§7.4.22et locum multipliciter, in civitate tyrannis assueta an libera semper, in arce an domi;
또한 (포상이 이루어지는) 장소에 대해서도 다각도로 (질문된다). 즉, 참주 정치에 길들여진 국가에서인지 아니면 언제나 자유로운 국가에서인지, 성채 안에서인지 아니면 집에서인지이다.
et quomodo factum sit, ferro an veneno;
그리고 어떻게 행해졌는지, 칼에 의해서인지 아니면 독에 의해서인지.
et quo tempore, bello an pace, cum depositurus esset eam potestatem an cum aliquid novi sceleris ausurus.
그리고 어느 시점에, 전쟁 중에인지 혹은 평화 중에인지, 그가 그 권력을 내려놓으려 하던 때인지 아니면 어떤 새로운 범죄를 도모하려던 때인지이다.
habent in meritis gratiam periculum quoque et difficultas.
공적에 있어서는 위험과 어려움 또한 (사람들의) 감사를 불러일으킨다.
§7.4.23similiter liberalitas a quo profecta sit, refert.
마찬가지로, 너그러운 베풂이 누구로부터 시작되었는지도 중요하다.
nam in paupere gratior quam in divite, dante beneficium quam reddente, patre quam orbo.
왜냐하면 부유한 사람에게서보다 가난한 사람에게서, 은혜를 갚는 사람에게서보다 베푸는 사람에게서, 자식이 없는 사람에게서보다 아버지에게서 그것이 더 고맙게 받아들여지기 때문이다.
item in quam rem dederit et quo tempore et quo animo, id est, num in aliquam spem suam; similiter alia.
마찬가지로 어떤 목적으로 그것을 주었는지, 어떤 시기에, 그리고 어떤 마음으로, 즉 자신만의 어떤 기대를 품고 한 일이었는지 등과 같은 점들이 문제된다.
et ideo qualitas maxime oratoris recipit operam, quia in utramque partem plurimum est ingenio loci, nec usquam tantum adfectus valent.
그렇기 때문에 '성질'의 지위는 웅변가의 노력을 가장 많이 받아들인다. 왜냐하면 그 어느 쪽 방향에 대해서도 재능을 발휘할 여지가 아주 많고, 감정(정념)이 이만큼 강하게 작용하는 곳도 없기 때문이다.
§7.4.24nam coniectura extrinsecus quoque adductas frequenter probationes habet et argumenta ex materia sumit; quale quidque videatur eloquentiae est opus;
왜냐하면 추측의 지위는 외부에서 가져온 증거도 자주 취하고 소재 자체에서 논거를 이끌어내는 반면, 각각의 사안이 어떤 성질을 지닌 것으로 보이는가는 웅변술의 역할이기 때문이다.
hic regnat, hic imperat, hic sola vincit.
웅변술은 여기서 군림하고, 지배하며, 오직 스스로의 힘으로 승리한다.
huic parti subiungit Verginius causas abdicationis, dementiae, malae tractationis, orbarum nuptias indicentium.
이 부분에 베르기니우스는 의절, 광기, 학대, 그리고 고아인 딸들에게 결혼을 지시하는 이들의 소송을 종속시키고 있다.
nam et fere sic accidit, inventique sunt, qui has materias officiorum vocarent.
실제로도 거의 그러하며, 이 소재들을 '의무에 관한 소재'라고 부르는 이들도 나타났다.
§7.4.25sed alios quoque nonnunquam leges hae recipiunt status.
그러나 때로는 이러한 법률들이 다른 지위들을 받아들이기도 한다.
nam et coniectura est aliquando in plerisque horum, cum se vel non fecisse vel bona mente fecisse contendunt Cuius generis exempla sunt multa.
왜냐하면 이 소송들의 대부분에서도, 자신들이 그것을 행하지 않았거나 선한 의도로 행했다고 주장할 때에는 때로 추측의 지위가 생기기 때문이다. 이와 같은 종류의 예는 많다.
et quid sit dementia ac mala tractatio, finitur.
그리고 무엇이 광기이며 학대인지도 정의된다.
nam leges iuris plerumque quaestiones praecurrere solent, sed ex quibus causae non fiat status.
왜냐하면 법적 권리의 질문들이 대체로 앞서기 마련이지만, 그것들로부터 소송의 지위가 만들어지는 것은 아니기 때문이다.
§7.4.26quod tamen facto defendi non poterit, iure nitetur: et quot et quibus causis abdicare non liceat, et in quae crimina malae tractationis actio non detur, et cui accusare dementiae non permittatur.
그럼에도 행위 자체로 변호할 수 없는 부분은 법에 의존하게 된다. 즉, 얼마나 많은 사유로, 그리고 어떤 사유로 의절이 허용되지 않는지, 어떤 죄에 대해 학대 소송이 주어지지 않는지, 그리고 누구에게 광기 고발이 허용되지 않는지 등이다.
§7.4.27abdicationum formae sunt duae, altera criminis perfecti, ut si abdicetur raptor, adulter, altera velut pendentis et adhuc in condicione positi, quales sunt, in quibus abdicatur filius, quia non pareat patri.
