§10.1.44ipsorum etiam qui rectum dicendi genus sequi volunt, alii pressa demum et tenuia et quae minimum ab usu cotidiano recedant, sana et vere Attica putant; quosdam elatior ingenii vis et magis concitata et plena spiritus capit; sunt etiam lenis et nitidi et compositi generis non pauci amatores.
올바른 연설 스타일을 따르고자 하는 이들 중에서도, 어떤 이들은 간결하고 섬세하며 일상적인 대화에서 가장 적게 벗어난 것만을 건강하고 진정으로 아티카적인 것으로 생각하며, 어떤 이들은 더 고양되고 더 격정적이며 기백이 넘치는 재능의 힘에 사로잡히고, 또한 부드럽고 윤기 있으며 잘 짜여진 문체를 좋아하는 이들도 적지 않다.
de qua differentia disseram diligentius, cum de genere dicendi quaerendum erit.
이러한 차이에 대해서는 연설의 스타일에 대해 탐구해야 할 때 더 자세히 논하도록 하겠다.
interim summatim, quid et a qua lectione petere possint, qui confirmare facultatem dicendi volent, attingam.
우선은 말하는 능력을 강화하고자 하는 이들이 어떤 독서에서 무엇을 얻을 수 있는지를 개괄적으로 짚어보겠다.
paucos enim qui sunt eminentissimi excerpere in animo est.
가장 뛰어난 소수의 인물들만을 골라낼 생각이기 때문이다.
§10.1.45facile est autem studiosis, qui sint his simillimi, iudicare; ne quisquam queratur omissos forte quos ipse valde probet.
하지만 열성적인 학습자라면 누가 이들과 가장 유사한지 판단하기란 쉬운 일이니, 자신이 크게 인정하는 이들이 우연히 빠졌다고 불평하는 사람이 없도록 하기 위함이다.
fateor enim plures legendos esse quam qui a me nominabuntur.
나에 의해 이름이 거론될 사람들보다 더 많은 이들을 읽어야 한다는 점을 나 역시 인정하기 때문이다.
sed nunc genera ipsa lectionum, quae praecipue convenire intendentibus ut oratores fiant, existimem, persequar.
다만 지금은 웅변가가 되고자 하는 이들에게 특히 적합하다고 내가 판단하는 독서의 장르 자체를 추적해 보겠다.
§10.1.46igitur, ut Aratus ab Iove incipiendum putat, ita nos rite coepturi ab Homero uidemur.
따라서 아라토스가 "제우스로부터 시작해야 한다"고 생각한 것처럼, 우리도 마땅히 호메로스로부터 시작하는 것이 좋을 듯하다.
hic enim, quemadmodum ex Oceano dicit ipse omnium amnium fontiumque cursus initium capere, omnibus eloquentiae partibus exemplum et ortum dedit.
왜냐하면 그 자신도 모든 강과 샘의 흐름이 오케아노스로부터 시작된다고 말하듯이, 그는 웅변술의 모든 분야에 모범과 원천을 제공했기 때문이다.
hunc nemo in magnis rebus sublimitate, in parvis proprietate superaverit.
중대한 일들에서의 숭고함에 있어서나, 사소한 일들에서의 적절함에 있어서 그를 능가할 수 있는 사람은 아무도 없을 것이다.
idem laetus ac pressus, iucundus et gravis, tum copia tum brevitate mirabilis, nec poetica modo sed oratoria virtute eminentissimus.
그는 또한 풍요로우면서도 간결하고, 즐거우면서도 엄숙하며, 풍부함과 간결함 모두에서 경이롭고, 시적 뛰어남뿐만 아니라 연설가로서의 탁월함에 있어서도 가장 독보적이다.
§10.1.47nam ut de laudibus, exhortationibus, consolationibus taceam, nonne vel nonus liber, quo missa ad Achillem legatio continetur, vel in primo inter duces illa contentio vel dictae in secundo sententiae omnes litium ac consiliorum explicant artes?
실로 찬사, 권고, 위로에 대해서는 차치하더라도, 아킬레우스에게 보낸 사절단이 포함된 제9권이나, 제1권에서 장군들 사이에 벌어진 저 대립, 혹은 제2권에서 제시된 모든 의견들이 소송과 평의의 모든 기술을 전개하고 있지 않은가?
§10.1.48adfectus quidem vel illos mites vel hos concitatos, nemo erit tam indoctus, qui non in sua potestate hunc auctorem habuisse fateatur.
