§11.3.13sed ne vox quidem exilis actionem habere optimam potest.
그러나 가냘픈 목소리 역시 최상의 실연을 보여줄 수는 없다.
bona enim firmaque, ut volumus, uti licet; mala vel imbecilla et inhibet multa, ut insurgere et exclamare, et aliqua cogit, ut intermittere et deflectere et rasas faces ac latus fatigatum deformi cantico reficere.
훌륭하고 튼튼한 목소리는 우리가 원하는 대로 사용할 수 있지만, 나쁘거나 약한 목소리는 소리를 높이거나 외치는 것과 같은 많은 일들을 가로막고, 중단하거나 꺾는 일, 그리고 무미건조한 노랫조로 긁힌 목구멍과 지친 옆구리를 회복시키는 일과 같은 몇 가지 일들을 강제하기 때문이다.
sed nos de eo nunc loquamur, cui non frustra praecipitur.
그러나 우리는 이제 그 가르침이 헛되지 않을 사람에 대해 말하도록 하자.
§11.3.14cum sit autem omnis actio, ut dixi, in duas divisa partes, vocem gestumque, quorum alter oculos, altera aures movet, per quos duos sensus omnis ad animum penetrat adfectus, prius est de voce dicere, cui etiam gestus accommodatur.
그런데 내가 말했듯이 모든 실연이 목소리와 몸짓이라는 두 부분으로 나뉘고, 그중 하나는 눈을 움직이고 다른 하나는 귀를 움직이며, 이 두 감각을 통해 모든 감정이 마음으로 침투하는 이상, 몸짓 역시 맞추어지는 대상인 목소리에 대해 먼저 말하는 것이 당연하다.
in ea prima observatio est, qualem habeas; secunda, quomodo utaris.
목소리에서 첫째 관찰은 어떤 목소리를 가졌는가이고, 둘째는 그것을 어떻게 사용하는가이다.
natura vocis spectatur quantitate et qualitate.
목소리의 천성은 양과 질에 의해 관찰된다.
§11.3.15quantitas simplicior;
양은 더 단순하다.
in summa enim grandis aut exigua est, sed inter has extremitates mediae sunt species, et ab ima ad summam ac retro sunt multi gradus.
대체로 크거나 작지만, 이 양 극단 사이에는 중간 종류들이 존재하며, 가장 낮은 데서 가장 높은 데로, 그리고 그 역으로도 많은 단계가 있기 때문이다.
qualitas magis varia.
질은 더 다양하다.
nam est et candida et fusca, et plena et exilis, et lenis et aspera, et contracta et fusa, et dura et flexibilis, et clara et obtusa.
목소리에는 맑은 것과 탁한 것, 풍성한 것과 가냘픈 것, 부드러운 것과 거친 것, 수축된 것과 퍼진 것, 단단한 것과 유연한 것, 명료한 것과 둔한 것이 모두 있기 때문이다.
spiritus etiam longior breviorque.
호흡 역시 더 길거나 더 짧다.
§11.3.16nec causas, cur quidque eorum accidat, persequi proposito operi necessarium est: eorumne sit differentia, in quibus aura illa concipitur, an eorum, per quae velut organa meat;
그리고 그것들 각각이 왜 일어나는지 그 원인을 추적하는 것은 본 저작이 의도하는 바에 필수적이지 않다.
ipsi propria natura, an prout movetur; lateris pectorisve firmitas an capitis etiam plus adiuvet.
즉, 그것이 공기가 모이는 기관들의 차이 때문인지, 아니면 공기가 악기처럼 통과하는 기관들의 차이 때문인지, 목소리 자체의 고유한 성질 때문인지, 아니면 어떻게 움직여지는가에 따른 것인지, 옆구리나 가슴의 튼튼함이 더 도움이 되는지 혹은 머리가 더 도움이 되는지 같은 것들 말이다.
nam opus est omnibus sicut non oris modo suavitate, sed narium quoque, per quas quod superest vocis egeritur.
왜냐하면 입의 부드러움뿐만 아니라 목소리의 여운이 배출되는 코의 부드러움도 마찬가지로 모든 것이 필요하기 때문이다.
dulcis esse tamen debet non exprobrans sonus.
그러나 그 소리는 듣기 좋아야지, 쏘아붙이는 듯해서는 안 된다.
§11.3.17utendi voce multiplex ratio.
목소리를 사용하는 방법은 다양하다.
nam praeter illam differentiam, quae est tripertita, acutae, gravis, flexae, tum intentis, tum remissis, tum elatis, tum inferioribus modis opus est, spatiis quoque lentioribus aut citatioribus.
고음, 저음, 곡음이라는 세 가지 구분 외에도, 때로는 긴장된 조로, 때로는 완화된 조로, 때로는 고양된 조로, 때로는 낮은 조로 할 필요가 있으며, 더 느리거나 더 빠른 템포도 필요하기 때문이다.