의절의 형식에는 두 가지가 있는데, 하나는 이미 완료된 범죄에 대한 것(예컨대 약탈자나 간통자가 의절당하는 경우)이고, 다른 하나는 말하자면 미결 상태이면서 아직 조건 속에 놓여 있는 것(예컨대 아버지가 아들이 순종하지 않는다는 이유로 의절하는 경우)이다.
illa semper asperam abdicantis actionem habet;
전자는 언제나 의절하는 자의 가혹한 소송 제기를 동반한다.
immutabile est enim, quod factum est;
이미 행해진 일은 돌이킬 수 없기 때문이다.
haec ex parte blandam et suadenti similem;
후자는 어느 정도 부드럽고 설득하는 듯한 성격을 띤다.
mavult enim pater non abdicare;
아버지는 의절하지 않는 것을 더 원하기 때문이다.
at pro filiis in utroque genere summissam et ad satisfaciendum compositam.
반면 아들들의 입장에서는 두 종류 모두에서 자기를 낮추고 사죄하는 데 적합하게 구성된다.
§7.4.28A quo dissensuros scio, qui libenter patres figura laedunt;
여기에 대해서, 기꺼이 수사적 문채(비유)를 사용하여 아버지를 공격하는 이들이 반대하리라는 것을 안다.
quod non ausim dicere nunquam esse faciendum, potest enim materia incidere, quae hoc exigat;
나는 그런 일을 결코 해서는 안 된다고 감히 말하지는 않겠다(그것을 요구하는 소재가 발생할 수도 있기 때문이다).
certe vitandum est, quotiens aliter agi potest.
하지만 다른 방법으로 대처할 수 있는 한, 확실히 피해야 한다.
sed de figuris alio libro tractabimus.
그러나 문채에 대해서는 다른 권에서 다루기로 하겠다.
§7.4.29non dissimiles autem abdicationum actionibus sunt malae tractationis actiones;
한편, 학대 소송은 의절 소송과 다르지 않다.
nam et ipsae habent eandem in accusationibus moderationem.
왜냐하면 학대 소송 자체도 고발에 있어서 동일한 절제를 유지하기 때문이다.
dementiae quoque iudicia aut propter id, quod factum est, aut propter id quod adhuc fieri vel non fieri potest instituuntur.
광기의 재판 역시 이미 행해진 일 때문에, 혹은 여전히 행해지거나 행해지지 않을 수 있는 일 때문에 시작된다.
§7.4.30et actor in eo, quod factum est, liberum habet impetum, sic tamen ut factum accuset, ipsius patris tanquam valetudine lapsi misereatur;
그리고 원고는 이미 행해진 일에 대해서는 자유로운 공격 권한을 갖지만, 그럼에도 행위 자체는 비난하되 아버지 자신에 대해서는 마치 질병으로 인해 실수한 것처럼 동정해야 한다.
in eo vero, cuius libera mutatio est, diu roget et suadeat et novissime dementiam ration queratur obstare, non mores: quos quanto magis in praeteritum laudaverit, tanto facilius probabit morbo esse mutatos.
반면 여전히 자유롭게 바뀔 수 있는 사안에 대해서는, 오랫동안 간청하고 설득하며, 가장 마지막에 이르러서야 그의 품성이 아니라 광기가 이성을 가로막고 있음을 한탄해야 한다. 원고가 과거의 그 품성을 더 많이 칭송했을수록, 그것이 질병에 의해 변했음을 더 쉽게 증명할 수 있을 것이다.
§7.4.31reus, quotiens causa patietur, debebit esse in defensione moderatus, quia fere ira et concitatio furori sunt similia.
피고는 소송 조건이 허락하는 한 변호에 있어서 절제해야 한다. 분노와 흥분은 거의 광란과 비슷하기 때문이다.
omnibus is commune est, quod rei non semper defensione facti, sed excusatione ac vena frequenter utuntur.
이 모든 소송에 공통적인 점은, 피고들이 항상 행위의 정당화만을 사용하는 것이 아니라 빈번히 변명과 관용을 구한다는 것이다.
est enim domestica disceptatio, in qua et semel peccasse et per errorem et levius, quam obiiciatur, absolutioni nonnunquam sufficit.
왜냐하면 이것은 가정 내의 다툼이며, 거기서는 단 한 번 잘못했다는 것, 실수에 의한 것이었다는 것, 그리고 비난받는 것보다 가볍다는 사실이 때로 무죄 방면을 위해 충분하기 때문이다.
§7.4.32sed alia quoque multa controversiarum genera in qualitatem cadunt.
그러나 다른 많은 종류의 논쟁도 '성질'의 지위에 속한다.
iniuriarum;
예를 들어 침해 소송이다.
quanquam enim reus aliquando fecisse negat, plerumque tamen haec actio facto atque animo continetur.
피고가 때로 그것을 행하지 않았다고 부인하기도 하지만, 대체로 이 소송은 행위와 그 의도에 달려 있기 때문이다.