Humanitext Reader

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스 · 웅변가 교육 §8.3.69-8.3.79

정경 묘사의 효과와 비유의 조응 규칙

366개 구절 중 227번째 · 라틴어

요약

도시 함락의 구체적인 정경 묘사의 유효성과, 연설에 선명함을 더하는 비유(similitudo)의 올바른 사용 규칙에 대해 논한다. 비유는 명료하고 적절해야 하며, 특히 대상과 일대일로 조응하는 대조법(antapodosis)을 갖춘 비유가 뛰어남을 설명한다

§8.3.69tum illa profanorum sacrorumque direptio, efferentium praedas repetentiumque discursus et acti ante suum quisque praedonem catenati et conata retinere infantem suum mater et, sicubi maius lucrum est, pugna inter victores.
또한 세속적인 것과 성스러운 것의 저 약탈, 전리품을 운반해 가는 자들과 그것을 되찾으려는 자들의 분주한 움직임, 각자의 약탈자 앞에서 사슬에 묶여 끌려가는 포로들, 자신의 아기를 빼앗기지 않으려 애쓰는 어머니, 그리고 더 큰 이익이 있는 곳이면 어디서나 일어나는 승자들 사이의 싸움이 그러하다.
licet enim haec omnia, §8.3.70ut dixi, complectatur eversio, minus est tamen totum dicere quam omnia.
왜냐하면 비록 이 모든 것을, 내가 말했듯이, 파멸이 포함하고 있을지라도, 전체를 말하는 것은 모든 개별적인 것들을 밝히는 것보다 미치지 못하기 때문이다.
consequemur autem, ut manifesta sint, si fuerint veri similia; et licebit etiam falso adfingere quidquid fieri solet.
그러나 그것들이 참될 법하다면 우리는 그것들이 명백해지도록 만들 수 있을 것이며, 일반적으로 일어나는 일이라면 거짓으로 꾸며내는 것 역시 허용될 것이다.
continget eadem claritas etiam ex accidentibus: " mihi frigidus horror membra quatit, gelidusque coit formidine sanguis. " et " et trepidae mares pressere ad pectora natos. " Atque huius summae, iudicio quidem meo,
동일한 선명함은 부수적인 사건들로부터도 얻어질 것이다. "차가운 전율이 내 사지를 뒤흔들고, 얼어붙은 피가 공포로 굳어지누나." 그리고 "또한 겁에 질린 어머니들은 아이들을 가슴에 끌어안았다." 그리고 이 최고의, 내 판단으로는, 미덕의 길은 지극히 평탄하다.
§8.3.71virtutis facillima est via. naturam intueamur, hanc sequamur.
자연을 주시하고, 이를 따르자.
omnis eloquentia circa opera vitae est, ad se refert quisque quae audit, et id facillime accipiunt animi, quod agnoscunt.
모든 웅변술은 삶의 활동에 관한 것이며, 듣는 이는 저마다 자신이 듣는 바를 자신에게 대입하고, 마음은 스스로가 알아보는 것을 가장 쉽게 받아들이기 때문이다.
§8.3.72praeclare vero ad inferendam rebus lucem repertae sunt similitudines;
참으로 사물에 빛을 비추기 위해 비유들이 훌륭하게 고안되었다.
quarum aliae sunt, quae probationis gratia inter argumenta ponuntur, aliae ad exprimendam rerum imaginem compositae, quod est huius loci proprium: " inde lupi ceu raptores atra in nebula. " et " avi similis, quae circum litora, circum piscosos scopulos humilis volat aequora iuxta. " Quo in genere id est praecipue custodiendum, §8.3.73ne id, quod similitudinis gratia adscivimus, aut obscurum sit aut ignotum.
그것들 중 어떤 것은 증명을 위해 논거 사이에 놓이고, 어떤 것은 사물의 이미지를 표현하기 위해 구성되니, 이것이 바로 이 자리의 고유한 주제이다. "그리하여 검은 안개 속의 약탈자인 늑대들처럼." 그리고 "새처럼, 해안가 주변을, 물고기가 많은 암초 주변을, 해수면 가까이 낮게 나는 새처럼." 이 종류에서 특별히 주의해야 할 점은, 비유를 위해 우리가 채택한 것이 모호하거나 알려지지 않은 것이어서는 안 된다는 것이다.
debet enim, quod illustrandae alterius rei gratia assumitur, ipsum esse clarius eo quod illuminat.
왜냐하면 다른 것을 밝히기 위해 채택된 것 자체는 그것이 밝혀 주는 것보다 더 명료해야 하기 때문이다.
quare poetis quidem permittamus sane eiusmodi exempla: " qualis ubi hibernam Lyciam Xanthique fluenta deserit aut Delum maternam invisit Apollo. " Non idem oratorem decebit, ut occultis aperta demonstret.
그러므로 시인들에게는 참으로 다음과 같은 예들을 허용하자. "마치 아폴론이 겨울의 리키아와 크산토스의 물줄기를 떠나거나, 그의 어머니의 데로스 섬을 방문할 때처럼." 웅변가에게는 동일한 일, 즉 감추어진 것을 가지고 명백한 것을 보여주는 일이 어울리지 않을 것이다.
§8.3.74sed illud quoque, de quo in argumentis diximus, similitudinis genus ornat orationem facitque sublimem, floridam, iucundam, mirabilem.
