§4.pr.1perfecto, Marcelle Victori, operis tibi dedicati tertio libro et iam quarta fere laboris parte transacta, nova insuper mihi diligentiae causa et altior sollicitudo, quale iudicium hominum emererer, accessit.
마르켈루스 빅토리우스여, 그대에게 헌정된 저작의 제3권을 완료하고 이제 노고의 거의 4분의 1이 끝난 시점에서, 사람들의 어떤 평가를 내가 받게 될 것인가에 대한, 더 한층 정성을 들여야 할 새로운 이유와 더 깊은 걱정이 나에게 더해졌다.
adhuc enim velut studia inter nos conferebamus, et si parum nostra institutio probaretur a ceteris, contenti fore domestico usu videbamur, ut tui meique filii formare disciplinam satis putaremus.
왜냐하면 지금까지는 우리끼리 학업을 비교하는 것에 불과했기에, 만일 우리의 교육법이 다른 사람들에게 충분히 인정받지 못하더라도 집안에서의 쓰임만으로 만족할 것처럼 보였으며, 그대와 나의 아들의 교육을 형성하는 것만으로 충분하다고 생각했기 때문이다.
§4.pr.2cum vero mihi Domitianus Augustus sororis suae nepotum delegaverit curam, non satis honorem iudiciorum caelestium intelligam, nisi ex hoc oneris quoque magnitudinem metiar.
그러나 도미티아누스 아우구스투스께서 자신의 자매의 손자들의 양육을 나에게 위임해 주신 이상, 이 신성한 결정이 주는 영예를 충분히 이해한다고 할 수 없을 것이다, 만일 이로부터 그 무게의 거대함 또한 헤아리지 않는다면.
§4.pr.3quis enim mihi aut mores excolendi sit modus, ut eos non immerito probaverit sanctissimus censor? aut studia, ne fefellisse in iis videar principem ut in omnibus, ita in eloquentia quoque eminentissimum?
참으로 가장 신성한 켄소르께서 그들을 부당하지 않게 승인해 주시기 위해 나에게 성품을 기르는 어떤 방법이 있겠는가? 혹은 다른 모든 일에서와 마찬가지로 웅변술에서도 가장 탁월하신 프린케프스를, 이 학업들 에 있어서 속인 것처럼 보이지 않기 위해 어떤 공부가 있겠는가?
§4.pr.4quodsi nemo miratur poetas maximos saepe fecisse, ut non solum initiis operum suorum Musas invocarent, sed provecti quoque longius, cum ad aliquem graviorem venissent locum, repeterent vota et velut nova precatione uterentur, §4.pr.5mihi quoque profecto poterit ignosci, si, quod initio, quo primum hanc materiam inchoavi, non feceram, nunc omnes in auxilium deos ipsumque in primis, quo neque praesentius aliud nec studiis magis propitium numen est, invocem, ut, quantum nobis exspectationis adiecit, tantum ingenii adspiret dexterque ac volens adsit et me qualem esse credidit faciat.
그러나 만일 가장 위대한 시인들이 종종 그들의 작품 시작 부분뿐만 아니라, 더 멀리 나아가 어떤 더 중대한 대목에 이르렀을 때에도 다시 기원을 드리고 마치 새로운 기도법을 사용하는 것처럼 처신했다는 것을 아무도 이상하게 여기지 않는다면, 나에게도 참으로 용서가 될 수 있을 것이다, 만일 내가 이 소재를 처음 시작했던 처음에는 하지 않았던 일을, 이제 모든 신들과 특별히 그분 자신—이보다 더 가깝고 학업에 더 호의적인 신격은 다른 어디에도 없는데—을 원조자로 불러내어, 그분이 우리에게 더해 주신 기대의 크기만큼 재능을 불어넣어 주시고, 우호적이고 자발적으로 함께하시어 나를 그분이 믿어 주신 그대로의 사람으로 만들어 주시기를 간청한다면.
§4.pr.6cuius mihi religionis non haec sola ratio, quae maxima est, sed alioqui sic procedit ipsum opus, ut maiora praeteritis ac magis ardua sint, quae ingredior.
이러한 나의 경건한 행위에 대해 이것이 가장 큰 이유이기는 하나 유일한 이유는 아니며, 그뿐만 아니라 저작 자체도 내가 들어서는 사안들이 지난날의 것들보다 더 크고 더 험난한 방향으로 진행되고 있기 때문이다.
sequitur enim, ut iudicialium causarum, quae sunt maxime variae ac multiplices, ordo explicetur: quod prooemii sit officium, quae ratio narrandi, quae probationum fides, seu proposita confirmamus sive contra dicta dissolvimus, quanta vis in perorando, seu reficienda brevi repetitione rerum memoria est iudicis sive adfectus (quod est longe potentissimum) commovendi.
참으로 극도로 다양하고 복잡한 사법 사건의 순서가 규명되는 일이 다음에 이어지기 때문이다. 즉, 도입부의 임무가 무엇인지, 진술의 방식은 어떠한지, 증명들의 신빙성(우리가 제시된 바를 보강하든 혹은 반대 진술을 해체하든)은 어떠한지, 결어에는 얼마나 큰 힘이 있는지(간략한 사실의 반복으로 재판관의 기억을 되살려야 하는가, 아니면—이것이 단연코 가장 강력한데—감정을 움직여야 하는가) 하는 점들이다.
§4.pr.7de quibus partibus singulis quidam separatim scribere maluerunt velut onus totius corporis veriti, et sic quoque complures de una quaque earum libros ediderunt;
이러한 개별 부분들에 대하여 어떤 이들은 전체 몸체의 무게를 두려워하듯 개별적으로 집필하기를 선호했고, 그리하여 그중 각각에 대해 여러 권의 책을 출간하기도 했다.
quas ego omnes ausus contexere prope infinitum laborem prospicio et ipsa cogitatione suscepti muneris fatigor.
나는 이 모든 것을 하나로 엮어낼 엄두를 내어 거의 무한한 노고를 내다보고 있으며, 맡은 임무를 생각하는 것만으로도 지쳐 있다.
sed durandum est, quia coepimus, et si viribus deficiemur, animo tamen perseverandum.
하지만 우리는 시작했으므로 버텨내야 하며, 설령 힘이 다할지라도 정신력으로 인내해야 한다.