§1.4.1primus in eo, qui scribendi legendique adeptus erit facultatem, grammatici est locus.
쓰고 읽는 능력을 습득한 소년에게서, 첫 번째 자리는 문법 교사의 것이다.
nec refert, de Graeco an de Latino loquar, quanquam Graecum esse priorem placet.
내가 그리스어 교사에 대해 말하든 라틴어 교사에 대해 말하든 상관은 없으나, 비록 그리스어 교사가 먼저인 편이 좋기는 하다.
§1.4.2utrique eadem via est.
양자 모두에게 길은 같다.
haec igitur professio, cum brevissime in duas partes dividatur, recte loquendi scientiam et poetarum enarrationem, plus habet in recessu quam fronte promittit.
따라서 이 전문 분야는 가장 간략하게는 두 부분, 즉 '바르게 말하는 학문'과 '시인들의 해설'로 나뉘지만, 그 내면에는 겉으로 약속하는 것보다 더 많은 것을 담고 있다.
§1.4.3nam et scribendi ratio coniuncta cum loquendo est, et enarrationem praecedit emendata lectio, et mixtum his omnibus iudicium est;
왜냐하면 쓰는 법의 원리도 말하는 것과 결합되어 있고, 해설에 앞서 올바른 낭독이 있으며, 이 모든 것에 비판적 판단이 섞여 있기 때문이다.
quo quidem ita severe sunt usi veteres grammatici, ut non versus modo censoria quadam virgula notare et libros, qui falso viderentur inscripti, tanquam subditos summovere familia permiserint sibi, sed auctores alios in ordinem redegerint, alios omnino exemerint numero.
옛 문법학자들은 정녕 이 판단을 매우 엄격하게 사용했기에, 단지 시구들을 일종의 검열관의 막대기로 표시하고, 저자명이 거짓으로 적힌 듯한 책들을 마치 가짜 가속을 가문에서 내쫓듯 배제하는 것을 스스로에게 허용했을 뿐만 아니라, 어떤 저술가들은 평범한 서열로 격하시키고, 다른 이들은 아예 목록의 수에서 완전히 제외해 버릴 정도였다.
§1.4.4nec poetas legisse satis est: excutiendum omne scriptorum genus non propter historias modo sed verba, quae frequenter ius ab auctoribus sumunt.
또한 시인들만을 읽은 것으로는 충분하지 않다. 모든 부류의 저술가들이 단지 역사적 이야기 때문만이 아니라 언어 때문에 철저히 조사되어야 한다. 단어들은 빈번하게 권위 있는 저술가들로부터 그 정당성을 얻기 때문이다.
tum neque citra musicen grammatice potest esse perfecta, cum ei de metris rhythmisque dicendum sit, nec, si rationem siderum ignoret, poetas intelligat, qui (ut alia omittam) totiens ortu occasuque signorum in declarandis temporibus utantur;
또한 문법학은 음악이 없이는 완전해질 수 없으니, 문법학이 운율과 리듬에 대해 말해야 하기 때문이다. 또한 만일 별들의 이치(천문학)를 모른다면 시인들을 이해할 수 없을 터이니, 그들은 (다른 것들은 생략하더라도) 시간들을 밝힐 때 별자리의 뜨고 짐을 그토록 자주 이용하기 때문이다.
nec ignara philosophiae, cum propter plurimos in omnibus fere carminibus locos ex intima naturalium quaestionum subtilitate repetitos, tum vel propter Empedoclea in Graecis, Varronem ac Lucretium in Latinis, qui praecepta sapientiae versibus tradiderunt.
또한 철학에 무지해서도 안 되니, 거의 모든 시에서 자연학적 질문들의 가장 깊은 정묘함으로부터 이끌어낸 수많은 구절들이 있을 뿐만 아니라, 그리스인들 중에서는 엠페도클레스, 라틴인들 중에서는 우아로와 루크레티우스가 지혜의 가르침을 시구로 전해 주었기 때문이다.
§1.4.5eloquentia quoque non mediocri est opus, ut de unaquaque earum, quas demonstravimus, rerum dicat proprie et copiose.
또한 우리가 지적한 저 사물들 각각에 대해 적절하고도 풍부하게 말하기 위해서는 결코 평범하지 않은 웅변술이 필요하다.
quo minus sunt ferendi, qui hanc artem ut tenuem atque ieiunam cavillantur, quae nisi oratoris futuri fundamenta fideliter iecit, quidquid superstruxeris, corruet;
그러므로 이 기예를 시시하고 빈약한 것이라고 비방하는 자들은 더욱 용납될 수 없다. 이 기예가 미래의 웅변가를 위한 토대를 충실히 놓지 않는다면, 그 위에 무엇을 건설하든 무너질 것이기 때문이다.
necessaria pueris, iucunda senibus, dulcis secretorum comes et quae vel sola in omni studiorum genere plus habeat operis quam ostentationis.
