§2.10.1in his primis operibus, quae non ipsa parva sunt sed maiorum quasi membra atque partes, bene instituto atque exercitato iam fere tempus appetet aggrediendi suasorias iudicialesque materias;
이러한 기초적인 과제들(그 자체로 결코 작지 않으며 더 큰 과제들의 이른바 지체이자 부분들인)에서 잘 지도받고 훈련받은 사람에게는, 권고적이고 사법적인 주제들을 다루기 시작할 시기가 이제 거의 가까이 다가올 것이다.
quarum antequam viam ingredior, pauca mihi de ipsa ratione declamandi dicenda sunt, quae quidem ut ex omnibus novissime inventa ita multo est utilissima.
그것들의 길에 들어서기 전에, 나는 데클라마티오(연습연설) 자체의 방식에 대해 몇 가지를 말해야만 하니, 그것은 과연 모든 방법 중에서 가장 최근에 고안된 것이면서도 그만큼 훨씬 더 유용한 것이다.
§2.10.2nam et cuncta illa, de quibus diximus, in se fere continet, et veritati proximam imaginem reddit, ideoque ita est celebrata, ut plerisque videretur ad formandam eloquentiam vel sola sufficere.
왜냐하면 그것은 우리가 말했던 그 모든 것을 거의 자체 내에 포함하고 있으며, 실제에 가장 가까운 모사(模寫)를 보여주기 때문이고, 그리하여 대단히 널리 행해졌기에 대부분의 사람들에게는 웅변술을 형성하는 데 그것만으로도 충분한 것처럼 보일 정도였다.
neque enim virtus ulla perpetuae duntaxat orationis reperiri potest, quae non sit cum hac dicendi meditatione communis.
실로 끊임없이 이어지는 연설의 그 어떤 장점도 이 말하기 연습과 공통되지 않는 것은 찾아볼 수 없기 때문이다.
§2.10.3eo quidem res ista culpa docentium reccidit, ut inter praecipuas quae corrumperent eloquentiam causas licentia atque inscitia declamantium fuerit.
참으로 그 일은 교사들의 잘못으로 인해, 웅변술을 망치는 주요 원인들 중에 데클라마티오를 하는 자들의 방종과 무지가 속하게 될 정도의 지경으로 떨어지고 말았다.
sed eo, quod natura bonum est, bene uti licet.
하지만 본성상 좋은 것을 좋게 사용하는 것은 허용되는 일이다.
§2.10.4sint ergo et ipsae materiae, quae fingentur, quam simillimae veritatis, et declamatio, in quantum maxime potest, imitetur eas actiones, in quarum exercitationem reperta est.
그러므로 꾸며내게 될 주제들 자체도 가능한 한 실제와 가장 유사하게 하고, 데클라마티오도 그것이 훈련을 위해 고안되었던 실제 소송 활동들을 최대한 모방하도록 하자.
§2.10.5nam magos et pestilentiam et responsa et saeviores tragicis novercas aliaque magis adhuc fabulosa frustra inter sponsiones et interdicta quaeremus.
왜냐하면 마법사나 전염병, 신탁, 비극보다 더 잔인한 계모, 그리고 그보다 훨씬 더 신화적인 다른 것들을 보증금 소송이나 금지 명령 사이에서 찾으려 해봐야 헛수고일 것이기 때문이다.
quid ergo? nunquam haec supra fidem et poetica, ut vere dixerim, themata iuvenibus tractare permittamus, ut exspatientur et gaudeant materia et quasi in corpus eant?
그렇다면 어찌해야 하는가? 믿기 어려울 만큼, 그리고 참되게 말하자면 시적인 이러한 주제들을 청년들이 다루도록 결코 허락하지 말아야 할 것인가, 그들이 마음껏 노닐고 소재를 즐기며 이른바 튼실한 몸집을 키우게 하기 위해서라도?
§2.10.6erit optimum;
그것은 아주 좋을 것이다.
sed certe sint grandia et tumida, non stulta etiam et acrioribus oculis intuenti ridicula: ut, si iam cedendum est, impleat se declamator aliquando, dum sciat, ut quadrupedes, cum viridi pabulo distentae sunt, sanguinis detractione curantur et sic ad cibos viribus conservandis idoneos redeunt, ita sibi quoque tenuandas adipes, et quidquid humoris corrupti contraxerit, emittendum, si esse sanus ac robustus volet.