§11.3.18sed his ipsis media interiacent multa, et ut facies, quanquam ex paucissimis constat, infinitam habet differentiam, ita vox, etsi paucas, quae nominari possint, continet species, propria cuique est, et non haec minus auribus quam oculis illa dinoscitur.
그러나 이 자체들 사이에도 많은 중간 것들이 개입되어 있으며, 얼굴이 아주 적은 요소들로 이루어져 있음에도 무한한 차이를 지니는 것처럼, 목소리 역시 이름을 붙일 수 있는 종류는 몇 안 될지라도 저마다 고유하여, 전자가 귀에 의해 식별되는 것은 후자가 눈에 의해 식별되는 것 못지않다.
§11.3.19augentur autem sicut omnium, ita vocis quoque bona cura, negligentia minuuntur.
또한 모든 것의 장점이 그러하듯, 목소리의 장점도 관리하면 늘어나고 방치하면 줄어든다.
sed cura non eadem oratoribus quae phonascis convenit;
그러나 연설가에게 어울리는 관리는 가창 교사에게 어울리는 관리와 같지 않다.
tamen multa sunt utrisque communia, firmitas corporis, ne ad spadonum et mulierum et aegrorum exilitatem vox nostra tenuetur;
그럼에도 신체의 튼튼함과 같이 양자 모두에게 공통적인 것들이 많으니, 이는 우리의 목소리가 고자나 여성, 병자의 가냘픔으로 약화되지 않도록 하기 위함이다.
quod ambulatio, unctio, veneris abstinentia, facilis ciborum digestio, id est frugalitas, praestat.
이를 제공해 주는 것은 산책, 기름 바르기, 성적 절제, 음식의 쉬운 소화, 즉 검소함이다.
§11.3.20praeterea ut sint fauces integrae, id est molles ac leves, quarum vitio et frangitur et obscuratur et exasperatur et scinditur vox.
나아가 목구멍이 온전해야 하니, 즉 부드럽고 매끄러워야 하며, 이것의 결함으로 목소리가 깨지고, 흐려지고, 거칠어지고, 갈라진다.
nam ut tibiae eodem spiritu accepto alium clausis, alium apertis foraminibus, alium non satis purgatae, alium quassae sonum reddunt, ita fauces tumentes strangulant vocem, obtusae obscurant, rasae exasperant, convulsae fractis sunt organis similes.
피리가 같은 숨을 받아들여도 구멍이 막혔을 때와 열렸을 때 다른 소리를 내고, 충분히 청소되지 않았을 때와 금이 갔을 때 또 다른 소리를 내는 것처럼, 부어오른 목구멍은 목소리를 숨 막히게 하고, 둔한 목구멍은 흐리게 하며, 긁힌 목구멍은 거칠게 하고, 경련을 일으킨 목구멍은 부서진 악기와 같기 때문이다.
§11.3.21finditur etiam spiritus obiectu aliquo sicut lapillo tenues aquae, quarum cursus etiamsi ultra paulum coit, aliquid tamen cavi relinquit post id ipsum quod offenderat.
호흡 역시 얕은 물이 자갈 같은 장애물에 의해 갈라지는 것처럼 갈라지는데, 그 흐름이 조금 지나서 다시 합쳐진다 하더라도 부딪힌 바로 그 물체 뒤에는 얼마간의 공백을 남긴다.
humor quoque vocem ut nimius impedit, ita consumptus destituit.
수분 역시 과도하면 목소리를 방해하는 것처럼, 소모되면 목소리를 저버린다.
nam fatigatio, ut corpora, non ad praesens modo tempus, sed etiam in futurum adficit.
피로는 몸을 상하게 하듯, 현재뿐만 아니라 미래까지 영향을 주기 때문이다.
§11.3.22sed ut communiter et phonascis et oratoribus necessaria est exercitatio, qua omnia convalescent, ita curae non idem genus est.
그러나 가창 교사와 연설가 모두에게 다 같이 모든 것을 튼튼하게 만드는 훈련이 필수적이라 할지라도 관리하는 종류는 같지 않다.
nam neque certa tempora ad spatiandum dari possunt tot civilibus officiis occupato, nec praeparare ab imis sonis vocem ad summos nec semper a contentione condere licet, cum pluribus iudiciis saepe dicendum sit.
그렇게 많은 시민적 의무로 바쁜 사람에게 산책을 위한 일정한 시간이 주어질 수 없고, 가장 낮은 음부터 가장 높은 음까지 목소리를 준비할 수도 없으며, 종종 여러 재판에서 말해야 하므로 긴장된 연설 후에 항상 목소리를 쉴 수도 없기 때문이다.