문법학은 소년들에게는 필수적이고, 노인들에게는 유쾌하며, 홀로 있을 때의 달콤한 동반자이고, 모든 학문의 종류 중에서 유독 겉치레보다 실질적인 노고를 더 많이 담고 있는 것이다.
§1.4.6ne quis igitur tanquam parva fastidiat grammatices elementa, non quia magnae sit operae consonantes a vocalibus discernere ipsasque eas in semivocalium numerum mutarumque partiri, sed quia interiora velut sacri huius adeuntibus apparebit multa rerum subtilitas, quae non modo acuere ingenia puerilia sed exercere altissimam quoque eruditionem ac scientiam possit.
그러므로 아무도 문법의 기본 요소들을 사소한 것이라고 경멸해서는 안 된다. 자음을 모음과 구별하고 그 자음들을 다시 반모음과 무성음의 범주로 나누는 것이 대단한 노고를 요하기 때문이 아니라, 이 성소의 내부로 들어서는 이들에게는 사물의 많은 정묘함이 나타날 터인데, 그것은 어린아이들의 재능을 예리하게 할 뿐만 아니라 가장 깊은 학식과 학문 또한 시험할 수 있기 때문이다.
§1.4.7an cuiuslibet auris est exigere litterarum sonos? non hercule magis quam nervorum.
문자의 소리를 정밀하게 검사하는 것이 아무의 귀에나 가능한 일이겠는가? 헤라클레스의 이름을 걸고 말하건대, 악기의 현을 검사하는 것보다 더 쉬운 일이 아니다.
at grammatici saltem omnes in hanc descendent rerum tenuitatem, desintne aliquae nobis necessariae litterarum, non cum Graeca scribimus (tum enim ab iisdem duas mutuamur) sed propriae,
하지만 적어도 모든 문법학자들은 우리에게 필요한 어떤 문자들이 결여되어 있는지 아닌지라는 이 사물의 세밀한 세부에 내려갈 것이다. 우리가 그리스어를 쓸 때가 아니라(그때는 그리스인들로부터 두 글자를 빌려 쓰기 때문이다), 우리 고유의 문자인 라틴어 문자들 중에서이다.
§1.4.8in Latinis, ut in his seruus et uulgus Aeolicum digammon desideratur, et medius est quidam V et I litterae sonus;
예를 들어 seruus나 uulgus 같은 단어들에서 아이올리스식 디감마가 필요하다. 또한 V와 I 문자 사이의 어떤 중간적인 소리가 존재한다.
non enim sic optimum dicimus ut opimum, et in here neque E plane neque I auditur;
왜냐하면 우리는 optimum을 opimum처럼 발음하지 않으며, here에서는 E도 I도 분명하게 들리지 않기 때문이다.
§1.4.9an rursus aliae redundent, praeter notam aspirationis, (quae si necessaria est, etiam contrariam sibi poscit) ut K, quae et ipsa quorundam nominum nota est, et Q, cuius similis effectu specieque, nisi quod paulum a nostris obliquatur, Coppa apud Graecos nunc tantum in numero manet, et nostrarum ultima, qua tam carere potuimus quam ψ non quaerimus?
혹은 반대로, 기음(h)의 표시(만일 이것이 필요하다면 그와 반대되는 표시 역시 요구하게 되겠지만) 외에 다른 문자들이 과잉인지 아닌지이다. 예를 들어 그 자체로 어떤 고유명사들의 약호로 쓰이는 K나, 소리와 형태에서 이와 유사하지만(우리 글자에서 조금 기울어져 있을 뿐이다) 그리스인들 사이에서는 이제 숫자 표기로만 남아 있는 코파와 유사한 Q, 그리고 우리가 그리스어 프시(ψ)를 요구하지 않듯이 없어도 무방했을 우리 문자의 마지막 글자(X) 같은 것들이 그러하다.
§1.4.10atque etiam in ipsis vocalibus grammatici est videre, an aliquas pro consonantibus usus acceperit, quia iam sicut etiam scribitur et nos ut luos.
그리고 모음 자체에서도 관용이 그중 일부를 자음 대신에 받아들였는지 아닌지를 살펴보는 것은 문법학자의 몫이다. 왜냐하면 이제 iam이 etiam처럼 쓰이고, nos가 luos처럼 쓰이기 때문이다.
At quae ut vocales iunguntur aut unam longam faciunt, ut veteres scripserunt qui geminatione earum velut apice utebantur, aut duas;
한편 모음으로서 결합하는 문자들은, 그것들을 두 번 겹쳐 씀으로써 일종의 아펙스(장음 부호)처럼 사용했던 옛 사람들이 썼던 것처럼 하나의 장모음을 만들거나, 혹은 두 개의 모음을 만든다.
nisi quis putat etiam ex tribus vocalibus syllabam fieri, si non aliquae officio consonantium fungantur.
만일 그중 일부가 자음의 역할을 수행하지 않는다면, 세 개의 모음으로도 하나의 음절이 형성될 수 있다고 생각하는 사람이 있지 않고서야 말이다.