§3.7.1ac potissimum incipiam ab ea, quae constat laude ac vituperatione.
그리고 나는 무엇보다도 찬양과 비난으로 구성되는 저 종류로부터 시작하겠다.
quod genus videtur Aristoteles atque eum secutus Theophrastus a parte negotiali, hoc est πραγματικῇ removisse totamque ad solos auditores relegasse, et id eius nominis, quod ab ostentatione ducitur, proprium est.
아리스토텔레스와 그의 뒤를 이은 테오프라스트스는 이 장르를 실무적인 부분, 즉 프라그마티케(pragmatike)에서 완전히 배제하여 오직 청중에게만 돌린 것으로 보이며, 이는 과시에서 유래한 그 명칭의 고유한 특성이다.
§3.7.2sed mos Romanus etiam negotiis hoc munus inseruit.
그러나 로마의 관습은 실무에도 이 임무를 편입시켰다.
nam et funebres laudationes pendent frequenter ex aliquo publico officio atque ex senatus consulto magistratibus saepe mandantur, et laudare testem vel contra pertinet ad momentum iudiciorum, et ipsis etiam reis dare laudatores licet, et editi in Competitores, in L. Pisonem, in Clodium et Curionem libri vituperationem continent et tamen in Senatu loco sunt habiti sententiae.
왜냐하면 장례 찬양 역시 빈번히 어떤 공직에 의존하며 원로원의 결의에 의해 집정관 등에게 자주 위임되기 때문이며, 증인을 찬양하거나 혹은 반대로 비난하는 것이 재판의 결정적인 영향에 속하기 때문이고, 피고 자신에게도 찬양자들을 세우는 것이 허용되기 때문이다. 또한 경쟁자들에 대항하여, 피소에 대항하여, 클로디우스와 쿠리오에 대항하여 출판된 저서들은 비난을 담고 있으나, 원로원에서 의견 진택의 자격으로 취급되었다.
§3.7.3neque infitias eo, quasdam esse ex hoc genere materias ad solam compositas ostentationem, ut laudes deorum virorumque, quos priora tempora tulerunt.
그리고 나는 이 종류에 속하는 어떤 소재들이, 과거의 시대가 낳은 신들과 인간들에 대한 찬양처럼, 오직 과시를 위해서만 구성된 것임을 부인하지 않는다.
quo solvitur quaestio supra tractata, manifestumque est errare eos, qui nunquam oratorem dicturum nisi de re dubia putaverunt.
이로써 위에서 다루어진 의문이 해결되며, 웅변가가 의심스러운 사안에 대해서가 아니면 결코 말하지 않을 것이라 생각했던 이들이 틀렸음이 명백해진다.
§3.7.4an laudes Capitolini Iovis, perpetua sacri certaminis materia, vel dubiae sunt vel non oratorio genere tractantur? ut desiderat autem laus, quae negotiis adhibetur, probationem, sic etiam illa, quae ostentationi componitur, habet interim aliquam speciem probationis;
신성한 경기 찬양의 영원한 소재인 카피톨리누스 유피테르에 대한 찬양은 과연 의심스러운 사안이거나 웅변적 장르로 다루어지지 않는가? 그러나 실무에 적용되는 찬양이 증명을 요구하듯이, 과시를 위해 구성되는 찬양 또한 때로는 어떤 증명의 형태를 취한다.
§3.7.5ut qui Romulum Martis filium educatumque a lupa dicat, in argumentum caelestis ortus utatur his, quod abiectus in profluentem non potuerit exstingui, quod omnia sic egerit, ut genitum praeside bellorum deo incredibile non esset, quod ipsum quoque caelo receptum temporis eius homines non dubitaverint.
예컨대 로물루스를 마르스의 아들이자 암늑대에게 길러졌다고 말하는 자가, 신성한 태생의 논거로서 다음 사실들을 사용하는 것과 같다. 즉, 흐르는 물에 던져졌음에도 죽임을 당할 수 없었다는 점, 전쟁을 주관하는 신에게서 태어났다는 것이 믿기지 않는 일이 아닐 정도로 모든 일을 그렇게 수행했다는 점, 그리고 그 자신이 하늘로 영접되었음을 당시의 사람들이 의심하지 않았다는 점이다.
