§9.1.37et reliqua, ex conlocatione verborum quae sumuntur quasi lumina, magnum adferunt ornatum orationi.
그리고 단어들의 배치로부터 말하자면 광채로서 취해지는 나머지 것들도 연설에 큰 장식을 가져다준다.
sunt enim similia illis quae in amplo ornatu scenae aut fori appellantur insignia, non quia sola ornent, sed quod excellant.
왜냐하면 그것들은 무대나 광장의 풍성한 장식 속에서 '휘장(insignia)'이라 불리는 것들과 유사하기 때문인데, 그것들만이 장식해서가 아니라 그것들이 도드라지기 때문이다.
§9.1.38eadem ratio est horum quae sunt orationis lumina et quodam modo insignia, cum aut duplicantur iteranturque verba aut leviter commutata ponuntur, aut ab eodem verbo ducitur saepius oratio aut in idem coniicitur aut utrumque, aut adiungitur idem iteratum aut idem ad extremum refertur, aut continenter unum verbum non eadem sententia ponitur, aut cum similiter vel cadunt verba vel desinunt;
연설의 광채이자 어떤 면에서는 휘장인 이것들에 대해서도 동일한 이치가 성립한다. 즉, 단어들이 중복되고 반복되거나, 약간 형태가 바뀌어 놓이거나, 동일한 단어로부터 자주 연설이 시작되거나, 혹은 동일한 단어로 귀착되거나, 혹은 둘 다이거나, 반복된 동일한 단어가 덧붙여지거나, 동일한 단어가 맨 끝에 다시 나타나거나, 하나의 단어가 동일한 의미가 아닌 채 연속적으로 놓이거나, 단어들이 유사하게 격변화하거나 혹은 유사하게 끝날 때가 그러하다.
§9.1.39aut multis modis contrariis relata contraria, aut cum gradatim sursum versus reditur, aut cum demptis coniunctionibus dissolute plura dicuntur, aut cum aliquid praetereuntes, cur id faciamus, ostendimus, aut cum corrigimus nosmet ipsos quasi reprehendentes, aut si est aliqua exclamatio vel admirationis vel conquestionis, aut cum eiusdem nominis casus saepius commutantur.
혹은 반대되는 것들이 여러 가지 상반된 방식으로 대응되어 언급될 때, 혹은 점층적으로 위를 향해 거슬러 올라갈 때, 혹은 접속사들을 생략한 채 결합 없이 여러 가지가 말해질 때, 혹은 무언가를 지나치면서 우리가 왜 그렇게 하는지 보여줄 때, 혹은 마치 스스로를 책망하듯이 우리 자신을 교정할 때, 혹은 경탄이나 탄식의 어떤 감탄이 있을 때, 혹은 동일한 명사의 격이 자주 바뀔 때가 그러하다.
§9.1.40sententiarum ornamenta maiora sunt;
사유의 장식들은 더 중대하다.
quibus quia frequentissime Demosthenes utatur, sunt qui patent, idcirco eius eloquentiam maxime esse laudabilem.
데모스테네스가 이것들을 극도로 빈번하게 사용하기 때문에, 바로 그 이유로 그의 웅변술이 가장 찬양받을 만하다고 생각하는 이들이 있다.
et vere nullus fere ab eo locus sine quadam conformatione sententiae dicitur, nec quicquam est aliud dicere nisi omnes aut certe plerasque aliqua specie illuminare sententias.
그리고 실제로 그가 말하는 구절 중 사유의 어떤 배치(도형)를 동반하지 않는 것은 거의 없으며, 모든 혹은 적어도 대부분의 사유를 어떤 모습으로 빛나게 하지 않는다면 말하는 것 자체가 존재하지 않는다.
quas cum tu optime, Brute, teneas, quid attinet nominibus uti aut exemplis? tantummodo notetur locus.
브루투스여, 그대가 이것들을 너무나 잘 알고 있으니, 명칭이나 예시를 드는 것이 무슨 소용이 있겠는가? 오직 그 대목이 지적되기만 하면 된다.
sic igitur dicet ille, quem expetimus, ut verset saepe mullis modis eadem et in una re haereat in eademque commoretur sententia.
따라서 우리가 구하는 그 웅변가는 동일한 것들을 자주 여러 방식으로 변화시키고, 하나의 사안에 매달려 동일한 사유 속에 머물러 있도록 말할 것이다.
