그리고 시행의 마지막 부분은 산문의 도입부에 어울린다.