§1.7.1nunc, quoniam diximus, quae sit loquendi regula, dicendum, quae scribentibus custodienda, quod Graeci ὀρθογραφίαν vocant; hoc nos recte scribendi scientiam nominemus.
이제 말하기의 규칙이 무엇인지에 대해 말하기를 마쳤으므로, 글을 쓰는 이들이 지켜야 할 것, 즉 그리스인들이 '정서법'이라 부르는 것에 대해 말해야 하니, 우리는 이것을 '바르게 쓰는 지식'이라 부르자.
cuius ars non in hoc posita est, ut noverimus, quibus quaeque syllaba litteris constet (nam id quidem infra grammatici officium est), sed totam, ut mea fert opinio, subtilitatem in dubiis habet.
이것의 기술은 각 음절이 어떤 글자들로 구성되어 있는지를 우리가 아는 것에 놓여 있는 것이 아니라(그것은 사실 문법학자의 직무 이하의 일이기 때문이다), 내 생각으로는 그 미묘함의 전체가 의심스러운 경우들에 있다.
§1.7.2ut longis syllabis omnibus apponere apicem ineptissimum est, quia plurimae natura ipsa verbi quod scribitur patent, sed interim necessarium, cum eadem littera alium atque alium intellectum, prout correpta vel producta est, facit;
예컨대 모든 긴 음절에 아펙스(장음부)를 붙이는 것은 지극히 어리석은 일인데, 쓰이는 단어 자체의 성격에서 대부분이 명백히 드러나기 때문이다. 하지만 같은 글자가 단음이냐 장음이냐에 따라 서로 다른 의미를 만들어낼 때는 때때로 필요하다.
ut malus arborem significat an hominem non bonum apice distinguitur,
예를 들어 malus가 사과나무를 뜻하는지 아니면 좋지 않은 사람을 뜻하는지는 아펙스에 의해 구별된다.
§1.7.3palus aliud priore syllaba longa aliud sequenti significat, et cum eadem littera nominativo casu brevis, ablativo longa est, utrum sequamur, plerumque hac nota monendi sumus.
palus는 첫 번째 음절이 길 때와 뒤따르는 음절이 길 때 다른 것을 의미하며, 같은 글자가 주격에서는 짧고 탈격에서는 길 때, 우리가 어느 쪽을 따라야 할지 대개 이 부호에 의해 안내받아야 한다.
§1.7.4similiter putaverunt illa quoque servanda discrimina, ut ex praepositionem, si verbum sequeretur specto, adiecta secundae syllabae s littera, si pecto, remota scriberemus.
마찬가지로 그들은 다음과 같은 구별도 지켜져야 한다고 생각했으니, ex 전치사 뒤에 specto 동사가 뒤따른다면 두 번째 음절에 s 글자를 더해 쓰고, pecto가 뒤따른다면 그것을 빼고 써야 한다는 것이다.
§1.7.5illa quoque servata est a multis differentia, ut ad, cum esset praepositio, d litteram, cum autem coniunctio, t acciperet, itemque cum, si tempus significaret, per qu, si comitem, per c ac duas sequentes scriberetur.
많은 이들에 의해 다음의 차이도 지켜졌으니, ad가 전치사일 때는 d 글자를 취하고, 접속사일 때는 t를 취하며, 마찬가지로 cum이 시간을 뜻할 때는 qu로 쓰고, 동반자를 뜻할 때는 c와 뒤따르는 두 글자로 쓴다는 것이다.
§1.7.6frigidiora his alia, ut quidquid c quartam haberet, ne interrogare his videremur; et quotidie non cotidie, ut sit quot diebus.
이보다 더 시시한 다른 것들도 있으니, quidquid가 네 번째 글자로 c를 가져서 우리가 이것들로 질문하는 것처럼 보이지 않게 하려는 것이나, quotidie를 cotidie가 아니라 quot diebus에서 온 것처럼 쓰려는 것 등이 있다.
verum haec iam etiam inter ipsas ineptias evanuerunt.
그러나 이것들은 이제 그 사소한 것들 사이에서도 이미 사라져 버렸다.
§1.7.7quaeri solet, in scribendo praepositiones sonum quem iunctae efficiunt, an quem separatae, observare conveniat: ut, cum dico optinuit (secundam enim b litteram ratio poscit, §1.7.8aures magis audiunt p) et immunis, illud enim, quod veritas exigit, sequentis syllabae sono victum m gemina commutatur.
글을 쓸 때 전치사가 결합했을 때 내는 소리를 따라야 하는지, 아니면 분리되어 있을 때의 소리를 따라야 하는지가 자주 질문된다. 예컨대 내가 optinuit라고 말할 때(이론상으로는 두 번째 글자로 b를 요구하지만, 귀에는 오히려 p가 들린다)와 immunis에서 그러하니, 참된 분석이 요구하는 것(in-munis)이 뒤따르는 음절의 소리에 눌려 이중의 m으로 변하기 때문이다.
§1.7.9est et in dividendis verbis observatio, mediam litteram consonantem priori an sequenti syllabae adiungas: haruspex enim, quia pars eius posterior a spectando est, s litteram tertiae dabit; abstemius, quia ex abstinentia temeti composita vox est, primae relinquet.
단어를 분할할 때도 중간의 자음 글자를 앞 음절에 붙일 것인지 뒤 음절에 붙일 것인지에 대한 고려가 있다. haruspex는 그 뒷부분이 spectando에서 온 것이므로 s 글자를 세 번째 음절에 줄 것이며, abstemius는 술(temetum)을 삼가는 것(abstinentia)에서 합성된 단어이므로 첫 번째 음절에 남겨둘 것이기 때문이다.