그러나 그것들은 참으로 웅장하고 풍성해야지, 어리석고 더 날카로운 눈으로 바라보는 이에게 우스꽝스러워서는 안 된다. 그리하여 이제 양보해야만 한다 하더라도, 데클라마티오를 하는 자가 언젠가는 스스로를 채우도록 하되, 다만 네 발 달린 짐승이 푸른 풀로 배가 불룩해졌을 때 피를 뽑아냄으로써 치료되고 그리하여 체력을 보존하기에 적합한 먹이로 돌아가듯이, 자신 또한 건강하고 튼튼해지기를 원한다면 비계를 깎아내야 하고 축적된 썩은 체액이 무엇이든 배출해야 한다는 것을 알고 있는 한에서 그렇게 해야 한다.
alioqui tumor ille inanis primo cuiusque veri operis conatu deprehendetur.
그렇지 않으면 그 공허한 부기는 실제 업무의 첫 시도에서 바로 들통나고 말 것이다.
§2.10.7totum autem declamandi opus qui diversum omni modo a forensibus causis existimant, ii profecto ne rationem quidem, qua ista exercitatio inventa sit, pervident.
그런데 데클라마티오의 작업 전체가 법정 소송들과 모든 면에서 다르다고 생각하는 사람들은, 실로 그러한 훈련이 고안된 이유조차 꿰뚫어 보지 못하고 있는 것이다.
§2.10.8nam si foro non praeparat, aut scenicae ostentationi aut furiosae vociferationi simillimum est.
왜냐하면 그것이 법정을 준비시키지 못한다면, 그것은 연극적인 과시나 미친 듯한 고함지르기와 지극히 유사한 것이기 때문이다.
quid enim attinet iudicem praeparare, qui nullus est; narrare, quod omnes sciant falsum; probationes adhibere causae, de qua nemo sit pronuntiaturus? et haec quidem otiosa tantum;
실로 존재하지도 않는 재판관을 준비시키는 것이 무슨 소용이 있으며, 모두가 거짓인 줄 아는 것을 진술하는 것이 무슨 소용이 있고, 아무도 판결을 내리지 않을 사건에 논증을 제시하는 것이 무슨 소용이 있단 말인가? 그리고 이것들은 단지 한가한 일에 불과하다.
adfici vero et ira vel luctu permovere, cuius est ludibrii, nisi quibusdam pugnae simulacris ad verum discrimen aciemque iustam consuescimus?
그러나 감정을 느끼고 분노나 슬픔으로 동요시키는 것은, 만약 우리가 어떤 전투의 모의 훈련을 통해 실제 위험과 정규 전투 대형에 익숙해지려 하는 것이 아니라면, 얼마나 어처구니없는 웃음거리가 되겠는가?
§2.10.9nihil ergo inter forense genus dicendi atque hoc declamatorium intererit? si profectus gratia dicimus, nihil.
그렇다면 법정 연설 장르와 이 데클라마티오 장르 사이에는 아무런 차이도 없을 것인가? 만약 우리가 실력 향상을 위해 연습하는 것이라면, 아무런 차이도 없다.
utinamque adiici ad consuetudinem posset, ut nominibus uteremur, et perplexae magis et longioris aliquando actus controversiae fingerentur, et verba in usu cotidiano posita minus timeremus, et iocos inserere moris esset;
그리고 우리가 이름들을 사용하고, 때로는 더 복잡하고 더 긴 전개를 가진 쟁론들이 구상되며, 일상적으로 쓰이는 어휘들을 우리가 덜 두려워하고, 농담을 끼워 넣는 것이 관례가 되는 일이 우리의 습관에 더해질 수 있다면 좋으련만.
quae nos, quamlibet per alia in scholis exercitati simus, tirones in foro inveniunt.
이러한 것들은 우리가 학교에서 다른 일들로 아무리 훈련을 받았다 하더라도, 법정에서는 우리를 신참으로 맞닥뜨리게 만든다.
