§1.7.18ae syllabam, cuius secundam nunc e litteram ponimus, varie per a et i efferebant;
현재 우리가 두 번째 글자에 e를 놓는 ae 음절을 그들은 a와 i로 다양하게 표기했다.
quidam semper ut Graeci, quidam singulariter tantum, cum in datiuum vel genitivum casum incidissent, unde pictai vestis et aquai Vergilius amantissimus vetustatis carminibus inseruit.
어떤 이들은 언제나 그리스인들처럼[ai로] 썼고, 어떤 이들은 단수형에서 여격이나 속격에 해당할 때만 그렇게 하여, 고풍스러운 것을 극도로 사랑한 베르길리우스는 시 속에 pictai vestis(채색된 옷의)나 aquai(물의)를 삽입했다.
§1.7.19in iisdem plurali numero e utebantur, hi Syllae, Galbae.
같은 격의 복수형에서 그들은 e를 사용하여, hi Syllae, Galbae라 했다.
est in hac quoque parte Lucilii praeceptum, quod quia pluribus explicatur versibus, si quis parum credet, apud ipsum in nono requirat.
이 부분에도 루킬리우스의 규정이 있는데, 그것은 여러 시행으로 설명되어 있으므로, 만약 누군가가 충분히 믿지 못하겠다면 그 자신의 제9권에서 찾아보라.
§1.7.20quid quod Ciceronis temporibus paulumque infra, fere quotiens s littera media vocalium longarum vel subiecta longis esset, geminabatur, ut caussae, cassus, divissiones? quomodo et ipsum et Vergilium quoque scripsisse manus eorum docent.
더구나 키케로 시대와 그 조금 뒤까지, s 글자가 장모음 사이에 놓이거나 장음 뒤에 따를 때 거의 언제나 겹쳐 써서 caussae, cassus, divissiones라 썼다는 것은 어떠한가? 그들 자신의 친필이 그 자신과 베르길리우스 역시 그렇게 썼음을 보여준다.
§1.7.21atqui paulum superiores etiam illud, quod nos gemina dicimus iussi, una dixerunt.
그러나 그보다 조금 앞선 이들은 우리가 이중 s로 말하는 iussi를 단 하나로 썼다.
iam optimus maximus, ut media i litteram, quae veteribus u fuerat, acciperent, Gai primum Caesaris inscriptione traditur factum.
이제 optimus와 maximus가, 고대인들에게는 u였던 중간에 i 글자를 취하게 된 것은 가이우스 카이사르의 비문에서 처음 행해졌다고 전해진다.
§1.7.22here nunc e littera terminamus, at veterum comicorum adhuc libris invenio heri ad me venit;
here(어제)를 우리는 현재 e 글자로 끝맺지만, 옛 희극 작가들의 책에서는 아직도 heri ad me venit(어제 그가 내게 왔다)라고 쓰인 것을 발견한다.
quod idem in epistolis Augusti, quas sua manu scripsit aut emendavit, deprehenditur.
이와 똑같은 일이 아우구스투스가 친필로 쓰거나 수정한 서한들에서도 발견된다.
§1.7.23quid? non Cato Censorius dicam et faciam dicem et faciem scripsit, eundemque in ceteris, quae similiter cadunt, modum tenuit, quod et ex veteribus eius libris manifestum est et a Messala in libro de s littera positum?
어찌 그렇지 않겠는가? 검열관 카토는 dicam과 faciam을 dicem과 faciem으로 썼으며, 이와 유사하게 끝나는 다른 단어들에서도 같은 방식을 유지했으니, 이는 그의 옛 책들에서도 명백하고 메살라가 's 글자에 관하여'라는 책에 기록해 둔 바이기도 하다.
§1.7.24sibe et quase scriptum in multorum libris est, sed an hoc voluerint auctores, nescio;
sibe와 quase라고 많은 이들의 책에 쓰여 있지만, 저자들이 이것을 의도했는지는 모르겠다.
T. Livium ita his usum ex Pediano comperi, qui et ipse eum sequebatur;
티투스 리비우스가 이 단어들을 그렇게 사용했음을 페디아누스(그 자신도 리비우스를 따랐다)를 통해 알게 되었다.
§1.7.25haec nos i littera finimus.
우리는 이것들을 i 글자로 끝맺는다.
quid dicam vortices et vorsus ceteraque ad eundem modum, quae primus Scipio Africanus in e litteram secundam vertisse dicitur?
vortices와 vorsus, 그리고 이와 같은 방식의 다른 단어들에 대해 내가 무엇을 말하겠는가? 이들은 스키피오 아프리카누스가 처음으로 두 번째 글자를 e로 바꾸었다고 전해진다.
§1.7.26nostri praeceptores seruum ceruumque u et o litteris scripserunt, quia subiecta sibi vocalis in unum sonum coalescere et confundi nequiret;
우리 스승들은 seruum과 ceruum을 u와 o 글자로 썼는데(seruom, ceruom), 그 뒤에 따르는 모음이 자기 자신과 하나의 소리로 결합하여 혼동될 수 없었기 때문이다.
nunc u gemina scribuntur ea ratione, quam reddidi;
지금은 내가 밝힌 그 이유 때문에 이중 u로 쓰인다.
neutro sane modo vox, quam sentimus, efficitur.
확실히 어느 쪽 방식으로도 우리가 느끼는 그 소리가 만들어지지는 않는다.
nec inutiliter Claudius Aeolicam illam ad hos usus litteram adiecerat.