§9.1.42saepe etiam ut extenuet aliquid; saepe ut irrideat; ut declinet a proposito deflectatque sententiam; ut proponat quid dicturus sit; ut, cum transegerit iam aliquid, definiat; ut se ipse revocet, ut quod dixerit iteret; ut argumentum ratione concludat; ut interrogando urgeat; ut rursus quasi ad interrogata sibi ipse respondeat; §9.1.43ut contra ac dicat accipi et sentiri velit; ut addubitet quid potius aut quo modo dicat; ut dividat in partes; ut aliquid relinquat ac negligat; ut ante praemuniat; ut in eo ipso, in quo reprehendatur, culpam in adversarium conferat; ut saepe cum iis qui audiunt, nonnunquam etiam cum adversario quasi deliberet; §9.1.44ut hominum mores sermonesque describat; ut muta quaedam loquentia inducat; ut ab eo quod agitur auertat animos; ut saepe in hilaritatem risumve convertat; ut ante occupet quod videat opponi; ut comparet similitudines; ut utatur exemplis; ut aliud alii tribuens dispertiat; ut interpellatorem coerceat; ut aliquid reticere se dicat; ut denuntiet quid caveant; ut liberius quid audeat; ut irascatur etiam, ut obiurget aliquando; ut de precetur, ut supplicet, ut medeatur; ut a proposito declinet aliquantum; ut optet, ut exsecretur, ut fiat iis apud quos dicet familiaris.
종종 무언가를 축소하기 위해, 종종 조롱하기 위해, 본래의 의도에서 벗어나 사유의 방향을 돌리기 위해, 자신이 무엇을 말할 것인지 제시하기 위해, 이미 무언가를 처리했을 때 그것을 한정하기 위해, 자기 자신을 불러 세워 말했던 것을 반복하기 위해, 논증을 이성적 추론으로 결론짓기 위해, 질문함으로써 몰아붙이기 위해, 다시금 마치 질문받은 것에 대답하듯이 스스로에게 답하기 위해, 말하는 것과 반대로 받아들여지고 이해되기를 바라기 위해, 무엇을 더 말해야 할지 혹은 어떤 방식으로 말해야 할지 망설이기 위해, 부분들로 나누기 위해, 무언가를 남겨두고 무시하기 위해, 미리 대비하기 위해, 자신이 비난받는 바로 그 점에서 잘못을 상대방에게 돌리기 위해, 자주 듣는 이들과, 때로는 상대방과도 마치 숙의하기 위해, 사람들의 성품과 담화를 묘사하기 위해, 어떤 말 없는 것들을 말하는 존재로 도입하기 위해, 다루어지고 있는 일로부터 마음을 돌려놓기 위해, 자주 유쾌함이나 웃음으로 돌리기 위해, 반대될 것으로 보이는 것을 미리 선점하기 위해, 유사한 것들을 비교하기 위해, 예시들을 사용하기 위해, 이것을 이 사람에게 저것을 저 사람에게 할당하며 분배하기 위해, 가로막는 자를 제지하기 위해, 자신이 무언가를 말하지 않고 넘어가겠다고 말하기 위해, 무엇을 경계해야 할지 경고하기 위해, 더 자유롭게 무언가를 감행하기 위해, 분노하기도 하고 때로는 비난하기 위해, 애원하고 간청하며 치료하기 위해, 의도에서 약간 벗어나기 위해, 축원하고 저주하며 자신이 말하는 상대들에게 친근한 존재가 되기 위해.
§9.1.45atque alias etiam dicendi quasi virtutes sequetur, brevitatem, si res petet, saepe etiam rem dicendo subiiciet oculis, saepe supra feret quam fieri possit;
그리고 사안이 요구한다면 간결함이라는, 말하기의 다른 이른바 장점들도 추구할 것이며, 자주 말함으로써 사물을 눈앞에 생생히 보여주고, 자주 일어날 수 있는 범위를 넘어서 과장할 것이다.
significatio saepe erit maior quam oratio, saepe hilaritas, saepe vitae naturarumque imitatio.
함축적 암시는 자주 말해진 것보다 더 클 것이며, 자주 유쾌함이, 자주 삶과 본성들의 모방이 있을 것이다.
hoc in gerere (nam quasi silvam vides) omnis eluceat oportet eloquentiae magnitudo.
이 분야에서는(그대는 마치 숲을 보고 있는 셈이니까) 웅변술의 모든 위대함이 빛을 발해야 한다.