§2.10.10si vero in ostentationem comparetur declamatio, sane paulum aliquid inclinare ad voluptatem audientium debemus.
그러나 만약 데클라마티오가 과시를 위해 준비되는 것이라면, 우리는 참으로 청중의 즐거움 쪽으로 어느 정도 기울어져야 한다.
§2.10.11nam et in iis actionibus, quae in aliqua sine dubio veritate versantur, sed sunt ad popularem aptatae delectationem, quales legimus panegyricos, totumque hoc demonstrativum genus, permittitur adhibere plus cultus omnemque artem, quae latere plerumque in iudiciis debet, non confiteri modo sed ostentare etiam hominibus in hoc advocatis.
왜냐하면 의심할 여지 없이 어떤 사실을 다루고는 있으나 대중의 즐거움에 맞춰진 그러한 연설 활동들에서도(우리가 읽는 찬양 연설들과 이 모든 전시적 장르가 그러하듯이), 더 많은 장식을 사용하는 것이 허용되며, 재판에서는 보통 숨겨져야 마땅할 모든 기술을 단지 인정하는 것뿐만 아니라 이 목적으로 초청된 사람들 앞에서 과시하는 것조차 허용되기 때문이다.
§2.10.12quare declamatio, quoniam est iudiciorum consiliorumque imago, similis esse debet veritati; quoniam autem aliquid in se habet ἐπιδεικτικόν nonnihil sibi nitoris assumere.
그러므로 데클라마티오는 재판과 자문의 모사이기 때문에 실제와 유사해야 하지만, 또한 자체 내에 전시적인(ἐπιδεικτικόν) 면을 어느 정도 가지고 있기 때문에 스스로에게 적지 않은 화려함을 받아들여야 한다.
§2.10.13quod faciunt actores comici, qui neque ita prorsus, ut nos vulgo loquimur, pronuntiant, quod esset sine arte, neque procul tamen a natura recedunt, quo vitio periret imitatio;
이것이 바로 희극 배우들이 하는 일인데, 그들은 우리가 일상적으로 말하듯이 전적으로 발음하지도 않으며(그것은 예술이 없을 것이기 때문이다), 그렇다고 자연에서 멀리 벗어나지도 않는다(그 잘못으로 인해 모방이 파괴될 것이기 때문이다).
sed morem communis huius sermonis decore quodam scenico exornant.
오히려 이 일상적인 대화의 관습을 어떤 연극적 우아함으로 장식한다.
§2.10.14sic quoque aliqua nos incommoda ex iis, quas finxerimus, materiis consequentur, in eo praecipue, quod multa in iis relinquuntur incerta, quae sumimus ut videtur, aetates, facultates, liberi, parentes, urbium ipsarum vires, iura, mores, alia his similia;
이처럼 하더라도 우리가 구상한 주제들로부터 우리에게 몇 가지 불편함이 뒤따를 것인데, 주로 그 주제들 안에서 많은 것들이 불확실한 채로 남겨진다는 점에서 그러하며, 우리는 그것들을 적절해 보이는 대로 가정하게 된다. 즉 연령, 자산, 자녀, 부모, 도시 자체의 힘, 법률, 관습, 그리고 이와 유사한 다른 것들이다.
§2.10.15quin aliquando etiam argumentum ex ipsis positionum vitiis ducimus.
심지어 때로는 전제 조건 자체의 결함으로부터 논거를 이끌어내기도 한다.
sed haec suo quaeque loco.
하지만 이것들은 각자 제자리에서 다루로 하자.
quamvis enim omne propositum operis a nobis destinati eo spectet, ut orator instituatur, tamen, ne quid studiosi requirant, etiam si quid erit, quod ad scholas proprie pertineat, in transitu non omittemus.
우리가 의도한 저작의 모든 목표가 웅변가를 교육하는 데 맞춰져 있기는 하지만, 그럼에도 학구적인 이들이 무언가를 아쉬워하지 않도록, 설령 학교에 고유하게 속하는 어떤 것이 있을지라도 스쳐 지나가는 길에 생략하지 않을 것이기 때문이다.