§3.7.6quaedam vero etiam in defensionis speciem cadent, ut si in laude Herculis permutatum cum regina Lydiae habitum et imperata, ut traditur, pensa orator excuset.
어떤 것들은 참으로 변호의 형태에도 부합할 것이니, 예컨대 헤라클레스에 대한 찬양에서 웅변가가 그가 리디아의 여왕과 의복을 바꾸어 입은 일이나, 전해지는 바와 같이 그에게 명령된 실잣기 작업에 대해 변호하는 경우가 그러하다.
sed proprium laudis est res amplificare et ornare.
그러나 찬양 고유의 기능은 사안을 증폭하고 장식하는 것이다.
quae materia praecipue quidem in deos et homines cadit, est tamen et aliorum animalium, etiam carentium anima.
이 소재는 특히 신들과 인간들에게 해당되지만, 다른 동물들이나 심지어 생명이 없는 것들에도 해당된다.
§3.7.7verum in deis generaliter primum maiestatem ipsius eorum naturae venerabimur, deinde proprie vim cuiusque et inventa, quae utile aliquid hominibus attulerint.
하지만 신들의 경우에는 일반적으로 먼저 그들의 본성 자체의 엄위함을 경배하고, 다음으로 개별적으로 저마다의 힘과 인간에게 유익한 것을 가져다준 발명들을 찬양할 것이다.
§3.7.8vis ostenditur, ut in Iove regendorum omnium, in Marte belli, in Neptuno maris; inventa, ut artium in Minerva, Mercurio litterarum, medicinae Apolline, Cerere frugum, Libero vini.
힘은 유피테르에 있어서는 만물을 다스리는 것, 마르스에 있어서는 전쟁, 넵투누스에 있어서는 바다와 같이 나타나며, 발명은 미네르바에 있어서는 기술, 메르쿠리우스에 있어서는 문자, 아폴로에 있어서는 의학, 케레스에 있어서는 곡물, 리베르에 있어서는 포도주와 같이 나타난다.
tum si qua ab iis acta vetustas tradidit, commemoranda.
다음으로, 그들에 의해 행해졌다고 고대가 전하는 일들이 있다면 기념해야 한다.
addunt etiam dis honorem parentes, ut si quis sit filius Iovis;
또한 부모 역시 신들에게 영예를 더해주니, 예컨대 누군가가 유피테르의 아들인 경우이다.
addit antiquitas, ut iis, qui sunt ex Chao;
아득한 옛날임 역시 영예를 더해주니, 카오스로부터 나온 신들의 경우와 같다.
progenies quoque, ut Apollo ac Diana Latonae.
자손 역시 그러하니, 라토나에게 아폴론과 디아나가 그러하다.
§3.7.9laudandum in quibusdam quod geniti immortales, quibusdam quod immortalitatem virtute sint consecuti;
어떤 이들에게는 불멸의 존재로 태어났다는 점이 찬양받아야 하며, 어떤 이들에게는 미덕 덕분에 불멸성을 얻었다는 점이 찬양받아야 한다.
quod pietas principis nostri praesentium quoque temporum decus fecit.
이 일을 우리 군주의 경건함이 현재 시대의 영예로도 만들었다.
magis est varia laus hominum.
인간에 대한 찬양은 더 다양하다.
§3.7.10nam primum dividitur in tempora, quodque ante eos fuit quoque ipsi vixerunt;
왜냐하면 먼저 시간으로 나뉘니, 그들 이전의 시간과 그들이 친히 살아간 시간으로 나뉘기 때문이다.
in iis autem, qui fato sunt functi, etiam quod est insecutum.
또한 운명을 다한 이들의 경우에는 그 뒤에 일어난 일도 포함된다.
ante hominem patria ac parentes maioresque erunt, quorum duplex tractatus est: aut enim respondisse nobilitati pulchrum erit aut humilius genus illustrasse factis.
인간 이전에는 조국과 부모 및 조상이 있을 것이며, 이들에 대해서는 이중의 다룸이 있으니, 고귀한 가문에 걸맞게 행동한 것이 아름답거나, 혹은 더 비천한 가문을 자신의 행위로써 빛나게 한 것이다.