감정에 있어서도, 저 온화한 것(에토스)이든 이 격정적인 것(파토스)이든, 이 저자가 그것들을 마음대로 다루었다는 것을 인정하지 않을 만큼 무지한 사람은 없을 것이다.
age vero, non utriusque operis sui ingressu in paucissimis versibus legem prooemiorum non dico servavit sed constituit? nam benevolum auditorem invocatione dearum, quas praesidere vatibus creditum est, et intentum proposita rerum magnitudine et docilem summa celeriter comprehensa facit.
자, 그가 자신의 두 작품의 도입부에서 극히 적은 행수로 서론의 법칙을 단지 지켰을 뿐만 아니라 실제로 정립해 놓지 않았는가? 왜냐하면 그는 시인들을 주관한다고 믿어지는 여신들을 소환함으로써 청중을 '호의적'으로 만들고, 제시된 사건의 중대함으로 청중을 '집중'시키며, 요지를 신속하게 파악하게 함으로써 '가르침을 받기 쉽게' 만들기 때문이다.
§10.1.49narrare vero quis brevius quam qui mortem nuntiat Patrocli, quis significantius potest quam qui Curetum Aetolorumque proelium exponit? iam similitudines, amplificationes, exempla, digressus, signa rerum et argumenta ceteraque genera probandi ac refutandi sunt ita multa, ut etiam qui de artibus scripserunt plurimi harum rerum testimonium ab hoc poeta petant.
참으로 파트로클로스의 죽음을 알리는 이보다 더 간결하게 서술할 수 있는 이가 누구이며, 쿠레테스인들과 아이톨리아인들의 전투를 설명하는 이보다 더 의미심장하게 서술할 수 있는 이가 누구이겠는가? 나아가 직유, 강조, 선례, 탈선, 사물의 징후와 논증, 그리고 그 밖의 입증과 반박의 여러 유형이 너무나 많아서, 변론술에 대해 글을 쓴 대부분의 사람들조차 이러한 사안들의 증거를 이 시인에게서 구할 정도이다.
§10.1.50nam epilogus quidem quis unquam poterit illis Priami rogantis Achillem precibus aequari? quid? in verbis, sententiis, figuris, dispositione totius operis nonne humani ingenii modum excedit? ut magni sit virtutes eius non aemulatione, quod fieri non potest, sed intellectu sequi.
참으로 결어(에필로그)에 있어서는 아킬레우스에게 간청하는 프리아모스의 저 기도에 필적할 만한 것이 언제 있었겠는가? 또한 단어, 사상, 수사 기법, 작품 전체의 배치에 있어서 그는 인간 지능의 한계를 넘어선 것이 아닌가? 그리하여 그의 탁월함을 경쟁(그것은 불가능하므로)을 통해서가 아니라 오직 이해를 통해 따르는 것만으로도 대단한 능력을 요하는 일인 것이다.
§10.1.51verum hic omnes sine dubio et in omni genere eloquentiae procul a se reliquit, epicos tamen praecipue, videlicet quia clarissima in materia simili comparatio est.
하지만 그는 의심할 여지 없이 모든 종류의 웅변에서 모든 사람을 훨씬 뒤에 남겨두었으나, 특히 서사시인들에 있어서 그러했으니, 이는 유사한 소재에서 비교가 가장 명확하게 드러나기 때문임이 분명하다.
§10.1.52raro assurgit Hesiodus, magnaque pars eius in nominibus est occupata; tamen utiles circa praecepta sententiae levitasque verborum et compositionis probabilis, daturque ei palma in illo medio genere dicendi.
헤시오도스는 좀처럼 높이 솟구치지 않으며 그의 작품의 큰 부분은 이름을 나열하는 데 쓰이고 있지만, 훈계에 관한 그의 사상들은 유익하고 단어들의 매끄러움과 구성은 칭찬할 만하며, 저 '중간적인 연설 스타일'에 있어서는 그에게 최고의 영예가 주어진다.
§10.1.53contra in Antimacho vis et gravitas et minime vulgare eloquendi genus habet laudem.
반면에 안티마코스에게서는 힘과 중후함, 그리고 지극히 비범한 표현 스타일이 찬사를 받는다.
sed quamvis ei secundas fere grammaticorum consensus deferat, et adfectibus et iucunditate et dispositione et omnino arte deficitur, ut plane manifesto appareat, quanto sit aliud proximum esse aliud secundum.
그러나 문법학자들의 합의가 그에게 거의 제2위의 자리를 부여한다 할지라도, 그는 감정 묘사, 즐거움, 배치, 그리고 기술 전반에 걸쳐 결여되어 있어, '가장 가까이 있는 것'과 '이등인 것'이 얼마나 다른지가 아주 명백하게 드러난다.