그러나 우리가 논거에서 말했던 저 비유의 종류 역시 연설을 장식하며 고상하고, 화려하고, 즐겁고, 경이롭게 만든다.
nam quo quaeque longius petita est, hoc plus adfert novitatis atque inexspectata magis est.
왜냐하면 비유를 더 먼 곳에서 가져올수록 그것은 더 많은 참신함을 가져다주고 더 예상치 못한 것이 되기 때문이다.
§8.3.75illa vulgaria videntur et utilia tantum ad conciliandam fidem: ut terram cultu, sic animum disciplinis meliorem uberioremque fieri, et Vt medici abalienata morbis membra praecidant, ita turpes ac perniciosos, etiamsi nobis sanguine cohaereant, amputandos.
다음과 같은 것들은 흔하며 단지 신뢰를 얻는 데만 유용한 것처럼 보인다. 즉, 경작을 통해 땅이 더 좋아지고 풍요로워지듯 배움을 통해 마음이 그러해진다는 것과, 의사들이 병든 지체를 잘라내듯 비열하고 해로운 자들은 비록 우리와 혈육으로 맺어져 있을지라도 잘라내야 한다는 것이다.
iam sublimius illud pro Archia;
『아르키아스 변호』의 저 구절은 이미 더 고상하다.
saxa atque solitudines voci respondent, bestiae saepe immanes cantu flectuntur atque consistunt et cetera.
"바위와 황야도 목소리에 반응하고, 사나운 짐승들도 종종 노래에 꺾여 멈춰 선다" 등이다.
§8.3.76quod quidem genus a quibusdam declamatoria maxime licentia corruptum est.
이 종류는 참으로 어떤 이들에 의해 연습연설의 극심한 방종으로 인하여 타락했다.
nam et falsis utuntur nec illa iis, quibus similia videri volunt, applicant.
왜냐하면 그들은 거짓된 것을 사용할 뿐만 아니라, 그것들을 유사하게 보이고자 하는 대상에 적용하지도 않기 때문이다.
quorum utrumque in his est, quae me iuvene ubique cantari solebant, magnorum fluminum navigabiles fontes sunt, et generosioris arboris statim planta cum fructu est.
이 두 가지 결점은 모두 내가 젊었을 때 사방에서 읊조려지던 다음과 같은 말들에 들어 있다. "큰 강의 발원지는 배가 다닐 수 있다"라거나 "더 고귀한 나무의 묘목은 즉시 열매를 맺는다"라는 것들이다.
§8.3.77at omni autem parabole aut praecedit similitudo, res sequitur, aut praecedit res et similitudo sequitur.
그러나 모든 비유에 있어서는 비유가 앞서고 대상이 뒤따르거나, 대상이 앞서고 비유가 뒤따른다.
sed interim libera et separata est; interim, quod longe optimum est, cum re, cuius est imago, connectitur, collatione invicem respondente, quod facit redditio contraria, quae ἀνταπόδοσις dicitur.
그러나 때로는 비유가 자유롭고 독립되어 있으며, 때로는――이것이 단연 최고인데――그것이 묘사하는 대상과 결합하여 서로 상응하는 대조를 이루니, 이것을 만들어내는 것이 '안타포도시스'라 불리는 역대조이다.
§8.3.78praecedit similitudo illa, cuius modo feci mentionem: " inde lupi ceu raptores atra in nebula. " Sequitur in primo Georgicon post longam de bellis civilibus atque externis conquestionem: " ut, cum carceribus sese effudere quadrigae, addunt in spatia; et frustra retinacula tendens fertur equis auriga, neque audit currus habenas. " Sed hae sunt sine antapodosi.
조금 전에 내가 언급했던 저 비유가 앞선다. "그리하여 검은 안개 속의 약탈자인 늑대들처럼." 『농경시』 제1권에서는 내란과 외란에 대한 오랜 탄식 후에 다음과 같이 이어진다. "마치 전차들이 출발대에서 쏟아져 나와 트랙에서 속도를 더해 갈 때, 고삐를 헛되이 팽팽히 쥐고 있는 마부는 말들에 의해 끌려가고 전차는 고삐에 귀 기울이지 않는 것처럼." 그러나 이것들은 안타포도시스가 없다.
§8.3.79redditio autem illa rem utramque, quam comparat, velut subiicit oculis et pariter ostendit.
그러나 저 대조법은 그것이 비교하는 양쪽의 일 모두를 마치 눈앞에 제시하듯 동시에 보여준다.
cuius praeclara apud Vergilium multa reperio exempla, sed oratoriis potius utendum est.
이것의 훌륭한 예들을 베르길리우스에게서 많이 발견하지만, 변론적인 예들을 사용하는 편이 더 낫다.
dicit Cicero pro Murena, ut aiunt in Graecis artificibus eos auloedos esse, qui citharoedi fieri non potuerint, sic apud nos videmus, qui oratores evadere non potuerint, eos ad iuris studium devenire.
키케로는 『무레나 변호』에서 다음과 같이 말한다. "그리스 예술가들 사이에서 키타라 연주자가 될 수 없었던 자들이 아울로스 연주자가 된다고 말하는 것처럼, 우리 법정에서도 연설가가 되지 못한 자들이 법률 연구로 빠져드는 것을 보게 된다."

