§12.10.10in oratione vero si species intueri velis, totidem paene reperias ingeniorum quot corporum formas.
한편 연설에 있어서, 만일 그 외견들을 살펴보고자 한다면, 신체의 형태만큼이나 많은 재능의 형태들을 발견할 수 있을 것이다.
sed fuere quaedam genera dicendi condicione temporum horridiora, alioqui magnam iam ingenii vim prae se ferentia.
그러나 시대의 여건 때문에 다소 거칠었으나, 다른 한편으로는 이미 재능의 위대한 힘을 분명히 보여주고 있었던 어떤 연설의 장르들이 존재했다.
hinc sint Laelii, Africani, Catones etiam Gracchique, quos tu licet Polygnotos vel Callonas appelles.
이로부터 래리우스들, 아프리카누스들, 카토들, 그리고 그라쿠스들이 나오는데, 그대도 그들을 폴뤼그노토스나 칼론이라 불러도 좋다.
mediam illam formam teneant L. Crassus, Q. Hortensius.
L. 크라수스와 Q. 호르텐시우스는 저 중간의 형태를 취할 것이다.
§12.10.11tum deinde efflorescat non multum inter se distantium tempore oratorum ingens proventus.
그 뒤에 시간적으로 서로 그리 멀지 않은 연설가들의 거대한 무리가 꽃을 피울 것이다.
hic vim Caesaris, indolem Caelii, subtilitatem Calidii, diligentiam Pollionis, dignitatem Messalae, sanctitatem Calvi, gravitatem Bruti, acumen Sulpicii, acerbitatem Cassii reperiemus;
여기서 우리는 카이사르의 힘, 카엘리우스의 기질, 칼리디우스의 정교함, 폴리오의 정밀함, 메살라의 품격, 칼부스의 신성함, 브루투스의 엄숙함, 술피키우스의 예리함, 카시우스의 매서움을 발견할 것이다.
in iis etiam, quos ipsi vidimus, copiam Senecae, vires Africani, maturitatem Afri, iucunditatem Crispi, sonum Trachali, elegantiam Secundi.
또한 우리가 직접 목격한 이들 중에서도 세네카의 풍부함, 아프리카누스의 힘, 아페르의 원숙함, 크리스푸스의 유쾌함, 트라칼루스의 울림, 세쿤두스의 정교함을 발견할 것이다.
§12.10.12at M. Tullium non illum habemus Euphranorem circa plures artium species praestantem, sed in omnibus, quae in quoque laudantur, eminentissimum.
하지만 M. 툴리우스(키케로)에 관해서는, 우리는 그를 여러 예술 영역에서 뛰어났던 저 에우프라노르와 같은 존재로 여기는 것이 아니라, 각각의 연설가들에게서 칭송받는 모든 점들에서 가장 탁월한 인물로 여긴다.
quem tamen et suorum homines temporum incessere audebant ut tumidiorem et Asianum et redundantem et in repetitionibus nimium et in salibus aliquando frigidum et in compositione fractum, exultantem ac paene, quod procul absit, viro molliorem;
그럼에도 그의 시대의 사람들조차 그를 다소 과장되고 아시아적이며 과다하고, 반복에 있어서 지나치며, 재치에 있어서 때때로 썰렁하고, 구성에 있어 이완되어 있으며, 날뛰고, 거의—그러한 불명예가 멀리 떠나기를—남자치고는 너무 나약하다고 비난할 용기를 가졌다.
§12.10.13postea vero quam triumvirali proscriptione consumptus est, passim qui oderant, qui invidebant qui aemulabantur, adulatores etiam praesentis potentiae non responsurum inuaserunt.
그러나 그가 삼두정치의 공적 선언에 의해 파멸당한 후에는, 그를 미워하던 자들, 시기하던 자들, 경쟁하던 자들, 그리고 당시 권력의 아첨꾼들조차 대답할 수 없는 그를 사방에서 공격했다.
ille tamen, qui ieiunus a quibusdam et aridus habetur, non aliter ab ipsis inimicis male audire quam nimiis floribus et ingenii affluentia potuit.
그럼에도 어떤 이들에 의해 빈약하고 메마른 것으로 여겨지는 그는, 그 자신의 적들로부터조차도 과도한 수식과 재능의 넘쳐흐름 때문에만 악평을 들을 수 있었을 뿐이다.
falsum utrumque, sed tamen ilia mentiendi propior occasio.
양쪽 모두 거짓이지만, 그럼에도 후자 쪽이 거짓말을 하기에 더 그럴듯한 빌미였다.
§12.10.14praecipue vero presserunt eum, qui videri Atticorum imitatores concupierant.
특히 아티카파의 모방자로 여겨지기를 간절히 바랐던 이들이 그를 거세게 압박했다.
haec manus quasi quibusdam sacris initiata ut alienigenam et parum superstitiosum devinctumque illis legibus insequebatur;
마치 어떤 비의에 입문하기라도 한 듯한 이 무리는, 그를 이방인이자 자신들의 법에 충분히 헌신하지도 얽매여 있지도 않은 자라며 뒤쫓았다.
unde nunc quoque aridi et exsuci et exangues.