클라우디우스 황제가 이러한 용도를 위해 저 아이올리스 글자를 추가한 것은 쓸모없는 일이 아니었다.
§1.7.27illud nunc melius, quod cui tribus, quas praeposui, litteris enotamus;
이제는 우리가 앞에 놓은 세 글자로 cui라고 적는 것이 더 낫다.
in quo pueris nobis ad pinguem sane sonum qu et oi utebantur, tantum ut ab illo qui distingueretur.
이에 대해 우리가 소년이었을 때는 확실히 둔한 소리를 위해 qu와 oi를 사용했는데(quoi), 이는 단지 저 qui와 구별되기 위해서였다.
§1.7.28quid? quae scribuntur aliter quam enuntiantur? nam et Gaius C littera significatur, quae inversa mulierem declarat;
어떠한가? 발음되는 것과 다르게 쓰이는 것들은? Gaius는 C 글자로 표시되는데, 이것이 뒤집히면 여성을 뜻한다.
quia tam Gaias esse vocitatas quam Gaios etiam ex nuptialibus sacris apparet.
가이우스들만큼 가이아들도 흔히 불렸음이 혼인 의례에서도 분명하기 때문이다.
§1.7.29nec Gnaeus eam litteram in praenominis nota accipit, quae sonat; et columnam et consules exempta n littera legimus;
또한 Gnaeus도 개인명의 약어에서 소리 나는 그 글자(G)를 취하지 않으며, 우리는 columnam과 consules를 n 글자를 제외하고 읽는다.
et Subura, cum tribus litteris notatur, c tertiam ostendit.
그리고 Subura는 세 글자로 표기될 때 세 번째로 c를 보여준다.
multa sunt generis huius; sed haec quoque vereor ne modum tam parvae quaestionis excesserint.
이러한 종류의 일이 많이 있으나, 이것들 역시 이처럼 작은 문제의 한도를 넘어서 버리지 않을까 두렵다.
§1.7.30iudicium autem suum grammaticus interponat his omnibus; nam hoc valere plurimum debet.
그러나 문법학자는 이 모든 것에 자신의 판단을 개입시켜야 하니, 이것이 가장 큰 힘을 가져야 하기 때문이다.
ego (nisi quod consuetudo obtinuerit) sic scribendum quidque iudico, quomodo sonat.
나 자신은(관습이 지배하는 경우를 제외하고는) 각각의 단어가 소리 나는 대로 쓰여야 한다고 판단한다.
§1.7.31hic enim est usus litterarum, ut custodiant voces et velut depositum reddant legentibus, itaque id exprimere debent quod dicturi sumus.
글자의 용도란 소리를 보존하여 독자들에게 이른바 기탁물처럼 돌려주는 것이기 때문이니, 따라서 우리가 말하려는 것을 표현해야만 한다.
§1.7.32hae fere sunt emendate loquendi scribendique partes;
이것들이 올바르게 말하고 쓰는 것의 대략적인 부분들이다.
duas reliquas significanter ornateque dicendi non equidem grammaticis aufero, sed cum mihi officia rhetoris supersint, maiori operi reservo.
의미 있고 수려하게 말하는 남은 두 부분을 문법학자들에게서 빼앗는 것은 아니지만, 나에게는 수사학자의 직무가 남아 있으므로 더 큰 저작을 위해 남겨두고자 한다.
§1.7.33redit autem illa cogitatio, quosdam fore, qui haec quae diximus parva nimium et impedimenta quoque maius aliquid agentibus putent.
그러나 우리가 말한 이러한 일들을 너무 사소하고, 더 큰 일을 도모하는 이들에게 장애가 된다고 생각할 사람들이 있을 것이라는 생각이 다시 돌아온다.
nec ipse ad extremam usque anxietatem et ineptas cavillationes descendendum atque iis ingenia concidi et comminui credo.
나 자신도 극단적인 염려와 어리석은 트집에까지 내려가야 한다거나, 그것들로 인해 재능이 잘리고 조각나야 한다고 믿지는 않는다.
§1.7.34sed nihil ex grammatice nocuerit, nisi quod supervacuum est.
하지만 쓸데없는 것을 제외하면 문법학에서 해가 될 것은 없다.
an ideo minor est M. Tullius orator, quod idem artis huius diligentissimus fuit et in filio (ut epistolis apparet) recte loquendi asper quoque exactor? aut vim C. Caesaris fregerunt editi de analogia libri?
웅변가 마르쿠스 툴리우스가 이 기술에 극히 공을 들였고 아들에게도(서한에서 보이듯) 올바른 말하기의 엄격한 요구자였다고 해서 그 때문에 더 못한 웅변가이겠는가? 아니면 가이우스 카이사르의 힘을 출판된 '유추에 관하여' 책들이 꺾어 놓았는가?
§1.7.35aut ideo minus Messala nitidus, quia quosdam totos libellos non verbis modo singulis sed etiam litteris dedit? non obstant hae disciplinae per illas euntibus sed circa illas haerentibus.
아니면 메살라가 단지 개별 단어뿐만 아니라 글자에 대해서도 몇몇 단편들을 온전히 헌정했다고 해서 그 때문에 덜 세련되었겠는가? 이러한 학문들은 그 길을 지나가는 이들에게는 장애가 되지 않지만, 그 주변에 머물러 있는 이들에게는 장애가 된다.