어휘·문법 주석

  1. 8.3.69tum illa profanorum sacrorumque direptio — 앞 절(§8.3.68)의 미래 직설법 동사 `apparebunt`(나타날 것이다)의 주어로 계속 기능하고 있다. 일련의 명사구들(`direptio`, `discursus`, `catenati`, `mater`, `pugna`)이 도시 함락 시에 "나타나게 될" 광경들로 추가된 것이다.
  2. 8.3.73ut occultis aperta demonstret — 비인칭 동사 `decebit`의 주어 또는 보문으로 기능하는 `ut` 절이다. 통상적으로는 부정사구가 오지만, 여기서는 목적이나 결과의 어감을 띤 `ut` 절이 사용되어, 변론가가 "감추어진 것을 통해 명백한 것을 증명하는 것"이 적절하지 않음을 보여준다.
  3. 8.3.75ut terram cultu... fieri, et Vt medici... amputandos — 동사 `videntur`(보인다)에 걸리는 대격과 부정사(AcI) 구문이다. `fieri`는 현재 수동 부정사이며, `amputandos`는 당득분사(동형용사)로서 `esse`가 생략된 형태(`amputandos esse`)로, 둘 다 흔히 쓰이는 비유의 내용을 설명한다.
  4. 8.3.78addunt in spatia — 베르길리우스의 『농경시』 제1권 513행의 인용이다. `addere in spatia` (혹은 `addere se in spatia`)는 전차 경주에서 "트랙의 거리를 더해 가며 달리다", 즉 "속도를 더하다"를 뜻하는 시적이고 관용적인 표현이다.

이 구절 인용하기

마르쿠스 파비우스 퀸틸리아누스, 웅변가 교육 §8.3.69-8.3.79. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:8.3.69-8.3.79

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.