§1.7.10nam k quidem in nullis verbis utendum puto, nisi quae significant, etiam ut sola ponatur.
실로 k는 단 한 글자만 놓여도 무언가를 의미하는 단어들을 제외하고는 어떤 단어에서도 쓰여서는 안 된다고 생각한다.
hoc eo non omisi, quod quidam eam, quotiens a sequatur, necessariam credunt, cum sit c littera, quae ad omnes vocales vim suam perferat.
내가 이 점을 빠뜨리지 않은 것은, 어떤 이들이 a가 뒤따를 때마다 그것이 필수적이라고 믿기 때문인데, c라는 글자가 있어서 모든 모음에 대해 그 효력을 발휘하기 때문이다.
§1.7.11verum orthographia quoque consuetudini servit, ideoque saepe mutata est.
그러나 정서법 역시 관습에 봉사하는 것이며, 그 때문에 자주 변했다.
nam illa vetustissima transeo tempora, quibus et pauciores litterae nec similes his nostris earum formae fuerunt et vis quoque diversa, sicut apud Graecos o litterae, quae interim longa ac brevis ut apud nos, interim pro syllaba quam nomine suo exprimit posita est;
나는 글자 수도 더 적었고 글자의 형태도 지금의 우리 것과 같지 않았으며 그 가치(음가) 역시 달랐던 저 아주 먼 옛날을 그냥 넘어가겠으니, 마치 그리스인들에게서 o 글자가 우리에게처럼 때로는 장음과 단음으로 쓰이고, 때로는 그 자체의 이름으로 표현되는 음절을 대신하여 놓였던 것처럼 말이다.
§1.7.12ut Latinis veteribus d plurimis in verbis adiectam ultimam, quod manifestum est etiam ex columna rostrata, quae est Duilio in foro posita;
옛 라틴인들에게서 아주 많은 단어의 끝에 d가 덧붙여졌던 것처럼 말이다. 이는 광장에 두일라우스의 기념으로 세워진 뱃머리 기둥에서도 명백하다.
interim g quoque, ut in pulvinari Solis, qui colitur iuxta aedem Quirini, vesperug, quod vesperuginem accipimus.
때로는 g도 더해졌으니, 퀴리누스 신전 옆에서 숭배되는 태양신의 신단에 있는 vesperug처럼, 우리는 이를 vesperuginem으로 받아들인다.
§1.7.13de mutatione etiam litterarum, de qua supra dixi, nihil repetere hic necesse est, fortasse enim sicut scribebant etiam loquebantur.
글자의 변화에 대해서도(이에 대해서는 위에서 말했으므로) 여기서 되풀이할 필요는 없으니, 아마 그들은 쓰던 방식 그대로 말하기도 했을 것이기 때문이다.
§1.7.14semivocales geminare diu non fuit usitatissimi moris, atque e contrario usque ad Accium et ultra porrectas syllabas geminis, ut dixi, vocalibus scripserunt.
반자음을 겹쳐 쓰는 것은 오랫동안 그리 흔한 관습이 아니었으며, 반대로 아키우스 시대와 그 너머에 이르기까지 늘어난 음절을 내가 말한 것처럼 이중 모음으로 썼다.
§1.7.15diutius duravit, ut e et i iungendis eadem ratione qua Graeci ει uterentur;
e와 i를 결합하여 그리스인들이 ει를 쓰는 것과 같은 이치로 사용하는 것은 더 오래 지속되었다.
ea casibus numerisque discreta est, ut Lucilius praecipit: iam puerei venere, e postremum. facito atque i, Ut pueri plures fiant; ac deinceps idem: mendaci furique addes e, cum dare furi iusseris.
이는 루킬리우스가 가르치는 것처럼 격과 수에 의해 구별되었으니, ‘이제 소년들이 왔다(puerei)는 맨 끝에 e와 i를 두어라, 소년들(pueri)이 복수가 되도록.’ 그리고 이어서 같은 저자가 말하기를, ‘거짓말쟁이와 도둑에게는, 도둑에게 주라고 명령할 때는 e를 더하라’고 했다.
§1.7.16quod quidem cum supervacuum est, quia i tam longae quam brevis naturam habet, tum incommodum aliquando.
이것은 i가 긴 성질과 짧은 성질을 모두 가지고 있기 때문에 불필요할 뿐만 아니라, 때로는 불편하기도 하다.
nam in iis, quae proximam ab ultima litteram e habebunt et i longa terminabuntur, illam rationem sequentes utemur e gemina, qualia sunt haec aurei, argentei et his similia.
마지막에서 두 번째 글자로 e를 가지고 긴 i로 끝나는 단어들에서 그 이치를 따른다면 우리는 이중의 e를 사용하게 될 것이기 때문이니, aurei나 argentei와 이와 유사한 것들이 그러하다.
§1.7.17idque iis praecipue, qui ad lectionem instituentur, etiam impedimento erit;
그리고 이것은 특히 읽기를 배우는 이들에게 장애가 될 것이다.
sicut in Graecis accidit adiectione i litterae, quam non solum dativis casibus in parte ultima ascribunt sed quibusdam etiam interponunt, ut in ΛΗΙΣΤΗΙ quia etymologia ex divisione in tris syllabas facta desideret eam litteram.
그것은 그리스어에서 i 글자의 덧붙임으로 인해 일어난 일과 같으니, 그들은 그것을 끝부분의 여격에 적을 뿐만 아니라 몇몇 단어에서는 중간에 끼워 넣기도 하니, 예컨대 ΛΗΙΣΤΗΙ에서 세 음절로의 분할에서 생긴 어원학이 그 글자를 요구하기 때문이다.