이로부터 오늘날에도 메마르고, 즙이 없고, 피기가 없는 자들이 존재한다.
§12.10.15hi sunt enim, qui suae imbecillitati sanitatis appellationem, quae est maxime contraria, obtendant; qui, quia clariorem vim eloquentiae velut solem ferre non possunt, umbra magni nominis delitescunt.
왜냐하면 이들이야말로 자신들의 약함에 대해, 그것과 가장 배치되는 '건강함'이라는 명칭을 방패막이로 내세우는 자들이며, 웅변의 번뜩이는 힘을 마치 태양처럼 견뎌낼 수 없기 때문에 위대한 이름의 그늘에 숨는 자들이기 때문이다.
quibus quia multa et pluribus locis Cicero ipse respondit, tutior mihi de hoc disserendi brevitas erit.
이들에 대해서는 키케로 자신이 이미 여러 곳에서 많이 반박했으므로, 내가 이 점에 대해 논하는 것은 간략한 편이 더 안전할 것이다.
§12.10.16et antiqua quidem illa divisio inter Atticos atque Asianos fuit, cum hi pressi et integri, contra inflati illi et inanes haberentur, in his nihil superflueret, illis iudicium maxime ac modus deesset.
그리고 참으로 아티카파와 아시아파 사이의 저 오래된 구분은 존재했는데, 전자는 간결하고 건실하며, 반대로 후자는 과장되고 공허하다고 여겨졌고, 전자에게는 군더더기가 전혀 없었던 반면 후자에게는 판단력과 절도가 가장 결여되어 있었다.
quod quidam, quorum et Santra est, hoc putant accidisse, quod, paulatim sermone Graeco in proximas Asiae civitates influente, nondum satis periti loquendi facundiam concupierint, ideoque ea, quae proprie signari poterant, circuitu coeperint enuntiare ac deinde in eo perseverarint.
산트라를 포함한 어떤 이들은 이 일이 일어난 이유를 다음과 같이 생각한다. 즉, 그리스어가 점차 아시아의 인접 도시들로 유입되면서, 아직 말하기에 충분히 숙련되지 않은 이들이 웅변을 갈망하게 되었고, 그 결과 고유하게 명명될 수 있었던 것들을 우회적인 표현으로 말하기 시작했으며, 그 후에도 그 방식을 고수했기 때문이라는 것이다.
§12.10.17mihi autem orationis differentiam fecisse et dicentium et audientium naturae videntur, quod Attici limati quidam et emuncti nihil inane aut redundans ferebant, Asiana gens tumidior alioqui atque iactantior vaniore etiam dicendi gloria inflate est.
그러나 나에게는 말하는 이들과 듣는 이들 모두의 천성이 연설의 차이를 만들어낸 것으로 보인다. 세련되고 영민했던 아티카인들은 공허하거나 중복되는 것을 전혀 용납하지 않았던 반면, 다른 한편으로 더 과장되고 뽐내기 좋아했던 아시아 민족은 더 허망한 연설의 영예로 부풀어 올랐기 때문이다.
§12.10.18tertium mox, qui haec dividebant, adiecerunt genus Rhodium, quod velut medium esse atque ex utroque mixtum volunt;
얼마 지나지 않아 이들을 구분하던 자들은 제3의 장르로 로도스파를 추가했는데, 그들은 이것이 말하자면 중간이자 양자로부터 섞인 것이기를 원한다.
neque enim Attice pressi neque Asiane sunt abundantes, ut aliquid habere videantur gentis, aliquid auctoris.
왜냐하면 그들은 아티카식으로 간결하지도 않고 아시아식으로 과다하지도 않아서, 그 지방의 특색을 얼마간 가지고 있고 창시자의 특색도 얼마간 가지고 있는 것처럼 보이기 때문이다.
§12.10.19Aeschines enim, qui hunc exilio delegerat locum, intulit eo studia Athenarum, quae, velut sata quaedam caelo terraque degenerant, saporem illum Atticum peregrino miscuerunt.
에스키네스가 망명지로서 이 곳을 선택하여 그곳에 아테나이의 학술을 전해 주었는데, 그것은 마치 심어진 농작물이 기후와 토양에 따라 변질되듯, 저 아티카의 풍미를 이국의 것과 섞어 놓았기 때문이다.
lenti ergo quidam ac remissi, non sine pondere tamen neque fontibus puris neque torrentibus turbidis, sed lenibus stagnis similes habentur.
그리하여 그들은 다소 완만하고 완화되어 있으나 그렇다고 무게감이 없는 것은 아니며, 맑은 샘물도 아니고 탁한 급류도 아니며 잔잔한 못에 비견된다.
§12.10.20nemo igitur dubitaverit, longe esse optimum genus Atticorum.
그러므로 아티카파의 장르가 단연코 가장 훌륭하다는 것에는 아무도 의문을 품지 않을 것이다.
in quo ut est aliquid inter ipsos commune, id est indicium acre tersumque, ita ingeniorum plurimae formae.
그 안에서 그들 사이에 공통적인 어떤 것, 즉 예리하고 정제된 판단력이 존재하는 것처럼, 재능의 아주 다양한 형태들이 존재한다.